Doradca Podatnika 39/2007 Prawo pracy

Marek Piotrowski
prawnik, doradca podatkowy

Pracownik, który przegrał sprawę w sądzie pracy musi zwrócić pracodawcy koszty, jakie ten poniósł w związku z postępowaniem sądowym wszczętym przez byłego pracownika. Zwrot kosztów staje się wymagalny z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu.

Zagadnienie to należy rozpatrywać na podstawie regulacji odnoszących się do ponoszenia opłat sądowych w sprawach z zakresu prawa pracy oraz regulacji określających zasady zwrotu kosztów sądowych, a więc kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 zł od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Niemniej w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50 000 zł, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę stosunkową.

Pracownik i pracodawca uiszczają opłatę podstawową od pism podlegających opłacie także w sprawie o ustalenie istnienia stosunku pracy wytoczonej z powództwa inspektora pracy. Przedstawione regulacje wskazują na szczególny sposób ustalania opłat sądowych w sprawach z zakresu prawa pracy. Niemniej w żaden sposób nie wyłączają możliwości dochodzenia przez stronę, która proces wygrała, zwrotu poniesionych kosztów. Normy kodeksu postępowania cywilnego przewidują zasadę, w myśl której strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

KOSZTY PROCESU

Kodeks w art. 98 § 2 oraz art. 98 § 3 określa charakter niezbędnych kosztów procesu, do których w przypadku strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Podobnie stronom reprezentowanym przez radcę prawnego lub rzecznika patentowego zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

WYSOKOŚĆ STAWEK

Wartość zwrotu kosztów zastępstwa procesowego jest ograniczona do wysokości stawek wyrażonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przy czym ustalone powołanym rozporządzeniem stawki minimalne stanowią zarazem stawki maksymalne, które mogą zostać zasądzone z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Niemniej, jeżeli zdaniem sądu tak ustalone wynagrodzenie jest za niskie, to biorąc pod uwagę szczególny rodzaj i stopień zawiłości sprawy lub konieczny nakład pracy adwokata, może przyznać wyższe opłaty z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, nie większe jednak niż sześciokrotność stawek minimalnych.

JAKIE KOSZTY PODLEGAJĄ ZWROTOWI?

Pracownik, który przegrał sprawę z zakresu prawa pracy, zobowiązany jest do zwrotu, na żądanie pracodawcy, poniesionych przez pracodawcę kosztów sądowych, a tymi są przede wszystkim koszty zastępstwa procesowego, jeżeli pracodawca w sprawie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego. Odnosząc się do zagadnienia terminu, w którym pracownik powinien dokonać zwrotu poniesionych przez pracodawcę, jako stronę, która wygrała postępowanie procesowe, kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, należy powiedzieć, że niejako z zasady sąd nie wskazuje w orzeczeniu terminu płatności zasądzonego zwrotu kosztów.


Prawomocne orzeczenie sądu stanowi tytuł egzekucyjny. Zatem jeżeli strona, która jest zobowiązana do zwrotu kosztów procesu, nie wywiąże się z nałożonego na nią orzeczeniem sądu obowiązku, to wierzyciel (były pracodawca) może wystąpić do sądu o nadanie posiadanemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności (zgodnie z art. 782 k.p.c.).

W konsekwencji zasądzony od pracownika zwrot kosztów zastępstwa procesowego może zostać ściągnięty w trybie postępowania egzekucyjnego. Ewentualne skierowanie przez byłego pracodawcę sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego będzie skutkowało obciążeniem dłużnika znacznymi kosztami egzekucji, które zostaną ściągnięte w drodze prowadzonego przez komornika postępowania egzekucyjnego.

WYMAGALNOŚĆ ZWROTU KOSZTÓW

Zasądzony zwrot kosztów zastępstwa procesowego staje się wymagalny z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia, a to stosownie do art. 363 k.p.c. staje się prawomocne, jeśli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia. Jeżeli więc orzeczenie sądu stało się prawomocne, to należy uznać, iż z tą chwilą wymagalny stał się również zasądzony tym orzeczeniem zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W konsekwencji strona, która przegrała postępowanie, powinna zwrócić stronie przeciwnej zasądzone koszty zastępstwa procesowego niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.