Doradca Podatnika 46-47/2007 Prawo pracy

 Marzena Jurczewska
specjalista od prawa pracy i prawa gospodarczego

Najbardziej popularną formą wsparcia dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne jest dofinansowanie wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne tych osób. Oprócz tego pracodawca może skorzystać jeszcze z trzech rodzajów pomocy publicznej. Są nimi:

• dofinansowanie kosztów: przystosowania stanowisk pracy do potrzeb niepełnosprawnych pracowników, szkoleń osób niepełnosprawnych i zatrudnienia asystentów pomagających w pracy osobom niepełnosprawnym,
• ulgi we wpłatach na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
• pomoc udzielana na podstawie programów pomocowych PFRON.

Pomoc ta kierowana jest do zakładów pracy chronionej i pracodawców z otwartego rynku pracy. Jest ona przeznaczona na dofinansowanie podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych, czyli kosztów dodatkowych w stosunku do tych, które przedsiębiorca poniósłby w przypadku zatrudnienia osób pełnosprawnych.

Dofinansowanie przysługuje pracodawcom, którzy nie mają zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczających 100 zł. Dokumentację z tym związaną trzeba przechowywać przez 10 lat. Wszystkich wyliczeń związanych z dofinansowaniem dokonuje się w odniesieniu do pełnego etatu, jako minimalne przyjmuje się minimalne wynagrodzenie z grudnia roku poprzedzającego rok, w którym pracodawca korzysta z dofinansowania, jako zaś przeciętne wynagrodzenie - przeciętne miesięczne wynagrodzenie w kwartale poprzedzającym miesiąc, w którym dokonywane są obliczenia.


ZWROT KOSZTÓW RZYSTOSOWANIA STANOWISKA PRACY

Pracodawca może otrzymać zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, pod warunkiem że zobowiąże się do zatrudnienia przez trzy lata bezrobotnej osoby niepełnosprawnej skierowanej do pracy przez powiatowy urząd pracy. Jeżeli nie spełni tego wymagania, będzie musiał zwrócić (w ciągu trzech miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy z osobą niepełnosprawną) środki w wysokości równej 1/36 ogólnej kwoty dofinansowania za każdy miesiąc brakujący do upływu tego okresu, jednak w wysokości nie mniejszej niż 1/6 tej kwoty (art. 26e ust. 6 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.)

Nie musi zwracać pieniędzy, jeżeli w terminie trzech miesięcy od zwolnienia niepełnosprawnego pracownika zatrudni kolejną osobę niepełnosprawną skierowaną do pracy przez powiatowy urząd pracy. Pracodawca może otrzymać dofinansowanie:

• przystosowania tworzonych lub istniejących stanowisk pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
• adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb niepełnosprawnych,
• adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej funkcjonowanie w zakładzie pracy.

Przystosowanie stanowiska pracy polega na odpowiednim jego oprzyrządowaniu i dzięki temu dostosowaniu do rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika. Refundacji mogą więc podlegać te elementy wyposażenia stanowiska, które są niezbędne, aby osoba niepełnosprawna mogła wykonywać powierzone jej zadania, a nie pełne koszty jego organizacji. Kosztem przystosowania jest zakup lub wytworzenie każdego środka trwałego, który stanowi wyposażenie stanowiska pracy i jednocześnie jest związany z przystosowaniem tego stanowiska w sposób umożliwiający wykonywanie przez niepełnosprawnego pracownika powierzonych mu czynności na poziomie porównywalnym z takimi samymi czynnościami wykonywanymi przez osobę pełnosprawną.

Może to być np. syntetyzator mowy, odpowiednie oprogramowanie i klawiatura dla osoby niewidomej. Wartość tych środków pomniejsza się o wartość takich samych środków, jeżeli stanowiłyby wyposażenie stanowiska osoby niebędącej osobą niepełnosprawną.




SZKOLENIA

Poniesione przez pracodawcę koszty szkoleń niepełnosprawnego pracownika mogą być zrefundowane pod warunkiem, że po zakończeniu szkolenia pracodawca zatrudni go zgodnie z kierunkiem szkolenia, co najmniej przez 2 lata. Podstawę refundacji stanowi rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy na szkolenia pracowników niepełnosprawnych.


