Doradca Podatnika 44-45/2007 Podatek dochodowy

Krystyna Dąbrowska
doradca podatkowy

Zainstalowanie w samochodzie instalacji gazowej będzie powodowało różne skutki podatkowe w zależności od tego, czy samochód ten jest środkiem trwałym podlegającym amortyzacji, czy nie. Jeżeli podlega on amortyzacji, to będzie to ulepszenie środka trwałego, które może podlegać amortyzacji.

Pojęcie środka ulepszonego zawiera art. 22g ust. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Środek trwały można uznać za ulepszony, gdy spełnione zostały łącznie dwa warunki: - został przebudowany, rozbudowany, poddany rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji oraz - wydatki poniesione na powyższe cele spowodowały wzrost wartości użytkowej tego środka w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środka trwałego do używania, mierzonej w szczególności okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonych środków trwałych i kosztami ich eksploatacji.

Minister Finansów w piśmie nr PO3-722-160/94 z 13 marca 1995 r. wyjaśnił, że ulepszenie środka trwałego to koszty związane z:

• przebudową, czyli zmianą (poprawą) istniejącego stanu środka trwałego na inny,
• rozbudową, tj. powiększeniem, rozszerzeniem składników majątkowych, w szczególności budynków i budowli lub linii technologicznych,
• rekonstrukcją, tj. odtworzeniem, odbudowaniem zużytych całkowicie lub częściowo składników majątkowych,
• adaptacją, tj. przystosowaniem składnika majątkowego do wykorzystania go w innym celu, niż wskazywało jego pierwotne przeznaczenie, albo nadaniem mu nowych cech użytkowych,
• modernizacją, tj. unowocześnieniem środka trwałego.

Niestety, ustawa nie zawiera definicji powyższych pojęć i właśnie dlatego dochodzi do częstych sporów z urzędem skarbowym. Jeżeli już ustaliliśmy, na co wydatkowaliśmy pieniądze, zwróćmy następnie uwagę, czy ten nakład spowodował wzrost wartości użytkowej środka trwałego. W tym celu należy porównać jego wartość po dokonaniu nakładów z wartością z dnia przyjęcia środka trwałego do użytkowania, uwzględniając takie mierniki wzrostu (wymienione w ustawie), jak: okres używania, zdolność wytwórcza, jakość produktów czy koszty eksploatacji.

Dla podwyższenia wartości początkowej w wyniku ulepszenia środka trwałego bez znaczenia jest, czy ulepszany środek trwały jest amortyzowany, czy też jego amortyzacja została już zakończona. Ulepszenie składnika majątku, który został już w całości zamortyzowany, powoduje dalsze naliczanie odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej powiększonej o kwotę dokonanego ulepszenia środka trwałego.

Poprzez montaż instalacji gazowej w samochodzie wartość użytkowa tego samochodu niewątpliwie wzrosła; został on rozbudowany i zyskał nową funkcję użytkową, pozwalającą na obniżenie kosztów jego eksploatacji. Wszelkie koszty związane z eksploatacją tego samochodu stanowią koszt uzyskania przychodu i podlegają zaewidencjonowaniu w kolumnie 14 podatkowej książki przychodów i rozchodów.

ZAKUP CZĘŚCI SKŁADOWYCH LUB PERYFERYJNYCH O WARTOŚCI PONIűEJ 3500 ZŁ

Mimo że ustawy podatkowe posługują się pojęciami "część składowa" i "część peryferyjna", to jednak ich nie definiują. W praktyce, ustalając znaczenie tych pojęć, korzysta się z kodeksu cywilnego. W świetle tej ustawy częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego, przy czym części składowych nie stanowią przedmioty połączone z rzeczą tylko dla okresowego użytku.

Z kolei definiując pojęcie części peryferyjnych, przyjmuje się, że są one zbliżone swym charakterem do przynależności w rozumieniu kodeksu cywilnego. I tak przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi. Do typowych części peryferyjnych można zaliczyć właśnie zainstalowaną w samochodzie instalację gazową czy klimatyzacyjną.

Ustawa umożliwia nam naliczenie tzw. odpisu jednorazowego, w przypadku gdy wartość początkowa środka nie przekracza 3500 zł (wartością początkową jest cena netto, jeżeli zakupu dokonał płatnik VAT). Wówczas mamy prawo do obciążenia naszych kosztów w dniu poniesienia wydatku. Zasady te dotyczą również nakładów na modernizację, adaptację czy rekonstrukcję, zakupu części peryferyjnych czy składowych.

Jeżeli kupimy rzeczowy składnik majątku zużywający się szybciej niż w ciągu roku i zapłacimy za niego mniej niż 1500 zł, kwalifikujemy ten wydatek do wyposażenia. Jest to pojęcie występujące tylko w prawie podatkowym i to wyłącznie w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych (rozporządzenie w sprawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów). Pamiętajmy też o obowiązku prowadzenia ewidencji wyposażenia.

SAMOCHÓD NIEB˘DĄCY ŚRODKIEM TRWAŁYM

Wydatki poniesione z tytułu używania na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej samochodu osobowego niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych, w tym także stanowiącego własność osoby prowadzącej działalność gospodarczą, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, do wysokości kwoty wynikającej z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu oraz stawki za jeden kilometr przebiegu określonej w przepisach wydanych przez właściwego ministra.

Stanowi o tym art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT wydatki te muszą pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z przychodami uzyskiwanymi z prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. "Kilometrówka" jedynie wyznacza limit wydatków, a do kosztów uzyskania można zaliczyć (do wysokości tego limitu) tylko wydatki faktycznie poniesione w celu uzyskania przychodów i odpowiednio udokumentowane.

Korzystając w działalności gospodarczej z samochodu osobowego niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych, podatnik powinien zatem:
1) prowadzić ewidencję przebiegu tego samochodu,
2) gromadzić faktury, rachunki i inne dowody (zawierające numer rejestracyjny samochodu), potwierdzające fakt poniesienia konkretnych wydatków w związku z używaniem tego samochodu na potrzeby działalności gospodarczej,
3) sporządzać miesięczne zestawienia poniesionych wydatków, które wynikają z powyższych dokumentów.

Wydatki dotyczące używania na potrzeby działalności gospodarczej samochodu osobowego niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych, np. koszt montażu instalacji gazowej, koszty eksploatacji, rozlicza się narastająco od początku roku do końca tego miesiąca, za który dokonywane jest rozliczenie, przy czym suma wydatków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów w poszczególnych miesiącach, ustalona od początku roku podatkowego, nie może przekraczać kwoty limitu "kilometrówki" wynikającej z ewidencji przebiegu pojazdu za ten sam okres.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.