Doradca Podatnika 44-45/2007 Obrót gospodarczy

Piotr Piwowarczyk
właściciel firmy doradczej Proceder Consulting w Warszawie

Jestem producentem narzędzi i elektronarzędzi, które dostarczam do wielu hurtowni na terenie całego kraju. Na swoich wyrobach umieszczam informacje dotyczące m.in. miejsc, w których można je kupić. Ostatnio jedna z hurtowni zaprotestowała przeciwko umieszczaniu przeze mnie na wyrobach adresów innych hurtowni, w których są one dystrybuowane. Poza tym inspekcja handlowa zwróciła się do mnie z zastrzeżeniem, że nie umieściłem nazwy produktu na niektórych prostych narzędziach, takich jak młotki, obcęgi, śrubokręty. Jak te kwestie regulują przepisy?

Informacja o miejscach dystrybucji narzędzi podawana przez Pana na wyrobach może być umieszczana bez żadnych ograniczeń. Przepisy prawne nie zabraniają takiej praktyki. Natomiast inną kwestią jest możliwość zawarcia porozumienia (umowy) między producentem danego towaru a jego sprzedawcą (hurtownikiem), zgodnie z którym umieszczona na towarze informacja o miejscach jego sprzedaży będzie dotyczyć tylko tego sprzedawcy.

Jeżeli producent i sprzedawca zawrą taką umowę, wówczas sprzedawca może domagać się od producenta zamieszczania na wyrobie nazwy i adresu wyłącznie swojej hurtowni (sklepu). Zastrzeżenie może dotyczyć tych wyrobów producenta, które trafiają do sprzedawcy związanego z producentem wskazaną umową, a może też dotyczyć wszelkich wyrobów wytwarzanych przez producenta, sprzedawanych we wszystkich miejscach na danym terytorium. Z takimi praktykami często mamy do czynienia, gdy dany producent (lub dystrybutor) zawiera z określoną siecią handlową umowę, na mocy której sieć ta uzyskuje wyłączność sprzedaży.

Natomiast co do konieczności umieszczania na produkcie jego nazwy rację ma inspekcja handlowa, chociaż tak naprawdę obowiązek w tej mierze ciąży przede wszystkim na sprzedawcy towaru, a nie na jego producencie. Sprzedawca może się jednak umówić z producentem, że ten będzie podczas produkcji od razu oznaczać wyroby zgodnie z wymaganiami ustaw (i tak jest w zdecydowanej większości przypadków). Zakładam, że wytwarzane przez Pana narzędzia są przeznaczone do sprzedaży zarówno osobom prowadzącym działalność gospodarczą i w związku z tą działalnością, jak i osobom dokonującym zakupów na osobiste potrzeby (konsumentom), niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Obowiązek umieszczenia nazwy produktu jest ustalony przede wszystkim w odniesieniu do sprzedaży konsumenckiej, a więc dokonywanej na cele prywatne. Musimy pamiętać, że prowadzenie działalności gospodarczej nie przesądza o tym, że nie można być konsumentem. Jeżeli bowiem przedsiębiorca kupuje towar na prywatne potrzeby, niezwiązane z prowadzeniem firmy lub działalnością zawodową, wówczas jest traktowany jak konsument (nieprofesjonalista). Obowiązek umieszczania na produkcie jego nazwy nie zależy w żadnym razie od tego, czy produkt jest prosty, tani, mały, duży, ani od innych jego cech.

Ma on charakter bezwzględny i wynika z przepisów kodeksu cywilnego oraz ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego. W myśl kodeksu cywilnego sprzedawca musi więc udzielić kupującemu potrzebnych wyjaśnień o stosunkach prawnych dotyczących rzeczy sprzedanej oraz o jej cechach faktycznych (np. o przeznaczeniu, rodzaju, typie, stanie technicznym). Jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem, sprzedawca powinien też załączyć instrukcję dotyczącą sposobu korzystania z rzeczy (art. 546 k.c.).

Kodeksowy obowiązek sprzedawcy dotyczy sprzedaży prowadzonej zarówno na rzecz przedsiębiorców (na cele firmowe), jak i na rzecz zwykłych konsumentów. Bardziej szczegółowo kwestię oznaczania towarów reguluje ustawa o sprzedaży konsumenckiej (art. 3 ust. 1). Jej postanowienia dotyczą już tylko sprzedaży rzeczy ruchomych na cele prywatne (osobiste). Sprzedawca dokonujący sprzedaży dla konsumentów musi udzielić im jasnych, zrozumiałych i niewprowadzających w błąd informacji, wystarczających do prawidłowego i pełnego korzystania ze sprzedanego towaru konsumpcyjnego.

Powinien on w związku ze sprzedażą podać: nazwę towaru, określenie producenta lub importera, znak zgodności wymagany przez odrębne przepisy, informacje o dopuszczeniu do obrotu w Polsce oraz stosownie do rodzaju towaru - określenie jego energochłonności, a także inne dane wskazane w odrębnych przepisach. Gdy towar jest sprzedawany w opakowaniu jednostkowym lub w zestawie, wskazane informacje powinny znajdować się na towarze konsumpcyjnym lub być z nim trwale połączone (np. w postaci naklejki).

W pozostałych przypadkach sprzedawca powinien umieścić w miejscu sprzedaży towaru (np. na półce sklepowej) informację, która może zostać ograniczona do: nazwy towaru, jego głównej cechy użytkowej oraz wskazania producenta lub importera. Pamiętajmy, że wszelkie informacje powinny być w języku polskim lub, jeżeli pozwala na to rodzaj informacji, w powszechnie zrozumiałej formie graficznej (np. jako piktogramy). W tej sytuacji, biorąc pod uwagę przepisy prawa, Czytelnik powinien bezwzględnie umieszczać na narzędziach ich nazwy. Dodajmy jeszcze, że sposób oznaczania niektórych towarów (np. leków, żywności) jest uregulowany także w innych ustawach, których omówienie nie jest w tym opracowaniu możliwe ze względu na jego objętość.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.