Szkolenia mogą być ogólne i specjalistyczne. Szkolenie ogólne (np. kurs językowy) prowadzi do nabycia kwalifikacji, które mogą być wykorzystane nie tylko u wspieranego podmiotu, ale także u innych przedsiębiorców lub w innych obszarach działalności. Szkolenie specjalistyczne dotyczy wyłącznie obecnego lub przyszłego stanowiska pracy danego pracownika u wspieranego pracodawcy (np. przeszkolenie niepełnosprawnego pracownika w związku z uruchomieniem nowej linii produkcyjnej).

Jeżeli szkolenie zawiera elementy szkolenia specjalistycznego i ogólnego, które nie mogą zostać wyodrębnione w celu ustalenia wielkości pomocy na szkolenia, przyjmuje się maksymalną wielkość pomocy w wysokości określonej dla szkoleń specjalistycznych.

ASYSTENT

Pracodawca może otrzymać zwrot miesięcznych kosztów zatrudnienia osoby pomagającej pracownikowi niepełnosprawnemu w pracy, czyli asystentowi (art. 26d ust. 1 ustawy). Zadaniem takiej osoby jest pomagać niepełnosprawnemu w zakresie czynności ułatwiających komunikowanie się z otoczeniem oraz czynności niemożliwych lub trudnych do samodzielnego wykonania na danym stanowisku pracy. Wniosek o zwrot kosztów zatrudnienia asystenta składa się do starosty.

Wzór wniosku zawiera zał. 1 do rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie zwrotu kosztów przystosowania stanowisk pracy (...). Pracodawca otrzymuje zwrot kosztów pracy asystenta osoby niepełnosprawnej w kwocie stanowiącej iloczyn minimalnego wynagrodzenia i ilorazu liczby godzin w miesiącu przeznaczonych wyłącznie na pomoc pracownikowi niepełnosprawnemu (nie może przekraczać 20 proc. liczby godzin pracy pracownika w miesiącu) i miesięcznej liczby godzin pracy pracownika niepełnosprawnego w miesiącu.

Zwrotowi podlegają tylko koszty poniesione po podpisaniu umowy ze starostą. Maksymalna wysokość dofinansowania wynosi obecnie 179,82 zł.

ULGI WE WPŁATACH NA PFRON

Do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zobowiązani są pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, nieosiągający wymaganego 6-proc. wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 21 ust. 1 ustawy).

Wysokość składki stanowi iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie 6-proc. wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Wymagany wskaźnik pracodawca może obniżyć, zatrudniając osoby niepełnosprawne ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy, czyli osoby, u których stwierdzono upośledzenie umysłowe, chorobę psychiczną lub epilepsję, oraz osobę niewidomą (na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy). Pracodawca, w którego zakładzie pracy nie osiągnięto 6-proc. wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, może obniżyć wysokość wpłaty na Fundusz z tytułu zakupu usługi (z wyłączeniem handlu) lub produkcji u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny etat, spośród których osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym stanowią co najmniej 10 proc. załogi (art. 22 ust. 1 ustawy).

Obniżenie wpłaty przysługuje tylko do wysokości kwoty określonej na fakturze. Kwotę obniżenia stanowi iloczyn wskaźnika wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników sprzedającego uznanych za niepełnosprawnych w znacznym i umiarkowanym stopniu i wskaźnika udziału przychodów sprzedającego. Oblicza ją sprzedający. Warunkiem obniżenia wpłaty jest terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną produkcję lub usługę oraz złożenie informacji o kwocie obniżenia.


PROGRAMY PFRON

Dofinansowanie na zatrudnienie bezrobotnych osób niepełnosprawnych pracodawcy mogą otrzymać także z programów pomocowych PFRON. Najbardziej popularny, realizowany od lat, jest program Junior. Kolejne to Program Wyrównywania Różnic Między Regionami i Trener Pracy. Szczegóły dotyczące programów PFRON: www.pfron.org.pl.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.