Doradca Podatnika 39/2007 Prawo pracy

Marzena Jurczewska
specjalista prawa pracy i prawa gospodarczego

Zatrudniam pracowników, którym z pensji potrącane są alimenty, ale nie tylko. W jaki sposób potrącać np. zaliczki, czy kary pieniężne? W kodeksie pracy szczegółowo wymieniono należności, które można potrącić (z wypłaty netto) bez zgody pracownika oraz te, których potrącenie wymaga jego pisemnej aprobaty.

Bez zgody pracownika, potrąceniu podlegają w podanej kolejności następujące należności:

• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
• zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
• kary pieniężne przewidziane w art. 108 (za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów BHP, lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy).
• kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.
  

Alimenty można potrącać również bez postępowania egzekucyjnego. Wówczas pracodawca dokonuje tego na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego. Wyjątkami od tej zasady są jednak przypadki gdy: świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych oraz jeżeli wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej. Inne należności z wynagrodzenia za pracę mogą być dokonywane tylko za pisemną zgodą pracownika (art. 91 § 1 k.p.).

Kwoty potrąceń wynoszą:

• w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych - do wysokości trzech piątych wynagrodzenia,
• w razie egzekucji innych należności lub potrącenia zaliczek pieniężnych - do wysokości połowy wynagrodzenia,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi - nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych wraz z potrąceniami wymienionymi w punkcie wyżej - nie mogą łącznie przekraczać trzech piątych wynagrodzenia,
• kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia - w pełnej wysokości.

Niezależnie od tych potrąceń, kary pieniężne odejmuje się w granicach określonych w art. 108 k.p. Zgodnie z nim, kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, jak zaliczki, alimenty, inne należności. Wolna od potrąceń jest (zgodnie z art. 871 k.p.) kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

• minimalnego ustawowego wynagrodzenia netto za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne (np. niespłacony kredyt w banku),
• 75 proc. minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,
• 90 proc. ustawowego minimum - przy potrącaniu kar pieniężnych.
Przy potrącaniu świadczeń alimentacyjnych, kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę nie jest gwarantowana.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.