Doradca Podatnika 42-43/2007 Prawo pracy

Grzegorz Dradziński
specjalista od prawa pracy
i ubezpieczeń społecznych

Wiele kwestii związanych z urlopem pracownika tymczasowego budzi wątpliwości pracodawców. Odpowiadamy na ich pytania dotyczące tej materii.

Uprawnienia urlopowe pracowników tymczasowych zostały unormowane w ustawie o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. W zakresie nieuregulowanym przepisami tej ustawy stosuje się przepisy prawa pracy.

Kto wydaje zgodę na udzielenie urlopu wypoczynkowego pracownikowi tymczasowemu?

Realizacja uprawnień urlopowych pracownika tymczasowego obciąża agencję pracy tymczasowej, która jest jego pracodawcą.

Czy do udzielenia urlopu pracownikowi tymczasowemu potrzebna jest zgoda pracodawcy-użytkownika?

Tak, jeżeli do realizacji uprawnień urlopowych dochodzi w okresie wykonywania pracy tymczasowej. W tym zakresie przepisy różnicują uprawnienia decyzyjne pracodawcy-użytkownika zależnie od długości okresu wykonywania na jego rzecz pracy tymczasowej, tj.:

• jeżeli przewidziany umową o pracę okres wykonywania pracy na rzecz pracodawcy-użytkownika obejmuje 6 miesięcy lub okres dłuższy, agencja ma obowiązek udzielenia pracownikowi tymczasowemu w tym okresie urlopu wypoczynkowego, a pracodawca-użytkownik ma umożliwić agencji wywiązanie się z tego obowiązku poprzez udzielenie pracownikowi, w terminie z nim uzgodnionym, czasu wolnego od pracy, przeznaczonego na urlop, tzn. pracodawca-użytkownik faktycznie współdecyduje jedynie o terminie udzielenia urlopu pracownikowi tymczasowemu;
• jeżeli przewidziany umową o pracę okres wykonywania pracy na rzecz pracodawcy-użytkownika obejmuje okres krótszy niż 6 miesięcy, agencja ma obowiązek udzielenia pracownikowi tymczasowemu urlopu wypoczynkowego tylko w przypadku uzgodnienia tego z pracodawcą-użytkownikiem; pracodawca-użytkownik współdecyduje o formie realizacji urlopu, trybie i terminie jego udzielenia przez agencję.

W jakim terminie przysługuje urlop wypoczynkowy?

Termin urlopu powinien być uzgodniony w umowie między agencją pracy tymczasowej a pracodawcą-użytkownikiem. Gdy w umowie nie ma postanowień w tym zakresie, wydaje się, że urlop powinien być udzielony w terminie, w którym praca tymczasowa nie jest już świadczona. Inna rzecz, że umowa o pracę zostaje zawarta najczęściej wyłącznie na okres wykonywania pracy tymczasowej, co w opisywanym przypadku powodowałoby obowiązek wypłaty ekwiwalentu urlopowego.

Czy pracownikowi tymczasowemu przysługuje urlop na żądanie?

Tak. Jeżeli przewidziany umową o pracę okres wykonywania pracy na rzecz pracodawcy-użytkownika obejmuje 6 miesięcy lub okres dłuższy, to pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym.

Jakie warunki musi spełnić pracownik tymczasowy, żeby nabyć prawo do urlopu wypoczynkowego?

Pracownik tymczasowy nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego, jeśli na podstawie umowy o pracę zawartej z daną agencją pracy tymczasowej pozostaje w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika przez okres co najmniej jednego miesiąca. Jeżeli agencja pracy tymczasowej kieruje pracownika tymczasowego - na podstawie każdorazowo zawieranej z nim odrębnej umowy o pracę - kolejno do różnych pracodawców-użytkowników, przy ustalaniu jego uprawnień urlopowych podlegają sumowaniu okresy objęte skierowaniem do poszczególnych pracodawców-użytkowników, bez względu na długość przerwy między tymi okresami. W tym przypadku okres pozostawania w dyspozycji pracodawców-użytkowników powinien wynosić łącznie co najmniej jeden miesiąc.

Jak należy rozumieć "okres pozostawania w dyspozycji" pracodawcy-użytkownika?

Jest to okres, na jaki agencja skierowała pracownika tymczasowego do wykonywania pracy tymczasowej na rzecz pracodawcy-użytkownika. W okresie pozostawania w dyspozycji uwzględnia się wszystkie kalendarzowe dni pozostawania pracownika pod kierownictwem pracodawcy-użytkownika, niezależnie od tego, czy w tych dniach praca była faktycznie świadczona, i bez względu na wymiar czasu pracy w tych dniach. Najczęściej jest to okres ustalony w umowie o pracę zawartej między agencją pracy tymczasowej a pracownikiem tymczasowym.

Zazwyczaj pozostawanie w dyspozycji pracodawcy-użytkownika obejmuje okres od momentu skierowania pracownika tymczasowego do wykonywania pracy u pracodawcy-użytkownika do momentu upływu okresu, na który została zawarta umowa o pracę z agencją pracy tymczasowej. Jednak okres ten może zakończyć się wcześniej, np. w razie skorzystania przez pracodawcę-użytkownika z uprawnienia - zgodnie z przepisami ustawy - które daje mu prawo zrezygnowania z pracy danego pracownika tymczasowego przed upływem okresu uzgodnionego z agencją pracy tymczasowej.

