Doradca Podatnika 44-45/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Sławomir Dziudzik
doradca podatkowy
Anna Borkowska
konsultant podatkowy TaxAll Sp. z o.o.

Ordynacja podatkowa umożliwia skarbowi państwa lub jednostce samorządu terytorialnego zabezpieczenie zapłaty podatku także przed wydaniem decyzji podatkowej. W jaki sposób organ podatkowy może dokonać zabezpieczenia zobowiązania podatkowego przed wydaniem decyzji określającej jego wysokość oraz w przypadku braku księgi wieczystej dla nieruchomości?

Organ skarbowy nie tylko może skutecznie egzekwować należności określone w decyzji podatkowej, ale też ma prawo zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego jeszcze przed wydaniem decyzji.

ZABEZPIECZENIE ZOBOWIĄZAŃ PODATKOWYCH PRZED WYDANIEM DECYZJI

Postępowanie zabezpieczające jest swego rodzaju postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Celem zabezpieczenia jest ochrona przyszłych interesów wierzycieli. Określone w art. 33 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.) środki zabezpieczające mają zapewnić wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku podatkowego.

Zgodnie z art. 33 o.p. zabezpieczenie zobowiązania podatkowego na majątku podatnika może być dokonane zarówno przed terminem płatności (art. 33 § 1), jak i w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej (art. 33 § 1), czyli przed wydaniem decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego czy zaległości podatkowej bądź określającej wysokość zwrotu podatku, jeżeli z dowodów zgromadzonych w postępowaniu wynika, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane.

W przypadku dokonania zabezpieczenia w toku postępowania kontrolnego lub kontroli podatkowej organ podatkowy na podstawie danych o wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu:

• przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania,
• przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 33 § 1 w związku z art. 29 § 2 o.p. w przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków (patrz ramka) skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

• zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej,
• zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu,
• ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka,
• uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.

Zabezpieczeniu podlega również kwota odsetek za zwłokę od należnych zobowiązań na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu.


ZABEZPIECZENIE ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO W PRZYPADKU BRAKU KSI˘GI WIECZYSTEJ DLA NIERUCHOMOŚCI

Skarbowi państwa i jednostce samorządu terytorialnego przysługuje hipoteka na wszystkich nieruchomościach podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osób trzecich z tytułu zobowiązań podatkowych, zaległości w podatkach stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości. Hipoteka przymusowa w o.p. ma charakter hipoteki łącznej, co oznacza, że występuje tu tyle hipotek, ile jest obciążonych nieruchomości zabezpieczających jedną wierzytelność. Przymusowa hipoteka ustanowiona w o.p. obciąża wszystkie nieruchomości dłużnika podatkowego.


Podstawą wpisu jest doręczona decyzja oraz tytuł wykonawczy lub zarządzenie zabezpieczenia, jeżeli może być wystawione na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bez wydawania decyzji.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.