Doradca Podatnika 48-49/2007 Obrót gospodarczy

Julia Chełmońska
specjalista od prawa gospodarczego

Działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług ochrony mienia i osób wymaga uzyskania koncesji. Może być ona w każdej chwili cofnięta, jeżeli przedsiębiorca prowadzący agencję ochrony nie spełnia wymagań ustawowych i warunków wykonywania działalności ochroniarskiej określonych w koncesji. Ochrona osób to działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia i nietykalności osobistej.

Ochrona mienia oznacza zaś działania zapobiegające przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu oraz zapobieganie powstaniu szkody wynikającej z tych zdarzeń i niedopuszczenie nieuprawnionych osób na chroniony teren (art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie osób i mienia). Podjęcie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług ochrony osób i mienia wymaga uzyskania koncesji, którą wydaje (w drodze decyzji administracyjnej) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Ochrona osób i mienia polega na:

• bezpośredniej ochronie fizycznej (stałej lub doraźnej), stałym dozorze sygnałów z elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych oraz na konwojowaniu wartości pieniężnych oraz innych przedmiotów wartościowych lub niebezpiecznych,
• zabezpieczeniu technicznym chronionych obiektów (montaż elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych oraz urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia, sygnalizujących zagrożenie, oraz ich eksploatacja, konserwacja i naprawa).

Wydanie koncesji

Koncesję (art. 15 ust. 1 ustawy) wydaje się na wniosek: przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, jeżeli posiada licencję pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia lub licencję pracownika zabezpieczenia technicznego drugiego stopnia, oraz innego przedsiębiorcy, jeżeli jedną z wymienionych licencji posiada co najmniej jedna osoba będąca wspólnikiem spółki cywilnej, jawnej lub komandytowej, członkiem zarządu, prokurentem lub pełnomocnikiem ustanowionym przez przedsiębiorcę do kierowania działalnością określoną w koncesji. Wniosek o udzielenie (lub o zmianę) koncesji powinien zawierać:

• firmę przedsiębiorcy, oznaczenie jego siedziby i adresu albo miejsca zamieszkania i adresu oraz adresu głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej,
• numer w rejestrze przedsiębiorców lub w ewidencji działalności gospodarczej oraz NIP,
• określenie rodzaju działalności gospodarczej, na którą ma być udzielona koncesja.

Należy do niego dołączyć:

• dokument określający status przedsiębiorcy, obszar i miejsce wykonywania działalności, zakres oraz formy usług ochrony osób i mienia, termin ważności koncesji i datę rozpoczęcia działalności gospodarczej,
• urzędowo poświadczoną kopię dokumentu potwierdzającego posiadanie licencji drugiego stopnia,
• zaświadczenie o niekaralności przedsiębiorcy oraz osób ustanowionych przez niego do kierowania działalnością określoną w koncesji,
• dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu będącego siedzibą przedsiębiorcy i miejscem wykonywania działalności,
• zaświadczenie o nadaniu numeru REGON (lub urzędowo poświadczoną kopię) oraz zaświadczenie urzędu skarbowego o braku zaległości podatkowych.

Przedsiębiorca niebędący osobą fizyczną dołącza ponadto:

• umowę (statut) spółki, akt założycielski lub inny dokument dotyczący utworzenia, działalności i organizacji przedsiębiorcy (albo urzędowo poświadczone ich kopie),
• odpis z właściwego rejestru,
• wykaz członków zarządu, prokurentów i pełnomocników z podaniem ich miejsc zamieszkania oraz listę udziałowców lub akcjonariuszy posiadających co najmniej 50 proc. udziałów lub akcji,
• jeżeli spółka jest podmiotem z udziałem zagranicznym - dokument określający proporcje udziału kapitału polskiego i obcego oraz jego wysokość, z podaniem adresów siedziby lub miejsc zamieszkania wspólników.

Obowiązki przedsiębiorcy

Przedsiębiorca prowadzący agencję ochrony jest obowiązany zgłaszać organowi koncesyjnemu zmiany danych objętych koncesją, w terminie 14 dni od dnia ich powstania. Przedsiębiorca ma ponadto obowiązek:

• powiadomić organ koncesyjny o podjęciu działalności gospodarczej;
• prowadzić i przechowywać oraz udostępniać na żądanie organu kontrolującego dokumentację dotyczącą zatrudnionych pracowników ochrony oraz zawieranych i realizowanych umów (muszą mieć formę pisemną), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie dokumentacji wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia (É),
• spełniać warunek posiadania odpowiedniej licencji drugiego stopnia.
• oznaczyć pracowników ochrony w jednolity sposób, umożliwiający ich identyfikację oraz identyfikację podmiotu zatrudniającego; ubiory, identyfikatory i odznaki pracowników ochrony powinny w sposób widoczny różnić się od tych, w które wyposażeni są funkcjonariusze i pracownicy służb publicznych.

COFNIĘCIE KONCESJI

Koncesja zostaje cofnięta, jeżeli:

• wydano prawomocne orzeczenie zakazujące przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją,
• przedsiębiorca w wyznaczonym terminie nie podjął działalności lub trwale zaprzestał jej wykonywania, oraz wtedy gdy nie usunął stanu faktycznego lub prawnego niezgodnego z warunkami koncesji lub z przepisami regulującymi działalność gospodarczą objętą koncesją,
• nie wykonuje obowiązków związanych z koncesjonowaną działalnością lub rażąco narusza warunki określone w koncesji bądź inne, prawnie określone, warunki wykonywania działalności koncesjonowanej.

