Doradca Podatnika 40-41/2007 Obrót gospodarczy

Żona nie musi wiedzieć o każdej transakcji męża

Wysokie obroty rozszerzają granice zwykłego zarządu wspólną firmą. To oznacza, że ważne są także umowy zawarte bez zgody współmałżonka. W tej sprawie sąd uznał, że wykupienie 160 tys. zł długu należało do zwykłego zarządu, gdyż transakcje firmy małżonków M. przekraczały dziennie 50 tys. zł. Inaczej mówiąc, gdy małżonkowie obracają większymi kwotami, poszerzają się też granice zwykłego zarządu, co pozwala samodzielnie podejmować decyzje i podpisywać umowy jednemu z nich. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 marca 2007 r., sygn. akt I ACa 328/06)

Koszty rozgraniczenia nieruchomości

Organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zdaniem NSA należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd podjął uchwałę z inicjatywy rzecznika praw obywatelskich. Sąd podkreślił, że choć postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach, administracyjnym i cywilnym, sama instytucja rozgraniczenia nieruchomości, choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, tj. w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość.

Zdaniem NSA należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Jak podkreślił sąd, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Przepisy wykluczają natomiast możliwość przyznania przez organ administracyjny zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Do kosztów rozgraniczenia nie można też zaliczyć innych kosztów poniesionych przez stronę z jej wyboru, np. kosztów zastępstwa procesowego. (Wyrok NSA, sygn. akt I OPS 5/2006)

Kilka ksiąg wieczystych

Umowa przeniesienia własności części nieruchomości, objętej oddzielną księgą wieczystą, bez jednoczesnego podziału znajdującego się na niej budynku, jest nieważna. (Postanowienie SN z 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt III CZP 27/07)

Uprawnienia użytkownika wieczystego

Użytkownik wieczysty nie ma takich samych praw do gruntu jak właściciel. Prawo własności gruntu i jego części składowych pozostaje przy właścicielu. Oznacza to m.in., że użytkownikowi wieczystemu nie wolno wywozić ziemi, piasku czy żwiru. Wyłom na rzecz użytkownika wieczystego w zasadzie, że co połączone z gruntem należy do jego właściciela dotyczy tylko budynków i innych urządzeń przez niego wniesionych i nabytych przy zawarciu umowy. Są one własnością użytkownika wieczystego, jeżeli zostały wniesione zgodnie z umową o oddanie w użytkowanie wieczyste, jeśli użytkownik wieczysty wniósł je wbrew tej umowie, stają się własnością właściciela. (Wyrok SN z 4 stycznia 2007 r., sygn. akt V CSK 289/2006)

Sprzedaż piwa i wina

Aby uzyskać zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, przedsiębiorca musi złożyć wniosek, do którego powinien dołączyć m.in. pisemną zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży ma być zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. W przypadku niewybrania zarządu nieruchomości wspólnej, uprawnienia właściciela do wyrażenia pisemnej zgody na wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w wielorodzinnym budynku mieszkalnym, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z 26 października 1982 r. (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 147, poz. 1231 ze zm.) o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, przysługują współwłaścicielom nieruchomości wspólnej.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o własności lokali, w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej, jako prawo związane z własnością lokali, zaś nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Tam, gdzie nie dokonano wyboru zarządu nieruchomością wspólną, uprawnienia związane z zarządzaniem nią należą do jej współwłaścicieli. Przewidziany w ustawie obowiązek ustanowienia wspólnoty mieszkaniowej nie ma jednak w żadnym razie na celu pozbawienia uprawnień wynikających z prawa własności. (Wyrok NSA z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 218/06)

Własność nieruchomości

Nazwa "urządzenia" jest dostatecznie ostra dla celów prawa cywilnego i pozwala z wystarczającą precyzją ustalić treść norm prawnych. Ewa Ś. decyzją ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa w 1991 r. odzyskała prawo własności nieruchomości zabudowanej (jako spadkobierczyni poprzedniego właściciela). Minister stwierdził nieważność decyzji z lat pięćdziesiątych, na podstawie których nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa. W 1970 r. gdy nieruchomość była własnością SP, wzniesiono na niej stację transformatorowo-rozdzielczą. Ewa Ś. uznała, że korzystanie przez zakład energetyczny z tej stacji, wzniesionej na części gruntu stanowiącego jej własność, narusza jej prawa i domagała się od zakładu odszkodowania. Sądy wszystkich instancji uznały, że sporny budynek nie jest częścią składową gruntu, a częścią przedsiębiorstwa energetycznego w rozumieniu art. 49 k.c. i nie uznały za zasadne żądań powódki. Sąd Najwyższy oddalił kasację wyroku, a w uzasadnieniu stwierdził, że zarówno budynek, jak i znajdujące się w nim instalacje energetyczne były częściami składowymi całości w postaci rzeczy złożonej i dopiero ta całość wyczerpywała treść pojęcia "urządzenia", o którym mówi zaskarżony przepis.

Zdaniem skarżącej ustawodawca, tworząc regulację ingerującą w podstawowe prawo, jakim jest prawo własności, winien posłużyć się pojęciami jednoznacznymi, niebudzącymi wątpliwości. Tymczasem w zaskarżonym przepisie brak nie tylko definicji "urządzeń", ale również precyzyjnego i konkretnego określenia, kiedy urządzenia te wchodzą w skład przedsiębiorstwa czy zakładu. Prawo zgodnie z Konstytucją powinno być jasne, nie może powodować niepewności adresatów co do ich praw i obowiązków.

Sprawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego, którego zdaniem nazwa "urządzenia" jest dostatecznie ostra dla celów prawa cywilnego i pozwala z wystarczająca precyzją ustalić treść norm prawnych. W praktyce nie jest możliwe posługiwanie się w tekstach ustaw nazwami całkowicie ostrymi, a pewien rozsądny poziom nieostrości pozwala zapewnić niezbędną elastyczność w procesie stosowania prawa. Kwestionowany przepis nie stwarza niebezpieczeństwa samowolnego działania ze strony organów władzy publicznej. Argumentacja skarżącej okazała się niewystarczająca do uznania przepisu za niezgodny z Konstytucją, a kwestia prawidłowego zastosowania prawa przez sądy nie mogła być przedmiotem oceny Trybunału. (Wyrok TK z 7 listopada 2006 r., sygn. akt SK 42/05, Dz.U. nr 206, poz. 1521).

Hipoteka przymusowa

Podstawę ustanowienia hipoteki przymusowej zwykłej (art. 109 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, j.t. Dz. U. nr 124, poz. 1361 ze zm.) może stanowić tylko tytuł wykonawczy. (Uchwała SN z 8 listopada 2006 r., (sygn. akt III CZP 93/06)