Doradca Podatnika 48-49/2007 Rachunkowość

Justyna Grywińska
księgowa z licencją MF,
właścicielka Biura Księgowego,
doradca podatkowy

Jesteśmy spółką akcyjną prowadzącą działalność budowlaną, posiadamy ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej z tytułu szkód, jakie w trakcie wykonywania robót mogą powstać w mieniu osób trzecich. Za uszkodzone mienie wypłacamy odszkodowanie lub pokrywamy koszty naprawy uszkodzeń, a następnie od ubezpieczyciela otrzymujemy gwarantowane polisą kwoty odszkodowań. Czy kwoty wypłacone za naprawy stanowią koszty uzyskania przychodu, a z drugiej strony - czy otrzymany od ubezpieczyciela zwrot poniesionych przez nas wydatków będzie przychodem podatkowym?

Obecnie nie odnosimy poniesionych wydatków w koszty uzyskania przychodu. Prosimy również o przedstawienie sposobu ewidencji wymienionych zdarzeń gospodarczych w księgach rachunkowych.

Jak wynika z przedstawionego w pytaniu stanu faktycznego, spółka nie zalicza wydatków poniesionych na odszkodowania czy wykonanie napraw do kosztów uzyskania przychodu. Nie zostało powiedziane, czy otrzymane od ubezpieczyciela kwoty odszkodowania zalicza do przychodów podatkowych; należy wnioskować, że pewnie tak się dzieje.

Stanowisko takie wynika z art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z tym przepisem do przychodów nie zalicza się zwróconych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodu. Takiego stanowiska nie podzielają jednak organy podatkowe, które nakazują otrzymane kwoty zaliczać do przychodów podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku w decyzji z 26 stycznia 2007 r., sygn. BI/4218-0024/06, odniósł się do omawianego zagadnienia w następujący sposób: (...) W przypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nie określa się wartości ubezpieczenia ani nie ustala się sumy ubezpieczenia, a jedynie sumę gwarancyjną.

Obowiązek świadczenia ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia OC powstaje z chwilą powstania stanu odpowiedzialności cywilnej kontrahenta (podatnika). Nie ma przy tym znaczenia, czy dokonał on już naprawy szkody wyrządzonej osobie trzeciej, a nawet czy w ogóle zamierza ją naprawić. Świadczenie należne od ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia OC ma wyrównać uszczerbek majątkowy (podatnika) już powstały w wyniku wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę osobie trzeciej.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej podziela stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że otrzymane odszkodowanie nie stanowi zwrotu innych wydatków (np. kosztu naprawy sprzętu AGD i RTV) niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy z 15 lutego 1992 r. Podstawą otrzymania odszkodowania jest bowiem zajście określonego zdarzenia, a nie fakt poniesienia wydatków na naprawę rzeczy uszkodzonych. W konsekwencji otrzymane odszkodowanie stanowi przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (...).


Drugi problem to niezaliczanie wydatków poniesionych na naprawę uszkodzonego mienia czy wypłaty odszkodowań do kosztów uzyskania przychodu. Czy spółka postępuje słusznie? Niestety nie. Urzędy i izby skarbowe mają odmienne zdanie. Co prawda, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodu kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług, jednak koszty ponoszone przez spółkę nie mają takiego charakteru.

Możliwość uwzględnienia powyższych wydatków w kosztach podatkowych można również odnaleźć w niektórych decyzjach organów podatkowych. Na przykład w decyzji Izby Skarbowej w Warszawie z 4 stycznia 2007 r., sygn. 1401/BP-I/4230Z-129/06/ER, można przeczytać: (...) Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym ukształtowany został pogląd, w myśl którego zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów podlegają wszelkie wydatki, jeżeli wykazany zostanie ich bezpośredni lub pośredni związek z wielkością osiąganych przychodów.

W związku z tym, aby zaliczyć wydatek do kosztów uzyskania przychodów, konieczne jest wykazanie, że wpływa on w sposób bezpośredni lub pośredni na osiąganie przychodu. Działania podmiotu gospodarczego mogą czasami doprowadzić do naruszenia dóbr innych osób i z tego tytułu może być on zmuszony do zapłaty kar umownych i odszkodowań. Do kosztów poniesionych w celu uzyskania przychodów można zaliczyć wydatki z tytułu odszkodowań i kar umownych wypłacanych innym podmiotom w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością, z wyjątkiem tych, które ustawodawca wyłączył z kosztów uzyskania przychodów w art. 16 updop. (...)

Wypłacane odszkodowania są następstwem prowadzonej działalności gospodarczej, pośrednio związane z wcześniej zawartymi umowami budowlanymi, co oznacza, że zostały zapłacone w celu uzyskania przychodu. Wypłata odszkodowań w formie przedstawionej przez podatnika jest podyktowana interesem gospodarczym firmy (ma zapobiegać eliminowaniu zbędnych kosztów) (...).

Podsumowując, należy stwierdzić, że kwota otrzymana od ubezpieczyciela będzie stanowić dla spółki przychód podatkowy w momencie faktycznego wpływu na jej rachunek bankowy. Interpretacje podatkowe wskazują również, że poniesione wydatki (na odszkodowania czy wykonanie napraw) można zaliczyć do kosztów podatkowych. W ewidencji księgowej wydatki i wpływy związane z odszkodowaniami, jako pośrednio związane z działalnością jednostki, stanowią odpowiednio pozostałe koszty i przychody operacyjne.

PRZYKŁAD
W czerwcu 2007 r. spółka w trakcie wykonywania prac budowlanych doprowadziła do uszkodzenia mienia osoby trzeciej. Z tego tytułu jeszcze w lipcu dokonała wypłaty odszkodowania w wysokości 5000 zł, zwracając się jednocześnie do ubezpieczyciela o wypłatę sumy zagwarantowanej w polisie. W sierpniu spółka otrzymała decyzję o przyznanym odszkodowaniu w wysokości 4000 zł. W tym samym miesiącu środki wpłynęły na rachunek bankowy spółki.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.