Organ koncesyjny może ponadto cofnąć koncesję albo zmienić jej zakres ze względu na zagrożenie obronności i bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa obywateli, a także w razie ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy. Przedsiębiorca, któremu cofnięto koncesję, może wystąpić z wnioskiem o ponowne udzielenie koncesji w takim samym zakresie nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o cofnięciu koncesji.


RADY DLA PROWADZĄCYCH AGENCJ˘ OCHRONY I DLA KLIENTÓW

Największą gwarancję jakości świadczonych usług dają agencje, które zatrudniają osoby posiadające ważną licencję wydaną przez wojewódzkiego komendanta policji. Wydawane są dwa rodzaje licencji. Licencja drugiego stopnia upoważnia do kierowania ludźmi. Oprócz szefa agencji powinni posiadać ją kierownicy ochrony obiektów szczególnie ważnych znajdujących się w rejestrze wojewody (elektrownie, urzędy skarbowe itp.).

Osoby bez licencji nie mogą posiadać broni (nie jest to oczywiście broń palna, lecz gazowa) ani stosować środków przymusu bezpośredniego (np. założyć włamywaczowi kajdanek). Osoby przyjmowane do pracy w agencji powinny być sprawdzane w Centralnym Rejestrze Skazanych. Przedsiębiorca musi się liczyć z tym, że klient sprawdzi, jakimi osiągnięciami może pochwalić się prowadzona przez niego agencja oraz jak traktuje on swoich pracowników, bo zapewne tak samo traktuje swych klientów.

O poważnym traktowaniu przez firmę ochroniarską obowiązków świadczy też inwestowanie w nowoczesne rozwiązania techniczne. Najlepsze polskie firmy ochroniarskie dysponują najnowocześniejszym sprzętem, np. do namierzania pojazdów znajdujących się w ruchu. Dzięki zainstalowanemu nadajnikowi położenie monitorowanego samochodu jest kontrolowane przez całą dobę. W razie kradzieży lub napadu informacja taka przekazywana jest policji. System ten nie dość że daje możliwość bardzo precyzyjnego namierzenia skradzionego samochodu, to ma możliwość zdalnego zatrzymania pracy silnika pojazdu.

Jakie ma to znaczenie dla przewozu rzeczy wartościowych, nie trzeba nikogo przekonywać. Zakres odpowiedzialności agencji ochrony wynika z zakresu zawartej z nią umowy. Klienci coraz częściej zwracają uwagę na ubezpieczenie agencji od odpowiedzialności cywilnej. Polisy wykupione przez agencje ochrony dotyczą zwykle jedynie odpowiedzialności deliktowej, tzn. odpowiadają one za szkody na mieniu i na osobie dokonane bezpośrednio podczas wykonywania czynności ochroniarskich, czyli podczas akcji u klienta.

Za niewywiązanie się z umowy ochrony mienia (odpowiedzialność kontraktowa) większość towarzystw ubezpieczeniowych nie chce brać odpowiedzialności. Tak więc dopiero zapis w umowie, że działalność firmy ubezpieczona jest w zakresie odpowiedzialności cywilnej kontraktowo-deliktowej, z podaniem ubezpieczyciela i numeru polisy, daje klientowi pewność, że ma do czynienia z agencją, która ponosi całkowitą odpowiedzialność za oferowane usługi i podejmowane przez nią działania.


Przykład
Rozważmy następującą sytuację dotyczącą odpowiedzialności za szkodę na osobie gościa hotelowego. Klient jest niezadowolony ze świadczonych mu usług albo nadużył alkoholu w hotelowym barze, wszczyna awanturę i grozi nożem pracownikom i innym gościom. Przed przybyciem policji sprawę bierze w swoje ręce pracownik agencji ochrony, która świadczy usługi ochrony mienia i osób na rzecz hotelu.

Obezwładnia awanturującego się gościa, nadużywając przy tym, zdaniem gościa, swoich uprawnień. Gość składa pozew przeciwko hotelowi. Kto odpowiada? Wobec gościa hotelowego zawsze odpowiada hotel i dlatego to on powinien być adresatem pozwu. Z kolei agencja ochrony odpowiada za działania podejmowane przez agenta wobec hotelu, czyli swojego mocodawcy. Pracownik ochrony może stosować środki przymusu bezpośredniego odpowiadające potrzebom wynikającym z danej sytuacji i niezbędne do podporządkowania się wezwaniu do określonego zachowania (art. 38 ust. 3 ustawy).

Jeżeli sprawa trafi do sądu, pozwanym będzie hotel, a agent ochrony zapewne zostanie powołany w charakterze świadka. Jeśli w ocenie sądu pracownik ochrony nie użył środków niewspółmiernych do zagrożenia, to najprawdopodobniej sąd uzna, iż to gość hotelowy jest sprawcą całej awantury i postawi mu zarzut dopuszczenia się groźby karalnej, a może nawet czynnej napaści.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.