Doradca Podatnika 48-49/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Sławomir Dziudzik
doradca podatkowy Anna Borkowska konsultant podatkowy, TaxAll Sp. z o.o.

Ordynacja podatkowa przewiduje instytucję przedłużenia i odroczenia terminu płatności podatku. Kto podejmuje decyzję w tym zakresie i w jakiej formie? Jakie warunki trzeba spełnić, by móc się ubiegać o odroczenie terminu płatności zobowiązania podatkowego?

Na mocy art. 50 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.) to Minister Finansów ma kompetencje do przedłużania terminów płatności. W drodze rozporządzenia może przedłużyć terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego, określając grupy podatników, którym przedłużono terminy, rodzaje czynności, których termin wykonania został przedłużony, oraz dzień upływu przedłużonego terminu.

Przedłużenie może obejmować zarówno terminy ustanowione dla podatników, jak i dla płatników, inkasentów oraz innych podmiotów prawa podatkowego. W rozporządzeniu musi być jednak wyraźnie wskazana grupa podmiotów, które obejmuje przedłużenie terminu.


Możliwość przedłużenia przez Ministra Finansów nie dotyczy terminów związanych z:

• przedawnieniem zobowiązania podatkowego, zwrotem nadpłaty, prawem do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, prawem do zwrotu nadpłaty podatku,
• wystawieniem rachunków za wykonaną usługę lub wydany towar, przechowywaniem kopii wystawionych rachunków, odpowiedzialnością podatkową osób trzecich.

Przedłużenie terminu płatności może również wynikać z przedłużenia terminu składania deklaracji. W takiej sytuacji Minister Finansów nie wydaje rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności, lecz w sprawie przedłużenia terminu złożenia deklaracji. Termin płatności jest wówczas przedłużany z mocy prawa. Przedłużanie terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego odnosi się tylko do terminów prawa materialnego, które są nieprzywracalne.

Odroczenie terminu płatności

Na podstawie art. 48 o.p. można odroczyć termin płatności zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Odroczenie następuje na wniosek podatnika w jego indywidualnej sprawie. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odraczać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego, z wyjątkiem terminów dotyczących:

• przedawnienia zobowiązania podatkowego, zwrotu nadpłaty,
• prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty,
• prawa do zwrotu nadpłaty podatku,
• wystawienia rachunków za wykonaną usługę lub wydany towar,
• przechowywania kopii wystawionych rachunków,
• odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

Po złożeniu wniosku przez podatnika organ podatkowy określa w decyzji nowy termin płatności, w którym powinna nastąpić zapłata odroczonego podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę albo poszczególnych rat, na jakie rozłożono podatek lub zaległość podatkową, wraz z odsetkami za zwłokę.

W przypadku niedotrzymania przez podatnika terminu określonego decyzją, a objętego odroczeniem płatności - terminem wymaganym staje się termin pierwotny. Przepisy dotyczące odroczenia terminu płatności przez podatnika stosuje się również wobec płatników i inkasentów. Podobnie jak przedłużanie terminów, ich odroczenie odnosi się tylko do terminów prawa materialnego, które są terminami nieprzywracalnymi.

Ważny interes podatnika

W art. 48 § 1 o.p. ustawodawca użył między zwrotami "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" spójnika "lub", co oznacza, że za odroczeniem terminu w konkretnej sprawie może przemawiać zarówno jedna z tych przesłanek, jak i obie występujące łącznie. Definicji zwrotów "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" nie znajdziemy w żadnych przepisach. Ocena obu tych przesłanek odroczenia terminu przez organ podatkowy powinna być obiektywna i uwzględniać zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Musi być dokonana według kryteriów zgodnych z aprobowaną powszechnie hierarchią wartości. Ocena tych przesłanek przez organ podatkowy podlega sądowej kontroli legalności. Wynika to z faktu, że przesłanki te są zawarte w przepisie prawnym. Błędna ocena dokonana przez organ podatkowy będzie podstawą do uchylenia decyzji przez organ odwoławczy bądź Naczelny Sąd Administracyjny. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie może decydować subiektywne przekonanie samego podatnika. Oceny tego "interesu" należy dokonywać w oparciu o obiektywne kryteria, uwzględniające życie i zdrowie ludzkie oraz możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie własne i rodziny.

Ważny interes podatnika to interes mający dużą wagę, duże znaczenie, będący istotną sprawą dla osoby fizycznej, osoby prawnej, jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, podlegających na mocy ustaw podatkowych obowiązkom podatkowym. Brak w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy okoliczności odpowiadających ważnemu interesowi podatnika prowadzi do wydania decyzji dla niego negatywnej.


Za zastosowaniem ulgi zwykle nie przemawiają niepowodzenia w działalności gospodarczej podatnika. Jest to działalność rynkowa oparta na ryzyku gospodarczym i konkurencji z innymi podmiotami działającymi w podobnych warunkach, a więc zakładająca także możliwość upadku podmiotu gospodarczego.


Interes publiczny

Interes publiczny jest związany z sytuacją, że za odroczeniem terminu mogą przemawiać pewne społecznie aprobowane wartości, kiedy do głosu dochodzi interes ogólny, interes pewnej grupy społeczeństwa (pracowników, przedsiębiorców itp.), interes powszechny, społeczny, nieprywatny.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.