Doradca Podatnika 42-43/2007 Prawo pracy

Marzena Jurczewska
specjalista od prawa pracy i prawa gospodarczego

Jeden z moich pracowników zakupił specjalne okulary do pracy przy komputerze, twierdząc, że jest to podyktowane troską o pogarszający się wzrok, i wystąpił o zwrot kosztów zakupu. Czy mam obowiązek zwrócić mu te koszty, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości?

Interesujące Panią zagadnienie reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Stanowi ono (w § 8), że pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym na stanowiskach z monitorami ekranowymi profilaktyczną opiekę zdrowotną.

Pracodawca jest także obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego.

Tak więc zakład pracy jest zobowiązany zrefundować koszty poniesione na zakup okularów tylko w przypadku, gdy lekarz specjalista stwierdzi potrzebę noszenia okularów korygujących wzrok podczas pracy przy obsłudze komputera w pracy. Ważne jest, że zwrot kosztu zakupu okularów dotyczy wszystkich rodzajów monitorów ekranowych. Również monitorów ciekłokrystalicznych, chociaż wielu pracodawców twierdzi, że nie są one szkodliwe dla oczu i nie mają żadnego niekorzystnego wpływu na wzrok. Należy pamiętać także o tym, że (na podstawie § 7 rozporządzenia) pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom:

• łączenie przemienne pracy związanej z obsługą monitora ekranowego z innymi rodzajami prac nieobciążającymi narządu wzroku i wykonywanymi w innych pozycjach ciała - przy nieprzekraczaniu godziny nieprzerwanej pracy przy obsłudze komputera, lub
• co najmniej 5-minutową przerwę, wliczaną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze komputera.

Przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się do (§ 3):

• kabin kierowców oraz kabin sterowniczych maszyn i pojazdów,
• systemów komputerowych: na pokładach środków transportu, przeznaczonych głównie do użytku publicznego oraz systemów przenośnych nieprzeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy,
• kalkulatorów, kas rejestrujących i innych urządzeń z małymi ekranami do prezentacji danych lub wyników pomiarów,
• maszyn do pisania z wyświetlaczem ekranowym.

Przepisy nie wskazują, jaką kwotę pracodawca ma obowiązek zwrócić za kupione okulary. Wydaje się więc, że jest to pozostawione indywidualnej decyzji pracodawcy. Korzystne rozwiązanie to zamieszczenie zapisu o takim obowiązku w regulaminie pracy, wraz z określeniem maksymalnej kwoty refundacji. Państwowa Inspekcja Pracy i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zajmują stanowisko, że pracownikowi należy zwrócić w pełnej wysokości koszt robocizny i szkieł o parametrach oznaczonych przez lekarza. Tym samym nie jest możliwe ustalenie z tego tytułu ryczałtu.

Natomiast nie ma przeciwwskazań, aby ustalić ryczałt na oprawki. Kwota ryczałtu powinna wystarczać na zakup oprawek o podstawowym standardzie. Niedopełnienie obowiązku zwrotu kosztów zakupu okularów koniecznych do pracy przy komputerze (jest to nieprzestrzeganie przepisów i zasad bhp w zakładzie pracy) stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika z art. 283 § 1 k.p. i jest zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.