Doradca Podatnika 39/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Piotr Ostrowski
pracownik organów skarbowych

Prowadzę działalność gospodarczą, jako osoba fizyczna. Jestem czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, w podatku dochodowym rozliczam się na zasadach ogólnych. Mam pytanie związane z kontrolą skarbową. Jak długo może trwać kontrola prowadzona przez Urząd Kontroli Skarbowej? Czy ustalenia zawarte w protokole z kontroli skarbowej są ostateczną decyzją?

Wszczęcie kontroli skarbowej następuje wyłącznie z urzędu w formie postanowienia. Datą wszczęcia postępowania kontrolnego jest dzień doręczenia kontrolowanemu postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego. Wraz z postanowieniem winno się doręczyć upoważnienie do jej przeprowadzenia. Są jednak pewne wyjątki - gdy okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli to kontrola skarbowa może być wszczęta poprzez okazanie legitymacji służbowych i znaków identyfikacyjnych przez kontrolujących.

Wtedy jednak kontrolujący niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni, są zobowiązani doręczyć postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego wraz z upoważnieniem do jej przeprowadzenia.

Ograniczenia kontroli w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej

Należy pamiętać o ograniczeniach, jakie na kontrolujących nakłada ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Dotyczą one równocześnie prowadzonych kontroli (ich ilości) oraz czasu ich trwania. Należy pamiętać o zakazie podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. Są tu pewne wyjątki, gdy kontrola może być prowadzona równocześnie. Wyjątki te są tożsame z możliwością przekroczenia czasu trwania kontroli - o czym niżej.


Drugim ograniczeniem jest czas trwania kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym. W stosunku do przedsiębiorców, którymi są osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, czas trwania kontroli nie może przekraczać 4 tygodni w ciągu roku. Ograniczeń czasu trwania kontroli nie stosuje się, gdy:

• ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią inaczej,
• przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla prowadzonego przeciwko przedsiębiorcy śledztwa lub dochodzenia,
• odrębne przepisy przewidują możliwość przeprowadzenia kontroli w toku postępowania prowadzonego przez organ,
• przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego,
• kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług przed dokonaniem tego zwrotu,
• przeprowadzenie kontroli jest realizacją obowiązków wynikających z prawa wspólnotowego o ochronie konkurencji lub przepisów praw wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej,
• kontrola dotyczy podmiotów, którym na mocy odrębnych przepisów właściwy organ wydał decyzję o uznaniu prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi - w zakresie związanym z wykonaniem tej decyzji,
• kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług na podstawie przepisów o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym.

W sytuacjach, gdy kontrolujący musi przedłużyć czas trwania kontroli określony w upoważnieniu winien uzasadnić to na piśmie.

Zakończenie kontroli skarbowej

Rozróżnić tutaj należy postępowanie kontrolne prowadzone przez organ kontroli skarbowej i kontrolę podatkową, która to może być prowadzona w ramach postępowania kontrolnego. W praktyce organy wszczynają i prowadzą je jednocześnie. Kontrola podatkowa zostaje zakończona w dniu doręczenia kontrolowanemu protokołu kontroli. Nie kończy to jednak postępowania kontrolnego - kontroli skarbowej. Kontrola skarbowa (postępowanie kontrolne) kończy się decyzją lub wynikiem kontroli. Wpływ na formę zakończenia postępowania kontrolnego mają ustalenia kontrolne poczynione w toku czynności kontrolnych.


Jeżeli stwierdzono nieprawidłowości, organ kontroli skarbowej wydaje decyzję (taką jak urząd skarbowy), od której służy, w terminie 14 dni od jej otrzymania, odwołanie do właściwego dyrektora izby skarbowej. Przy braku nieprawidłowości lub gdy podatnik po doręczeniu protokołu z kontroli złożył deklarację korygującą obejmującą w całości stwierdzone nieprawidłowości organ kontroli skarbowej wydaje wynik kontroli.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.