Doradca Podatnika 44-45/2007 VAT

Tylko do końca 2007 r. obowiązuje 7-proc. stawka VAT dla robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą. Aby nie ponosić kosztu podwyższenia stawki VAT, już teraz przedsiębiorcy powinni zmienić treść niektórych umów.

7-proc. stawka VAT dla robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą, zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), obowiązuje tylko do końca br. Od początku 2008 r. tę obniżoną stawkę VAT będzie można stosować do niektórych inwestycji w budownictwie mieszkaniowym, jednak już na podstawie przepisów dotyczących budownictwa społecznego, wprowadzonych nowelizacją ustawy o VAT z 19 września 2007 r.

Z nowych przepisów wynika, że do społecznego programu budownictwa mieszkaniowego nie będzie zaliczana infrastruktura towarzysząca budownictwu mieszkaniowemu. Budowa, remont czy modernizacja tej infrastruktury od 1 stycznia 2008 r. będą opodatkowane stawką 22 proc. VAT. Brak przepisów przejściowych może skutkować tym, że problematyczne może okazać się opodatkowanie czynności związanych z budową, remontem czy modernizacją infrastruktury towarzyszącej, wykonywanych na podstawie umów zawartych przed 1 stycznia 2008 r., ale rozliczanych i przynajmniej w części opodatkowanych po tym dniu.

Nie będzie wiadomo, jaką wówczas zastosować stawkę VAT. O stawce VAT na roboty dotyczące infrastruktury towarzyszącej decydować będzie zatem moment powstania obowiązku podatkowego. Powstaje on dla usług budowlanych lub budowlano-montażowych z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania tych usług (art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) ustawy o VAT).

W przypadku umów kończących się w przyszłym roku wszelkie płatności związane z realizacją umowy przyjęte przed 1 stycznia 2008 r. będą opodatkowane 7-proc. stawką VAT. Jeśli płatność nastąpi po 1 stycznia 2008 r. - właściwa będzie stawka 22 proc. Niektórzy specjaliści zauważają, że aby uniknąć sporów, kto ma pokryć zwiększoną kwotę brutto ceny, warto już dziś przejrzeć umowy i jeśli zakończenie i rozliczenie prac ma nastąpić po 1 stycznia 2008 r., zadbać o renegocjację umów.

Warto to zrobić tym bardziej, że z orzecznictwa sądów wynika, iż podwyższenia wynagrodzenia za świadczone usługi, w związku ze wzrostem stawki VAT nie można dokonać bez zmiany umowy. W kwestii tej wypowiedział się m.in. Sąd Najwyższy w uchwale z 21 lipca 2006 r. (III CZP 54/06), stwierdzając, że "Podwyższenie z dniem 1 maja 2004 r. stawek podatku od towarów i usług za roboty budowlane, dokonane ustawą z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (...), nie uzasadnia - bez zmiany umowy zawartej przed dniem 1 maja 2004 r. - obowiązku zamawiającego zapłaty wynagrodzenia netto powiększonego o podatek od towarów i usług według podwyższonej stawki".

W rozpatrywanej sprawie, strony umowy zawartej w lutym 2002 r. na podstawie ustawy o zamówieniach publicznych określiły w niej wynagrodzenie za roboty budowlane w kwocie netto plus 7 proc. VAT. Od 1 maja 2004 r. w związku z wejściem w życie nowej ustawy o VAT stawka podatku na te usługi wzrosła do 22 proc. Wykonawca na fakturach wystawianych po tej dacie wykazał podwyższoną stawkę. Jednak zamawiający usługę nie wyraził na to zgody i zapłacił należność z 7 proc. VAT. SN stwierdził, że o wysokości ceny, jaką zobowiązany jest zapłacić nabywca towaru lub usługi, decyduje treść umowy ze sprzedawcą.

Cena nie obejmuje podatku od towarów i usług, jeżeli umowa nie przewiduje jako elementu ceny tego podatku. Jeśli więc przy zawieraniu umowy uzgodniono cenę obejmującą VAT według określonej stawki, to ustawa o cenach nie stwarza uprawnienia do podniesienia ceny w razie zmiany stawki VAT. Takiej podstawy prawnej nie stwarzają również przepisy ustawy o VAT. Sąd wskazał, że strony mogą konsekwencje ewentualnej zmiany stawki podatku uregulować w umowie, np. tak, że wskażą w niej cenę (wynagrodzenie) netto, zastrzegając, iż do ceny (wynagrodzenia) będzie doliczony VAT, ale nie określą jego wysokości. Jeśli tego nie zrobiły, obowiązek zapłaty zwiększonego wynagrodzenia przez zamawiającego może wynikać jedynie ze zmiany umowy. 

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.