Do miesięcznego okresu uprawniającego pracownika tymczasowego do nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego w czasie zatrudnienia w danej agencji pracy tymczasowej nie wlicza się (mimo pozostawania w dyspozycji pracodawcy-użytkownika) okresu, za który został przez tego pracownika uprzednio wykorzystany urlop wypoczynkowy u pracodawcy niebędącego agencją pracy tymczasowej, przysługujący na podstawie odrębnych przepisów.

Jak oblicza się okres miesiąca wymagany do nabycia przez pracownika tymczasowego prawa do urlopu wypoczynkowego?

Przepisy ustawy nie regulują tej kwestii, dlatego termin pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy użytkownika ustala się na podstawie art. 114 k.c., który stanowi, że jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, za miesiąc uważa się trzydzieści dni.

Jaki wymiar urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi tymczasowemu?

Pracownikowi tymczasowemu przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze dwóch dni za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy użytkownika.

Czy pracownikowi tymczasowemu przysługuje odpowiednia część urlopu, gdy wykonywał pracę tymczasową przez okres krótszy niż miesiąc?

Nie. Minimalnym okresem uprawniającym pracownika tymczasowego do nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego jest miesiąc pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy-użytkownika na podstawie umowy o pracę zawartej z agencją pracy tymczasowej.

Krótszy niż miesiąc okres pozostawania pracownika tymczasowego w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy-użytkownika wlicza się pracownikowi tymczasowemu do kolejnego okresu miesięcznego, uprawniającego go do urlopu wypoczynkowego w danej agencji pracy tymczasowej, pod warunkiem dalszego zatrudnienia w tej agencji i skierowania przez nią do wykonywania pracy u tego samego lub innego pracodawcy-użytkownika.

W tym wypadku nie ma znaczenia długość przerwy między następującymi po sobie okresami tego zatrudnienia. Do chwili osiągnięcia wymaganego stażu urlopowego pracownikowi tymczasowemu nie przysługuje urlop wypoczynkowy ani w wymiarze cząstkowym, odpowiadającym faktycznie przepracowanemu okresowi, ani też zaliczkowo, na poczet przyszłego urlopu. Możliwość wykorzystania przez pracownika urlopu wypoczynkowego przed nabyciem do niego prawa zachodzi tylko w przypadkach wyraźnie określonych przepisami prawa, np. młodocianemu uczęszczającemu do szkoły należy udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych.

Czy wymiar zatrudnienia pracownika tymczasowego ma wpływ na jego uprawnienia urlopowe?

Nie. Do uprawnień urlopowych pracowników tymczasowych nie można dodatkowo stosować zasady ujętej w kodeksie pracy, która wiąże wymiar urlopu wypoczynkowego z wymiarem czasu pracy pracownika. Jedyną przesłanką nabycia przez tymczasowego pracownika prawa do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 2 dni (o czym wspomniano wyżej) jest osiągnięcie przez niego miesięcznego okresu pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy-użytkownika.

Czy także pracownikowi tymczasowemu należy udzielać urlopu w wymiarze godzinowym?

Nie. Dlatego do pracowników tymczasowych nie stosuje się także zasad udzielania urlopu wypoczynkowego określonych w art. 1542 k.p. Na podstawie przepisów uzpt urlopu wypoczynkowego udziela się pracownikowi tymczasowemu w dni, które byłyby dla niego dniami pracy, gdyby nie korzystał z urlopu.

Co dzieje się z niewykorzystanym urlopem po zakończeniu pracy u pracodawcy-użytkownika?

 W takim przypadku agencja może udzielić pracownikowi tymczasowemu urlopu po zakończeniu wykonywania pracy tymczasowej (o ile trwa jeszcze umowa o pracę) albo wypłacić mu ekwiwalent pieniężny w zamian za ten urlop (z dniem ustania umowy o pracę).

Czy okres zatrudnienia w danej agencji pracy tymczasowej wlicza się pracownikowi tymczasowemu do stażu urlopowego w innych agencjach pracy tymczasowej?

Nie. Uprawnienia urlopowe pracownika tymczasowego są, o czym wspomniano, uregulowane w sposób szczególny i należy je oceniać odrębnie w każdej zatrudniającej go agencji pracy tymczasowej, zgodnie z jasno określonymi w przepisach uzpt przesłankami nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego przez pracownika tymczasowego. W przypadku gdy pracownik tymczasowy pozostaje jednocześnie w kilku stosunkach pracy z różnymi agencjami pracy tymczasowej, nabywa prawo do urlopów wypoczynkowych oddzielnie w każdej agencji.

Czy okres zatrudnienia w agencji pracy tymczasowej wlicza się do stażu urlopowego u kolejnego pracodawcy, niebędącego taką agencją?

Tak. Okres zatrudnienia pracownika tymczasowego w agencji pracy tymczasowej jest okresem zatrudnienia w rozumieniu kodeksu pracy. Dlatego gdy pracownik tymczasowy po zakończeniu lub w trakcie zatrudnienia w agencji zostanie zatrudniony u innego pracodawcy, objętego kodeksowymi przepisami urlopowymi, okres jego zatrudnienia w charakterze pracownika tymczasowego podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia warunkującego prawo lub wymiar urlopu wypoczynkowego, zgodnie z art. 1541 k.p.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.