MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE
Zobacz także

Ewidencja kosztów w układzie kalkulacyjnym

Justyna Grywińska
księgowa z licencją MF,
właścicielka Biura Księgowego,
doradca podatkowy

Ewidencja kosztów na kontach zespołu 4 i 5 przy sporządzeniu rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym oraz ustalenie wyniku finansowego w wariancie kalkulacyjnym na przykładzie Układ kalkulacyjny jest tworzony w taki sposób, że koszty według ich miejsc powstawania podlegają określonemu rozliczeniu na poszczególne produkty.

Układ kalkulacyjny jest nazywany również układem celu poniesienia kosztów, ponieważ za kryterium klasyfikacyjne kosztów przyjmuje się tutaj ich związek z określonymi produktami. Z punktu widzenia sposobu odnoszenia kosztów do odpowiednich przedmiotów kalkulacji oraz sposobu ich kontroli wszystkie koszty można podzielić na bezpośrednie i pośrednie. Podział kosztów na bezpośrednie i pośrednie stanowi podstawę układu kalkulacyjnego kosztów, umożliwiającego badania i ocenę struktury całości kosztów własnych jednostki.

Koszty bezpośrednie to te, które bez dodatkowych kalkulacji można przypisać poszczególnym wyrobom. Pozostałe koszty, pośrednie, są kontrolowane według miejsc powstawania (komórek organizacyjnych) i rozliczane na wyroby za pomocą specjalnych kluczy podziałowych; kosztów tych nie można odnieść do odpowiednich przedmiotów kalkulacji na podstawie dokumentów źródłowych.

W zależności od miejsca powstawania lub funkcji koszty pośrednie dzieli się na koszty zakupu, koszty sprzedaży, koszty wydziałowe i koszty zarządu. Koszty wydziałowe powstają w wydziałach produkcyjnych i nie mogą być odnoszone do przedmiotów kalkulacji bezpośrednio, natomiast koszty zarządu dotyczą działalności jednostki jako całości i nie mogą być odniesione do konkretnego wydziału produkcyjnego.

Celem układu ewidencjonowanego w ten sposób jest kalkulacja kosztu jednostkowego wytworzonych wyrobów gotowych - stąd jego nazwa. Pełna ewidencja kosztów w układzie kalkulacyjnym obejmuje grupowanie wszystkich kosztów prostych w układzie rodzajowym (zespół 4) i ich rozliczanie według typów działalności (zespół 5). Liczba i treść poszczególnych pozycji układu kalkulacyjnego kosztów zależą od rodzaju produkcji, sposobu planowania i kontroli kosztów oraz technicznej możliwości wyodrębniania poszczególnych pozycji kosztów. Układ kalkulacyjny kosztów przedstawia się następująco:
1. Koszty bezpośrednie: - materiały - robocizna - pozostałe koszty bezpośrednie
2. Koszty wydziałowe
3. Techniczny koszt wytworzenia
4. Koszty ogólnego zarządu
5. Fabryczny koszt wytworzenia
6. Koszty sprzedaży
7. Koszt własny

W przypadku gdy system ewidencyjny dostarcza nam gotowych danych o wysokości kosztu własnego sprzedaży, można sporządzić rachunek wyników metodą kalkulacyjną. Rozliczenia tego dokonujemy za pomocą konta 860 "Wynik finansowy". Na wynik ten składają się następujące elementy: - wynik działalności operacyjnej, - wynik operacji finansowych, - wynik operacji nadzwyczajnych, - obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego, które obejmują podatek dochodowy oraz inne obowiązkowe obciążenia.

Jeżeli chodzi o kalkulacyjny rachunek wyników, to po przeksięgowaniu na konto 860 "Wynik finansowy" uzyskanych przychodów ze sprzedaży oraz odpowiadających im kosztów jednostka gospodarcza może ustalić wynik ogólny ze swojej działalności gospodarczej oraz ustalić wyniki cząstkowe uzyskane ze sprzedaży w zakresie działalności handlowej, usługowej lub innej.

Przychodom ze sprzedaży produktów zostaje przeciwstawiony koszt własny sprzedanych produktów, który obejmuje:
- koszt wytworzenia sprzedanych produktów,
- koszty ogólnozakładowe,
- koszty sprzedaży.

Pod datą kończącą rok obrotowy zostają przeksięgowane koszty ogólnozakładowe i koszty sprzedaży. W dalszej kolejności zostają zamknięte konta kosztów rodzajowych, a ich salda końcowe przeniesione na stronę Dt konta 490 "Rozliczenie kosztów", co przedstawia przykład. Suma kosztów kont rodzajowych zgromadzonych na kontach zespołu 4 jest zgodna z obrotami kredytowymi konta 490 "Rozliczenie kosztów". Saldo konta 860 "Wynik finansowy" jest wykazywane w bilansie po stronie pasywów jako zysk (wartość dodatnia) lub jako strata (wartość ujemna) oraz w rachunku zysków i strat.

