Doradca Podatnika 40-41/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jerzy Krotoski
adwokat z poznańskiej Kancelarii Krotoski - Adwokaci

Aktualnie moja firma świadczy usługi na rzecz kilkunastu jednostek. Czy możemy wypowiedzieć umowę, przesyłając do danej firmy wypowiedzenie pocztą? Czy potwierdzenie odbioru (np. przez sekretarkę) pozwala przypuszczać, iż dokonano wypowiedzenia?

Zagadnienie oświadczenia woli podmiotu, w tym wypowiedzenie umowy między przedsiębiorcami reguluje Kodeks cywilny (dalej: k.c.). Zgodnie z art. 61 k.c. każde oświadczenie woli, w tym wypowiedzenie umowy, zostaje dokonane w chwili, w której dotrze do adresata w taki sposób, że może się on zapoznać z jego treścią. Dokonując wypowiedzenia w formie listownej bezsprzecznie spełniamy wymagania, jakie stawia cytowany artykuł, tak więc przedmiotowa czynność prawna, której dokonujemy w ten sposób jest czynnością ważną i wywołuje wszystkie przewidziane dla niej skutki prawne.

Dla aktywnego przedsiębiorcy interesującymi kwestiami w tej materii powinny być: moment, od którego przyjmuje się, że wypowiedzenie zostało złożone, oraz zagadnienie ważności wypowiedzenia w zależności od osoby, która dokonuje odbioru przesyłki pocztowej. Zgodnie z treścią art. 61 k.c. przyjmuje się, że dane oświadczenie woli zostaje złożone z chwilą, w której adresat mógł zapoznać się z jego treścią. Co to oznacza w praktyce? Otóż według powszechnie przyjętego stanowiska najważniejszym dla doręczenia oświadczenia woli w formie listownej jest moment, w którym odbiorca ma realną możliwość zapoznania się z treścią przesyłki. Poprzez ową realną możliwość zapoznania się z treścią rozumie się sytuację, w której dane oświadczenie dochodzi na adres odbiorcy za pośrednictwem poczty.

Innymi słowy, wypowiedzenie zostanie w sposób ważny złożone w chwili odbioru przesyłki, jej pozostawienia w skrzynce pocztowej, czy też nawet w chwili odmowy przyjęcia jej przez odbiorcę. Zgodnie z przepisami k. c. liczy się potencjalna możliwość zapoznania się z treścią przesyłki i nie ma znaczenia fakt, czy oświadczenie zostało odczytane, czy koperta w ogóle została otwarta. Trochę bardziej skomplikowana jest sytuacja, kiedy pod nieobecność osoby upoważnionej do odbioru list polecony zostaje awizowany.

Od momentu wystawienia pierwszego awizo adresat ma 14 dni na odbiór przesyłki. Jeżeli w tym okresie adresat zgłosi się po przesyłkę, to uważa się, że oświadczenie woli doręczono w dniu odbioru. W przeciwnym przypadku przyjmuje się, że list doręczono ostatniego dnia wspomnianego terminu. Zagadnienie osoby odbierającej wypowiedzenie w imieniu przedsiębiorstwa nie jest kwestią, która powinna martwić nadawcę przesyłki pocztowej. W przypadku listu wysłanego na adres przedsiębiorstwa, listonosz może wręczyć przesyłkę jedynie osobie upoważnionej do jej odbioru.

Taką osobą upoważnioną może być sekretarka czy też każdy inny pracownik przedsiębiorstwa. Niezależnie od konkretnej osoby fizycznej, której podpis znajdzie się na potwierdzeniu odbioru, warto pamiętać, że osoba dokonująca odbioru w danym przypadku reprezentuje przedsiębiorstwo. To właśnie konsekwencją owej reprezentacji jest fakt, że przesyłka zostanie ważnie doręczona z chwilą jej odbioru przez pracownika - przez przedsiębiorstwo, czyli adresata. Na koniec odniosę się jeszcze do zagadnienia dowodów na okoliczność przesłania wypowiedzenia umowy drugiej stronie.

W razie ewentualnego sporu udowodnienie dokonania doręczenia oświadczenia woli ciąży na stronie, która z tej czynności wywodzi skutki prawne, czyli na nadawcy. Dokumentem, który w postępowaniu sądowym korzysta z domniemania prawdziwości jest pocztowy dowód doręczenia, który określa nadawcę oraz jest poświadczeniem odbioru dokonanego w oznaczonym dniu. Pocztowy dowód nadania nie stanowi natomiast dowodu na treść przesyłki pocztowej, którą mogą potwierdzić jedynie zeznania świadków.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.