Doradca Podatnika 40-41/2007 VAT

Paweł Małecki
doradca podatkowy z Kancelarii Doradców i Audytorów spółka z o.o. Poznań

W okresie leasingowania samochodu ciężarowego skradziono mi go i to w okresie, gdy pozostały mi do spłaty 3 raty (każda po 603,2 euro netto). Po uiszczeniu ich auto powinno stać się moją własnością. Chcąc uregulować zobowiązania wobec leasingodawcy, wystąpiłem z propozycją spłaty wszystkich rat, lecz odpowiedź, jaką otrzymałem, była dla mnie niezrozumiała. Towarzystwo leasingowe żąda od mojej firmy kwoty 1809,6 euro + VAT (2207,71 euro), przy czym otrzymawszy tytułem VAT 398,11 euro, nie chciało wystawić faktury.

Czy leasingodawca ma prawo stosować takie praktyki? Towarzystwo leasingowe słusznie domaga się spłaty całej kwoty wynikającej z umowy leasingowej wraz z VAT. Jeżeli umowa nie uległa rozwiązaniu lub zmianie, to przychodem dla towarzystwa nadal są kwoty należne. Z pewnością umowa zawiera klauzulę, że do tych kwot jest doliczany VAT. Towarzystwo pragnie więc otrzymać kwoty wynikające z umowy.

Leasingobiorca po kradzieży przedmiotu leasingu nie może płaconych rat zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. W uzasadnieniu wyroku NSA podał m.in., że z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa o CIT) wynika zasada, iż podatnik może odliczyć od przychodów wszelkie koszty ich uzyskania, pod warunkiem że miały one bezpośredni związek z działalnością gospodarczą, a ich poniesienie miało bądź mogło mieć wpływ na wysokość osiągniętego przychodu.

W sytuacji więc gdy dany wydatek nie ma związku z przychodem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy, nie może obciążać rachunku kosztów. Zdaniem NSA czynsz lea-singowy jest kosztem uzyskania przychodu leasingobiorcy, pod warunkiem że przedmiot leasingu jest użytkowany w działalności gospodarczej, a poniesienie tego kosztu służy osiągnięciu przychodu. Teza ta jest słuszna również w przypadku podmiotów podlegających ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W rozpatrywanej sprawie przedmiot leasingu został skradziony, a opłacanie czynszu leasingowego w okresie po utracie samochodu nie miało wpływu na powstanie przychodu, gdyż w ocenie sądu wydatki te służyły jedynie zminimalizowaniu strat powstałych w związku z kradzieżą samochodu. Według NSA bezsporne było, że wydatki na spłatę rat leasingowych były wydatkami w sensie ekonomicznym, od których spółka nie mogła odstąpić, jednak wydatki te nie miały związku z przychodem spółki, jak wymaga tego ustawodawca w powołanym art. 15 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, z wyjątkiem przypadków, gdy brak możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów pozostaje w bezpośrednim związku ze zwolnieniem z podatku dochodowego.

CO NA TO TEMIDA

Wydatki z tytułu opłat leasingowych ponoszone w okresie po kradzieży przedmiotu leasingu nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2001 r. (sygn. akt I SA/Gd 1240/98).

Ponieważ w omawianym przypadku nie ma zastosowania zwolnienie z podatku dochodowego, więc VAT naliczony z takiej faktury nie podlega odliczeniu. Niemniej moim zdaniem towarzystwo leasingowe ma obowiązek wystawić fakturę VAT na żądanie odbiorcy. Niestety, nie uprawnia ona ani do odliczenia VAT, ani do zaliczenia rat leasingowych do kosztów uzyskania przychodów. Gdyby można było wynegocjować z firmą leasingową inne warunki umowy, np. biorąc kolejny leasing, sytuacja pytającego byłaby inna.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.