zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Produkcja niezakończona w sprawozdaniu finansowym

Beata Piotrowska
główny specjalista w Biurze Audytu Wewnętrznego Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Podkarpackiego

Produkcja niezakończona jest zaliczana w bilansie do aktywów obrotowych, o czym stanowią przepisy ustawy o rachunkowości. Sposób ujęcia produkcji niezakończonej w rachunku zysków i strat powinien wynikać z zasad określonych w polityce rachunkowości danej jednostki. Do produktów zalicza się produkcję niezakończoną, tj. produkty pracy jednostki w różnym stopniu wykonane lub przetworzone, czyli półprodukty i produkty w toku.

Półprodukty (półfabrykaty) są to wyroby, które zostały częściowo wytworzone w skończonych pod względem technologicznym fazach produkcji i są przeznaczone do sprzedaży lub dalszej obróbki przez jednostkę. Produkty w toku są to wyroby niezakończone, znajdujące się w trakcie produkcji na dzień ich wyceny.

Wycena zapasów półproduktów i produktów w toku na dzień bilansowy

Półprodukty i produkty w toku można wyceniać po planowanym (normatywnym) koszcie wytworzenia, jeżeli nie jest on wyższy od cen sprzedaży netto tych produktów, a różnice pomiędzy planowanymi a rzeczywistymi kosztami wytworzenia są nieznaczne. Na dzień bilansowy i odpowiednio co kwartał lub co półrocze dokonuje się weryfikacji planowych stawek (narzutów), korygując je w miarę potrzeb.

Produkcję w toku, z wyjątkiem produkcji o przewidywanym czasie wykonania dłuższym niż 3 miesiące, i przeznaczoną do sprzedaży lub niezwiązaną z budową bądź ulepszeniem środka trwałego można zamiast po koszcie wytworzenia wyceniać po kosztach bezpośrednich związanych z produktem, a więc tylko materiałów bezpośrednich, bądź w ogóle nie wyceniać, jeżeli nie zniekształca aktywów i wyniku jednostki (art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości; dalej: uor). Jeżeli nie jest możliwe ustalenie kosztu wytworzenia półproduktów, można je wyceniać na dzień bilansowy według cen sprzedaży takiego samego lub podobnego przedmiotu, pomniejszonych o zysk brutto przeciętnie osiągany ze sprzedaży tych półproduktów, a w przypadku produktów w toku - także z uwzględnieniem stopnia ich przetworzenia.

Odpisy aktualizujące wartość apasów półproduktów i produktów w toku

Obowiązek aktualizacji wartości zapasów półproduktów i produktów w toku (podobnie jak materiałów, towarów i produktów gotowych) wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 uor, zgodnie z którym w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, należy uwzględnić zmniejszenie wartości użytkowej lub handlowej. Ponadto art. 28 ust. 1 pkt 6 uor obliguje jednostkę do wyceny rzeczowych składników aktywów obrotowych według cen nabycia lub kosztów wytworzenia nie wyższych od ich cen sprzedaży netto na dzień bilansowy, a zatem jeśli cena ich nabycia lub koszt wytworzenia są wyższe, należy obniżyć ich wartość, czyli zaktualizować do poziomu cen sprzedaży netto, które są niższe.

Zapasy, podobnie jak aktywa w innej postaci, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 12 uor, powinny w przyszłości zapewnić jednostce korzyści ekonomiczne. Aby ten warunek został spełniony, muszą na dzień bilansowy mieć realną wartość, a tymczasem pod wpływem wielu czynników, np. upływu sezonu, mody, nietrafionych lub nadmiernych zakupów, niewłaściwego składowania i transportowania, następuje utrata ich wartości użytkowej lub handlowej, częściowa lub całkowita, co powoduje, że aktywa te nie zapewniają jednostce wymaganych ustawą korzyści ekonomicznych.

Dlatego wycena zapasów na dzień bilansowy powinna być poprzedzona inwentaryzacją przeprowadzoną w sposób wymagany w art. 26 ust. 1 uor, dokonaną w powiązaniu z aktualizacją ich wartości do stanu wartości realnej. Przede wszystkim należy wyeliminować zapasy, które całkowicie utraciły przydatność użytkową z powodu ich zniszczenia, zepsucia lub upływu terminu przydatności do użycia itp.

