Doradca Podatnika 39/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Rafał R. Kasprzycki
aplikant radcowski

Czy umowa o dzieło podpisana na czas nieokreślony podlega okresowi wypowiedzenia, jeśli nie było takiego zapisu zawartego w jej treści? Czy istnieje przepis nakładający na zleceniodawcę obowiązek wypowiedzenia umowy, poinformowania o jej rozwiązaniu itp.? Jeśli tak, to w jakiej formie i w jakim czasie?

Umowa o dzieło jest tzw. umową nazwaną regulowaną szczegółowo normami Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), tj. w szczególności art. 627-646 k.c. Poprzez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Strony, zawierając tego rodzaju umowę, zazwyczaj umawiają się na stworzenie określonego jednostkowego dzieła.

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by strony zawarły tzw. umowę ramową o dzieło, tj. umowę, na mocy której zamawiający zamawia, a przyjmujący (wykonawca) zobowiązuje się do stałego wykonywania określonego dzieła (dzieł powtarzalnych) na rzecz zamawiającego. Przykładem może tutaj być umowa o dzieło zawierana przez wydawnictwo z autorem, w której na określonych warunkach autor zobowiązuje się do stałego tworzenia tekstów dla wydawnictwa. Umowa tego rodzaju może być zawarta na czas nieokreślony.

Zgodnie z przepisami normującymi materię umowy o dzieło jeżeli przyjmujący zamówienie wykonuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

W przypadku, zatem wadliwego wykonywania działa zamawiający po bezskutecznym wyznaczeniu terminu do prawidłowego wykonywania działa może od umowy odstąpić nawet jeżeli była ona zawarta na czas nieoznaczony. Również w przypadku gdy dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy.

Gdy zaś wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od umowy odstąpić, jeżeli wady są istotne. To samo dotyczy wypadku, gdy przyjmujący zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego. Wszystkie powyższe normy można odpowiednio stosować do umów o dzieło zawartych na czas nieokreślony.

Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowy odstąpić, płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła (norma ta będzie miała zastosowanie do umowy dotyczącej określonego dzieła ale zawartej bez podania terminu jego ukończenia). Oprócz powyższych możliwości zakończenia trwania umowy o dzieło, w przypadku umów o charakterze ciągłym (ramowych), można je zakończyć poprzez wypowiedzenie.

Zgodnie bowiem z art. 3651 k.c. zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Jeżeli więc umowa o dzieło ma charakter ciągły (bezterminowy - dotyczy realizacji bliżej nie określonej ilości dzieł np. tekstów), a strony nie określiły w jej treści warunków wypowiedzenia (rozwiązania umowy), wówczas każda ze stron umowy będzie mogła ją wypowiedzieć ze skutkiem rozwiązania przypadającym niezwłocznie po wypowiedzeniu (niezwłocznie należy traktować jako przynajmniej 7 dni).

Forma samego wypowiedzenia powinna odpowiadać formie zawarcia umowy. Jeżeli zatem umowa zawarta została w formie pisemnej to wypowiedzenie również powinno być zawarte w tej formie.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.