Doradca Podatnika 40-41/2007 VAT

W odpowiedzi na interpelację poselską Ministerstwo Finansów ustosunkowało się do ograniczeń w odliczaniu podatku VAT przy zakupie lub leasingu samochodów osobowych.

Zgodnie z systemowymi założeniami podatku od wartości dodanej, a w szczególności zasadą neutralności podatnik ma prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego zawartego w nabywanych towarach i usługach, które są związane z czynnościami opodatkowanymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Należy jednak zauważyć, iż istnieją towary i usługi, których natura powoduje, że mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej podatnika, jak również w łatwy sposób przeznaczone na cele niezwiązane z tą działalnością (w takim przypadku co do zasady odliczenie podatku naliczonego nie przysługuje).

Oznacza to, że zasada neutralności może podlegać ograniczeniom, jeżeli realizacja prawa do odliczenia podatku przy nabyciu niektórych towarów lub usług powodowałaby brak opodatkowania konsumpcji. Konstrukcyjne przeznaczenie samochodów osobowych i im podobnych powoduje, że mogą być one wykorzystywane zarówno do działalności gospodarczej, jak i na użytek własny, czyli niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie jest przy tym możliwe rozgraniczenie, w jakim zakresie samochody te są użytkowane na potrzeby działalności gospodarczej, a w jakim podlegają prywatnej konsumpcji.


Dodatkowo należy wyjaśnić, iż w przypadku Polski spełniony został podstawowy warunek do stosowania tych ograniczeń, zgodnie z którym ograniczenia te musiały istnieć w prawie krajowym w momencie wejścia w życie ww. szóstej dyrektywy Rady.

W przypadku Polski szósta dyrektywa Rady weszła w życie w dniu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r. Przepisy implementujące ww. szóstą dyrektywę Rady w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej zostały wprowadzone ustawą z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535, ze zm.), która weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 20 kwietnia 2004 r., z tym że przepisy m.in. art. 86-89 (zawarte w dziale IX, rozdział 1 "Odliczenie i zwrot podatku") stosowane są od 1 maja 2004 r.

Zatem przepisy w zakresie odliczenia podatku od towarów i usług przy nabyciu i leasingu samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych (w brzmieniu nadanym ustawą z 11 marca 2004 r.) obowiązywały w dniu wejścia w życie przepisów ww. szóstej dyrektywy Rady w Polsce. Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, iż wspomniany przez Pana Posła wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie Włoch (można przypuszczać, iż miał Pan Poseł na myśli wyrok w sprawie C-228/05) nie dotyczy kwestii zasadności stosowania ograniczeń w odliczaniu podatku naliczonego zgodnie z art. 17 (6) ww. szóstej dyrektywy Rady, który uprawnia do stosowania w Polsce ograniczeń w odliczaniu podatku od towarów i usług w odniesieniu do nabywanych samochodów osobowych. Wspomniany wyrok w sprawie C-228/05 dotyczy ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego na podstawie art. 17 (7) ww. szóstej dyrektywy Rady.

 Zgodnie z ww. przepisem każde z państw członkowskich może, ze względu na cykle sezonowe w gospodarce, w całości lub częściowo wyłączyć z systemu odliczeń wszystkie lub niektóre dobra inwestycyjne lub inne dobra. Przepis ten dotyczy zatem innych niż stosowane w wyżej wymienionym zakresie w Polsce rozwiązań.

Wnioski

Uwzględniając zatem zarówno ww. przepisy dyrektywy, jak również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, które zezwala na utrzymanie istniejących w dniu wejścia w życie przepisów ww. szóstej dyrektywy Rady w Polsce ograniczeń (m.in. wyrok w sprawie C-409/99), nie ma podstaw do zmiany istniejących przepisów dotyczących ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego przy nabyciu lub leasingu samochodów osobowych, wprowadzonych cyt. ustawą z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Również nowela ww. ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 90, poz. 756), którą zmieniono jedynie sposób kwalifikacji samochodu osobowego, a przede wszystkim podwyższono kwotę podatku do odliczenia przy nabyciu lub leasingu samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony - odpowiednio z 50 do 60 proc. kwoty określonej w fakturze oraz górnej kwoty odliczeń z 5 000 do 6 000 zł, nie narusza klauzuli "standstill", a tym samym jest zgodna z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, w tym zakresie (vide: wyrok w sprawie C-345/99). Odnośnie natomiast do wprowadzenia "stałej i nieskomplikowanej definicji samochodu osobowego" pragnę poinformować, iż nie widzę uzasadnienia do wprowadzenia zmian w powyższym zakresie w kontekście wprowadzonej noweli ww. ustawy z 21 kwietnia 2005 r., która w jasny sposób określa, od których pojazdów samochodowych przysługuje z tytułu ich nabycia ograniczone prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Uwzględniając powyższe, a także ogromne koszty budżetowe, jakie wiązałyby się ze zmniejszeniem (nie mówiąc już o zniesieniu) istniejących w tym zakresie ograniczeń, brak jest przesłanek uzasadniających wprowadzenie uprawnienia w zakresie możliwości pełnego odliczenia podatku naliczonego z tytułu zakupu lub leasingu samochodów osobowych.

(Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów Jacka Dominika na interpelację pana posła Adama Ołdakowskiego nr 8513).