Doradca Podatnika 44-45/2007 Podatek dochodowy

Ważna jest procedura zgodna z prawem

Naruszenie zasad wydawania decyzji przez organ odwoławczy może mieć znaczenie dla ustalenia zobowiązania podatkowego - stwierdził w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. III SA/Wa 2816/05 i III SA/Wa 2817/05).

Inspektor kontroli skarbowej po zbadaniu deklaracji Anny W. i Grzegorza W. uznał, że w 1999 r. zgromadzili oni środki w kwocie wyższej niż zarobili w poprzednich latach. Kontrola wskazała, że bilansowanie przychodów i wydatków pozwala na wysunięcie wniosku, że nie ujawniono pewnych przychodów. Nałożono więc na małżonków podatek od tych nieujawnionych przychodów w ustawowej wysokości 75 proc. Podatnicy z taką decyzją się nie zgodzili. W skardze zarzucili organom kontroli skarbowej naruszenie art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując, że nie uwzględniono źródła wydatków w postaci mienia z lat poprzednich.

Zdaniem skarżących zawężono badanie sprawy jedynie do roku 1999 i nie uwzględniono wielu źródeł dochodów. Podnieśli również, że doszło do naruszenia prawa procesowego, ponieważ decyzje wydawał inspektor kontroli skarbowej, a po zmianie ustawy organem właściwym do wydawania decyzji stał się Główny Inspektor Kontroli Skarbowej (GIKS), który - zdaniem skarżących - nie miał prawa upoważnić innych osób do wydania decyzji w tej sprawie. W drugiej instancji GIKS wycofał część swoich zarzutów. Mimo to małżonkowie odwołali się do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W skardze podnieśli, że decyzja GIKS została wydana z rażącym naruszeniem prawa i przez organ do tego nieuprawniony, ponieważ organ ten nie miał prawa upoważnić inspektora skarbowego w Gdańsku. Zarzucili naruszenie art. 143, 180 § 1, 188, 190 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 20 ust. 3 ustawy o PIT i wnieśli o uchylenie decyzji. WSA uchylił decyzje organów w obu przypadkach.

Uznał jednak, że decyzje inspektora kontroli skarbowej, który działał z upoważnienia GIKS, nie są obarczone nieważnością. Od 1 lipca 2002 r. GIKS, zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 5a ustawy o kontroli skarbowej, mógł upoważnić inspektora do wydania decyzji. WSA uchyliło jednak decyzję ze względu na naruszenie art. 233 Ordynacji podatkowej, które może mieć znaczenie dla ustalenia zobowiązania podatkowego w sprawie. Przepis ten mówi, że organ najpierw musi uchylić decyzję w całości lub w części i dopiero wtedy podjąć decyzję co do meritum (sygn. III SA/Wa 2816/05 i III SA/Wa 2817/05).

Urząd musi uzasadnić metodę szacowania podstawy opodatkowania

Organ podatkowy sam może oszacować podstawę opodatkowania. Musi jednak uznać księgę za nierzetelną - taki wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 812/06).

W jednej ze spółek kontrola objęła rozliczenia VAT. Aby sprawdzić prawidłowość wysokości obrotu zarejestrowanego w księgach podatkowych spółki, organ dokonał wyliczenia średnich marż. Po zestawieniu cen sprzedaży z cenami zakupu i wyliczeniu średniej marży uznał on, że część towaru musiała być sprzedawana poniżej cen zakupu, bo marża była ujemna.

Organ zarzucił w związku z tym spółce nierzetelne prowadzenie ksiąg i dokonał szacunku podstawy opodatkowania w oparciu o metodę remanentową. W ten sposób ustalił wysokość zobowiązania w VAT. Dyrektor izby skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Sprawa trafiła do WSA w Gdańsku. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Zarzucił organom skarbowym, że nie udowodniły nierzetelności prowadzonych przez skarżącego ksiąg podatkowych i nie uzasadniły wyboru metody szacowania.

Sąd wskazał, że mimo iż ustawodawca przyznaje organowi uprawnienie do wyboru metody oszacowania podstawy opodatkowania, to możliwe jest to wyłącznie po uzasadnieniu przyczyn niemożności zastosowania metod wskazanych w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej. Brak uzasadnienia wyboru metody szacunku stanowi podstawę do uchylenia decyzji wydanej na jego podstawie.