Doradca Podatnika 42-43/2007 Prawo pracy

W moim przedsiębiorstwie działa związek zawodowy, który zrzesza 15 osób, w tym 6 emerytów, moich byłych pracowników. Czy podejmując decyzję o wypowiedzeniu umowy o pracę lub rozwiązaniu jej bez wypowiedzenia, muszę to konsultować ze związkiem zawodowym?

Nie ma Pan takiego obowiązku, ponieważ działająca u Pana organizacja związkowa nie zrzesza 10 osób będących pracownikami zakładu. Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej posiadają jedynie te organizacje, które zrzeszają u danego pracodawcy minimum 10 członków będących pracownikami lub osobami wykonującymi pracę nakładczą.

Możliwe są więc sytuacje, że istnieje zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym związek zawodowy, który jednak w praktyce nie może wykonywać swoich uprawnień ze względu na brak odpowiedniej liczby członków-pracowników, i taką właśnie sytuację Pan przedstawił. Skład związku zawodowego może ulegać zmianom. Dlatego na związku ciąży obowiązek informowania pracodawcy o liczbie wszystkich członków związku i o liczbie członków, od której zależy posiadanie statusu zakładowej organizacji związkowej. Informacje takie związek powinien przedstawiać co kwartał, w terminie do 10. dnia kolejnego miesiąca następującego po tym kwartale.

Obowiązek współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach wynikających z indywidualnych stosunków pracy dotyczy tylko pracowników reprezentowanych przez organizację związkową, czyli członków związku oraz osób, na których reprezentowanie związek wyraził zgodę (art. 30 § 1 i 2 ustawy). Jedna osoba nie może być reprezentowana przez kilka organizacji związkowych. Jeżeli w konkretnym przypadku wymagana jest współpraca ze związkiem zawodowym, to pracodawca powinien się zwrócić do związków działających w jego zakładzie z prośbą o informacje, którzy pracownicy korzystają z ich ochrony. Jeżeli pracodawca nie otrzyma odpowiedzi w ciągu 5 dni, to nie musi z nimi współpracować (art. 38 § 2 k.p.).

Zakres konsultacji ze związkiem zawodowym w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę jest inny niż w przypadku rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Jeżeli pracodawca ma zamiar wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę, to musi o tym powiadomić (na piśmie) organizację związkową tylko wtedy, gdy wypowiedzenie dotyczy pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony i reprezentowanego przez zakładową organizację związkową.

Związek zawodowy nie ma obowiązku uczestniczenia w konsultacji, co oznacza, że może nie zająć stanowiska w sprawie wypowiedzenia umowy danemu pracownikowi, co jest równoznaczne z brakiem zastrzeżeń co do decyzji pracodawcy. Natomiast jeżeli związek nie zgadza się z decyzją pracodawcy, to może (w terminie 5 dni od daty otrzymania od niego zawiadomienia) zgłosić zastrzeżenia.

Stanowisko związku ma jedynie charakter opiniodawczy, a więc nie wiąże pracodawcy, który ostateczną decyzję podejmuje samodzielnie. Również w razie zamiaru rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia, z winy czy też bez winy pracownika (na podstawie art. 52 lub 53 k.p.) pracodawca musi zasięgnąć opinii reprezentującej pracownika organizacji związkowej. W przeciwieństwie do wypowiedzenia umowy o pracę, przy konsultacji rozwiązania umowy bez wypowiedzenia nie jest wymagana pisemna forma zawiadomienia związku zawodowego, a ponadto obowiązek konsultacji nie jest ograniczony jedynie do umów na czas nieokreślony.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.