Stan takich zapasów ustala się przez spis z natury i należy je zdjąć z ewidencji, księgując następująco:
1) jeśli ich uszkodzenie, zniszczenie nastąpiło z przyczyn trudnych do przewidzenia, niezwiązanych z ryzykiem gospodarowania (np. pożar, powódź, uderzenie pioruna itp.), to ich wartość w cenach nabycia (zakupu) lub po kosztach wytworzenia zalicza się do strat nadzwyczajnych (Wn konto "Straty nadzwyczajne"),
2) jeśli natomiast utraciły one częściowo wartość użytkową lub handlową z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1, czyli związanych z ryzykiem prowadzenia przez jednostkę działalności statutowej, to należy dokonać aktualizacji ich wartości, doprowadzając tę wartość do ceny możliwej do uzyskania na dzień bilansowy, zapewniającej upłynnienie tych zapasów o obniżonej wartości, księgując obniżenie wartości poniżej ich pierwotnej wartości w cenie nabycia (zakupu) lub kosztu wytworzenia do pozostałych kosztów operacyjnych.

Ad 1) Gdy zapasy nienadające się do dalszego użycia zostają fizycznie zlikwidowane przed przekazaniem dowodów potwierdzających ten fakt do komórki księgowości, skutki całkowitej utraty wartości księguje się, uznając bezpośrednio konto zapasów: Wn konto "Straty nadzwyczajne" Ma konto "Produkty gotowe i półprodukty", "Produkcja w toku" .

WAŻNE
Jeżeli natomiast do czasu fizycznej likwidacji pozostają one (na dzień bilansowy lub inny dzień w ciągu roku) nadal w magazynie, zaliczenie do strat nadzwyczajnych (Wn konto "Straty nadzwyczajne") następuje w powiązaniu z kontem "Odpisy aktualizujące produkty gotowe i półprodukty", służącym do ewidencji odchyleń od cen ewidencyjnych (analitycznie: Odchylenia z tytułu utraty wartości), zapisem: Wn konto "Straty nadzwyczajne" Ma konto "Odpisy aktualizujące produkty gotowe i półprodukty".

Wyksięgowanie zapasu z magazynu w związku z jego fizyczną likwidacją księguje się w tym przypadku następująco: Wn konto "Odpisy aktualizujące produkty gotowe i półprodukty" Ma konto "Produkty gotowe i półprodukty" lub "Produkcja w toku".

Ad 2) Gdy aktualizacja jest spowodowana przyczynami związanymi z prowadzoną przez jednostkę działalnością gospodarczą, odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów obrotowych w związku z utratą ich wartości oraz wynikające z wyceny na dzień bilansowy według cen sprzedaży netto zamiast według cen nabycia (zakupu) lub kosztów wytworzenia - zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych (Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne"), w powiązaniu ze służącym do tego celu kontem odchyleń od cen ewidencyjnych (Ma konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów gotowych i półproduktów" czy "Odchylenia od cen ewidencyjnych produkcji w toku").

Wyksięgowanie odchyleń w związku z upłynnieniem zapasów o obniżonej wartości księguje się równolegle z ich rozchodem, następująco: l Wn konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów i półproduktów", "Odchylenia od cen ewidencyjnych produkcji w toku" Ma konto "Koszt wytworzenia sprzedanych produktów i półproduktów", jeżeli rozchód zapasów o obniżonej wartości nastąpił na skutek ich sprzedaży, lub l Wn konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów i półproduktów", "Odchylenia od cen ewidencyjnych produkcji w toku" Ma konto "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej", jeżeli rozchód zapasów o obniżonej wartości nastąpił na skutek przekazania ich do zużycia na własne potrzeby jednostki.

