Doradca Podatnika 48-49/2007 Ubezpieczenia

Rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 kodeksu pracy Zgodnie z tym przepisem szef może się rozstać z zatrudnionym w danej firmie krócej niż sześć miesięcy, jeśli choroba przekracza trzy miesiące. Czy wlicza się do tego okresu czas przebywania na zwolnieniu lekarskim?

Nie. Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z 21 lipca 1999 r. (I PKN 161/99). Sąd stwierdził, że do owych sześciu miesięcy nie wliczamy czasu przebywania na zwolnieniu lekarskim. Warto dodać, że pracownik z dłuższym stażem traci ochronę, gdy choroba trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące.

Dotyczy to również poszkodowanego w wypadku przy pracy albo dotkniętego chorobą zawodową. Jeżeli więc pracownik pracuje krócej niż sześć miesięcy, pracodawca może go zwolnić, jeśli choroba przekracza trzy miesiące. Natomiast jeśli pracownik pracuje dłużej niż sześć miesięcy, pracodawca może z nim rozwiązać umowę w trybie art. 53 kodeksu pracy dopiero po trzech miesiącach przebywania pracownika na świadczeniu rehabilitacyjnym. Oczywiście nie musi tego robić, to jego prawo, a nie obowiązek.

Wyjątki to osoba odosobniona w związku z chorobą zakaźną oraz osoba przebywająca na zasiłku opiekuńczym. Ochrona obejmuje je przez cały czas pobierania z tego tytułu wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego oraz przez cały okres przebywania na zasiłku opiekuńczym.

Odzyskana zdolność do pracy - zwolnienie tylko z wypowiedzeniem

Czy pracodawca może zwolnić pracownika bez wypowiedzenia, jeśli pracownik wrócił do firmy po trzech miesiącach korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego, a pracodawca skierował go na badania kontrolne zgodnie z art. 229 § 2 kodeksu i lekarz potwierdził, że odzyskał zdolność do pracy?

Niestety, nie. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia jest dopuszczalne, gdy zatrudniony wyczerpał już wymienione wcześniej okresy i nadal jest niezdolny do tej samej pracy. Podjęcie tej samej pracy na innych warunkach albo na stanowisku specjalnie dostosowanym do możliwości zatrudnionego nie oznacza odzyskania zdolności do pracy. Potwierdził to SN w orzeczeniach z 7 października 2003 r. (II UK 79/03) oraz z 18 kwietnia 2001 r. (I PKN 357/00). Po stawieniu się pracownika do pracy po zakończeniu rekonwalescencji nie można go zwolnic bez wypowiedzenia. Może to nastąpić, jeśli lekarz nie dopuści zatrudnionego do pracy.

Pracodawca nie ma danych

Czy można zwolnić pracownika w trybie art. 53 § 1 kodeksu pracy, jeśli po wyczerpaniu okresu 182 dni choroby nie powiadomił on pracodawcy o swojej dalszej sytuacji?

Orzecznictwo nie jest w tej kwestii korzystne dla pracodawcy. Wynika z niego, że najbezpieczniej dla pracodawcy jest odczekać trzy miesiące po wyczerpaniu przez pracownika 182-dniowego okresu zasiłkowego i dopiero po tym czasie można bezpiecznie rozwiązać z nim stosunek pracy bez wypowiedzenia.

Sąd stwierdził np., że naruszeniem prawa jest zwolnienie w trybie art. 53 § 1 kodeksu pracy osoby, która korzysta z zasiłku chorobowego, nawet jeśli decyzja organu rentowego przedłużająca prawo do zasiłku nie była znana pracodawcy. Nieprawidłowe zdaniem sądu jest również złożenie oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia podwładnemu z prawem do wynagrodzenia lub będącemu na zasiłku chorobowym, choćby data ustania zatrudnienia przypadała już po okresie ochronnym (orzeczenie SN z 21 czerwca 2005 r., II PK 319/04).

Prawo do urlopu bez prawa do wynagrodzenia

Czy pracownik oczekujący na decyzje ZUS co do zasiłku rehabilitacyjnego (po przekroczeniu okresu 182 dni) zachowuje prawo do wynagrodzenia? Czy pracodawca ma zapłacić wynagrodzenie w sytuacji, gdy pracownik otrzyma decyzję odmowną z ZUS?

Nie, dla pracodawcy ten okres nie wiąże się z żadnymi kosztami. Pracownik w tym okresie nie może być dopuszczony do pracy, nie zachowuje więc prawa do wynagrodzenia. Jednak z tytułu pozostawania w stosunku pracy nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego.

Pracownik na zwolnieniu po 182 dniach

Co zrobić z pracownikiem, który wyczerpał okres zasiłkowy 182 dni i czeka na decyzję ZUS przyznającą mu świadczenie rehabilitacyjne? Czy można mu wówczas udzielić urlopu wypoczynkowego?

Niestety, nie. To złe rozwiązanie. Nie można udzielić skutecznie urlopu wypoczynkowego pracownikowi niezdolnemu do pracy. Urlop taki nie przerywa niezdolności do pracy - stwierdził SN 10 listopada 1999 r. (I PKN 350/99). Z kolei w innym wyroku sąd stwierdził, że rozpoczęcie urlopu stwarza domniemanie, że zatrudniony odzyskał zdolność do pracy. W tym rozumieniu jest więc on równoznaczny ze stawieniem się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności, chyba że nie było podstaw do udzielenia tego urlopu z powodu przedłużającej się absencji (wyrok SN z 4 kwietnia 2000 r., I PKN 565/99).

Pracodawca daje skierowanie

Czy pracownik wracający do pracy po chorobie dłuższej niż 30 dni ma obowiązek dostarczyć pracodawcy zaświadczenie od lekarza o zdolności do pracy?

Nie, sam nie musi tego robić. Pracownik nie ma obowiązku dostarczenia orzeczenia lekarskiego o zdolności do pracy. Zgodnie z § 4 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników (Dz.U. nr 69, poz. 332 ze zm.) skierowanie musi wystawić pracodawca (jeśli choroba przekraczała 30 dni). Potwierdza to wyrok SN z 21 czerwca 2005 r. (II PK 319/04). Z kolei w wyroku z 12 września 2006 r. (I PK 89/06) Sąd Najwyższy stwierdził, że ciężar udowodnienia niezdolności do pracy osoby wracającej po wyczerpaniu zasiłku chorobowego spoczywa na pracodawcy.

(Opracowanie redakcyjne)