Przykład
Jednostka produkcyjna XYZ zajmuje się wytwarzaniem i sprzedażą jednorodnych produktów gotowych. Prowadzi ewidencję kosztów na kontach zespołu 4 i 5 w układzie kalkulacyjnym oraz ustala metodą kalkulacyjną wynik finansowy. W okresie sprawozdawczym poniosła koszty w następującej wysokości:
Koszty podstawowej działalności produkcyjnej 10 000 zł
Koszty zarządu 2000 zł
Salda początkowe wybranych kont wynoszą:
Kasa 3000 zł
Produkty gotowe 1000 zł
Jednostka ta dokonała następujących operacji gospodarczych:
  • 1. Przyjęto z produkcji do magazynu produkty gotowe wycenione według rzeczywistego kosztu wytworzenia 5000 zł
  • 2. Wystawiono fakturę dla odbiorcy A za sprzedane produkty gotowe według cen sprzedaży - przelew 10 000 zł
  • 3. Wydano z magazynu jednostki produkty gotowe sprzedane odbiorcy A, wycenione według rzeczywistego kosztu wytworzenia 3200 zł
  • 4. Faktura opłacona gotówką wystawiona dla odbiorcy B za sprzedane produkty gotowe, według cen sprzedaży 2600 zł
  • 5. Wydano z magazynu jednostki produkty gotowe, które sprzedano odbiorcy B, według rzeczywistego kosztu wytworzenia 2100 zł
  • 6. Otrzymano fakturę za transport produktów gotowych - opłacono gotówką 800 zł
  • 7. Przyjęto z produkcji do magazynu wyroby gotowe, według rzeczywistego kosztu wytworzenia 3500 zł
  • 8. Wystawiono fakturę dla odbiorcy C za sprzedane produkty gotowe, wartość w cenach sprzedaży - przelew 2200 zł
  • 9. Wydano z magazynu produkty gotowe według rzeczywistego kosztu wytworzenia sprzedane odbiorcy C 1800 zł
  • 10. Zakupiono za gotówkę i przekazano do zużycia a) materiały pomocnicze do produkcji 700 zł b) materiały biurowe 200 zł
  • 11. Przeksięgowanie kosztów rodzajowych na dzień 31.12
  • 12. Przeksięgowania na wynik finansowy na dzień 31.12



Ustalenie wyniku ze sprzedaży:
A. Przychody ze sprzedaży produktów gotowych 14 800 zł
B. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów gotowych 7100 zł
C. Wynik brutto ze sprzedaży (A - B) 7700 zł
D. Koszty sprzedaży 800 zł
E. Koszty zarządu 2200 zł
F. Wynik ze sprzedaży - zysk brutto 4700 zł

Ustalenie wartości zapasów według rzeczywistego kosztu wytworzenia:
Produkcja niezakończona 2200 zł
Produkty gotowe 4400 zł

Wnioski
Podstawową i pierwszą czynnością, jaką należy wykonać przed sporządzeniem kalkulacyjnego rachunku zysków i strat, jest rozliczenie kosztów działalności pomocniczej na pozostałe sfery działania. Działalność pomocnicza to: działy transportu, kotłownie, działy remontowe - świadczące usługi na rzecz wydziałów działalności podstawowej, ośrodków zarządu oraz działów sprzedaży.

Koszty tej działalności należy rozliczyć za pomocą wybranych kluczy rozliczeniowych opartych na jednostkach naturalnych. Na przykład mogą to być klucze: zużycia wody, powierzchni, kubatury. Dopiero po poprawnym przypisaniu kosztów działalności pomocniczej można przystąpić do wyliczenia kosztu własnego sprzedaży.

PODSTAWA PRAWNA
  •  ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.)


WAŻNE
Na stronie Ministerstwa Finansów ukazał się projekt z 3 grudnia 2007 r. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wydatków, które w 2007 r. nie wygasają z upływem roku budżetowego.

Ustalając wykaz wydatków, kierowano się przede wszystkim następującymi przesłankami:
1) charakter wydatków - w wykazie ujęte są głównie szeroko rozumiane wydatki inwestycyjne;
2) termin zakończenia procedur przetargowych - w wykazie ujęto wydatki, dla których procedury przetargowe zostały zakończone; nie uwzględniono tych wydatków, dla których procedury przetargowe są w toku, bądź tych, dla których rozpoczęcie procedur przewidywane było w 2007 r.;
3) termin dokonania podziału rezerw celowych, szczególnie w przypadku podziału rezerw celowych, których środki kierowane są do jednostek samorządu terytorialnego - w wykazie ujęto dotacje (zarówno do zadań bieżących, jak i inwestycyjnych) dla jednostek samorządu terytorialnego;
4) terminy zakończenia inwestycji i programów wieloletnich.

Łączna kwota wydatków, które w 2007 r. nie wygasają z upływem roku budżetowego, wynosi 2 554 549 471 zł. Środki te, zgodnie z art. 157 ust. 8 ustawy o finansach publicznych, do 31 grudnia 2007 r. zostaną odprowadzone na wyodrębniony rachunek wydatków centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa.

Natomiast środki, o których mowa w art. 157 ust. 8a ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm.), pozostają na rachunkach beneficjentów programów operacyjnych realizowanych z udziałem Europejskiego Funduszu Społecznego.
Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Wydawnictwo TRENDY