Produkcja niezakończona w sprawozdaniu finansowym

Zgodnie z obowiązującym wzorem bilansu (załącznik nr 1 do uor) produkcję niezakończoną wykazuje się w aktywach, w pozycji B.I.3 "Półprodukty i produkcja w toku". Jak wiadomo, jednostka ma do wyboru dwa warianty ustalania wyniku finansowego (art. 47 ust. 4 pkt 1 uor):
  • wariant kalkulacyjny,
  • wariant porównawczy.
W wariancie kalkulacyjnym do wyliczenia zysku/straty ze sprzedaży ujmuje się:
  • koszty sprzedanych produktów, niezależnie od okresu ich wytworzenia,
  • koszty sprzedanych towarów i materiałów, niezależnie od daty ich zakupu,
  • koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu powstałe w okresie sprawozdawczym.
W wariancie porównawczym koszty klasyfikuje się według rodzajów i ujmuje się następujące koszty okresu:
  • amortyzację,
  • zużycie materiałów i energii,
  • usługi obce,
  • podatki i opłaty,
  • wynagrodzenia,
  • pozostałe koszty rodzajowe,
  • wartość sprzedanych towarów i materiałów.
W przypadku sporządzania rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym nie wykazuje się kosztów wytworzenia produkcji niezakończonej. W wariancie porównawczym rachunku zysków i strat do kosztów operacyjnych zalicza się wszystkie koszty powstałe w danym okresie. Powoduje to konieczność korekty przychodów o produkcję w toku. Jej wartość należy uwzględnić w pozycji A.II. "Zmiana stanu produktów". Jednostka może zastosować uproszczenia polegające na tym, że nie inwentaryzuje się produkcji w toku i nie ujawnia jej w bilansie. Koszty wytworzenia w całości obciążają koszty okresu. Trzeba pamiętać, że zasada ta musi wynikać z obowiązującej w danej jednostce polityki rachunkowości.

Przykład
Przedsiębiorstwo produkcyjne X ujmuje koszty w układzie rodzajowym i kalkulacyjnym. Do wyceny produktów gotowych i półproduktów stosuje ceny ewidencyjne oparte na rzeczywistym koszcie wytworzenia. Wybrane dane finansowe są następujące:

1. Bilans otwarcia
Wybrane pozycje z bilansu Wartość w zł
Produkty gotowe i półprodukty 0
Produkcja niezakończona 0

2. Koszty i przychody w okresie sprawozdawczym
Koszty i przychody Wartość w zł
1. Koszty 3 600 000 koszty według rodzajów 2 200 000 w wersji kalkulacyjnej: koszty wytworzenia produktów 1 500 000 koszty sprzedaży 220 000 koszty ogólnego zarządu 480 000 wartość sprzedanych produktów 1 400 000 wartość sprzedanych towarów i materiałów 0 koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki 0

2. Przychody 2 600 000 ze sprzedaży produktów 2 600 000 ze sprzedaży towarów i materiałów 0

3. Bilans zamknięcia

Wybrane pozycje z bilansu Wartość w zł

Produkty gotowe i półprodukty 0
Produkcja niezakończona 100 000

Ujęcie powyższych danych w sprawozdaniu finansowym przedstawia się następująco:

Założenie nr 1

Przedsiębiorstwo produkcyjne X sporządza rachunek zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym. Produkcję niezakończoną wycenia się według kosztów wytworzenia.
1. Bilans Wybrane pozycje z bilansu Wartość w zł
Półprodukty i produkcja w toku 100 000
2. Rachunek zysków i strat
Wybrane pozycje z rachunku zysków i strat
Wartość w zł A.
Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 2 600 000 I. Przychody netto ze sprzedaży produktów 2 600 000 Wybrane pozycje z rachunku zysków i strat Wartość w zł II. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów 0 B. Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów 1 400 000 I. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów 1 400 000 II. Wartość sprzedanych towarów i materiałów 0 C. Zysk (strata) brutto ze sprzedaży (A - B) 1 200 000 D. Koszty sprzedaży 220 000 E. Koszty ogólnego zarządu 480 000 F. Zysk (strata) ze sprzedaży (C - D - E) 500 000

Założenie nr 2

Przedsiębiorstwo produkcyjne X sporządza rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym. Produkcję niezakończoną wycenia się i ujmuje w bilansie. 1. Bilans Wybrane pozycje z bilansu Wartość w zł Półprodukty i produkcja w toku 100 000 2. Rachunek zysków i strat Wybrane pozycje z rachunku zysków i strat Wartość w zł A. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 2 700 000 I. Przychody netto ze sprzedaży produktów 2 600 000 II. Zmiana stanu produktów 100 000 III. Koszt wytworzenia świadczeń na własne potrzeby 0 IV. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów 0 B. Koszty działalności operacyjnej 2 200 000 I-VII. Koszty rodzajowe 2 200 000 VIII. Wartość sprzedanych towarów i materiałów 0 C. Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B) 500 000



PODSTAWA PRAWNA
  •  ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja