Doradca Podatnika 48-49/2007 VAT

Elżbieta Rogala
ekspert w dziedzinie VAT,
doświadczony wykładowca,
autorka książek o tematyce podatkowej

Kontynuujemy cykl wydanych w ostatnim okresie korzystnych (PRO) i niekorzystnych (KONTRA) orzeczeń sądowych i interpretacji organów podatkowych istotnych z punktu widzenia każdego podatnika VAT. Rozstrzygni˘cia korzystne (PRO)

PRO: Aport całego przedsiębiorstwa spółki cywilnej do spółki z o.o. bez VAT Zbycie poprzez wniesienie do spółki z o.o. w formie aportu przedsiębiorstwa spółki cywilnej, w którego skład wchodzą m.in. zobowiązania, należności, towary, środki trwałe, rozpoczęta inwestycja w obcym obiekcie itp., jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu VAT.

Zwolnienie od VAT wkładów niepieniężnych (aportów) wnoszonych do spółek prawa handlowego i cywilnego miałoby zastosowanie tylko w sytuacji, gdyby przedmiotem aportu nie było przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55.1 kodeksu cywilnego, lecz poszczególne składniki jego majątku. Jednocześnie z przepisów ustawy o VAT nie wynika obowiązek korekty podatku naliczonego w związku z wniesieniem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55.1 1 k.c. do spółki prawa handlowego. Dokonanie czynności wniesienia aportu pozostaje zatem bez wpływu na wcześniejsze odliczenie podatku naliczonego. Drugi Urząd Skarbowy w Częstochowie (pismo z 18 czerwca 2007 r.)

PRO: Aport całego przedsiębiorstwa firmy jednoosobowej do spółki cywilnej bez VAT Przeniesienie własności przedsiębiorstwa (jako całości pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, a nie jego poszczególnych części), w formie wkładu niepieniężnego (aportu) firmy jednoosobowej do spółki cywilnej, które nastąpiło przed dniem likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej jednoosobowo, nie podlega opodatkowaniu ani na podstawie art. 6 pkt 1, ani art. 14 ust. 1 ustawy o VAT.

Zbycie przedsiębiorstwa nie zmienia także wcześniejszych odliczeń VAT dokonanych przez zbywcę. Jeżeli w chwili nabycia składników majątku przedsiębiorstwa przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego ze względu na związek ze sprzedażą opodatkowaną, to należy uznać, że późniejsze przekazanie przedsiębiorstwa jako aportu do spółki nie pozbawia zbywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z zakupem tych składników.

Nakłada jednak na nabywcę, jako beneficjenta praw i obowiązków zbywcy, obowiązek dokonywania (kontynuowania) stosownych korekt w zakresie podatku naliczonego, do których zobowiązany byłby również zbywca przedsiębiorstwa. Urząd Skarbowy w Ostrołęce (pismo z 20 czerwca 2007 r.)

PRO: Od kosztów zaniechanej inwestycji przysługuje odliczenie VAT Przyjęcie, że koszty zaniechanej inwestycji nie stanowią kosztów uzyskania przychodu, nie oznacza bezpośredniego pozbawienia prawa do odliczenia podatku od towarów i usług. Wyrok WSA w Warszawie z lipca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 135/07)

PRO: Garaże sprzedawane wraz z lokalami mieszkalnymi według 7-proc. stawki VAT Jeżeli deweloper w jednym akcie notarialnym sprzedaje lokal mieszkalny i tzw. pomieszczenia pomocnicze, takie jak np.: garaż, piwnicę, suszarnię, strych, jako jeden towar, może zastosować do 31 grudnia 2007 r. stawkę 7 proc. podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie (pismo z 21 czerwca 2007 r.)

PRO: VAT od paliwa do samochodów osobowych z homologacją ciężarową nadal podlega odliczeniu Podatnicy, którzy przed przystąpieniem Polski do UE mieli prawo do odliczania VAT od paliwa do samochodów osobowych z homologacją ciężarową, nie mogą być go pozbawieni po 1 maja 2004 roku. Wyrok WSA w Warszawie - Oddział Zamiejscowy w Radomiu z 20 czerwca 2007 r. (sygn. VIII SA/Wa 324/07) oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 4 kwietnia 2007 r. (sygn. I SA/Wr 1852/06)

PRO: Nieodpłatne świadczenie usług nie podlega VAT Zgodnie z ogólną zasadą nieodpłatne świadczenie usług nie podlega VAT. Opodatkowanie takie wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki wymienione w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT z 2004 r., tj. brak związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa oraz gdy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku. Spełnienie tylko jednej z tych przesłanek oznacza, iż dana usługa nie podlega VAT. Wyrok WSA w Warszawie z 13 lipca 2007r. (sygn. III SA/Wa 3630/06)

PRO: Zakwalifikowanie gruntu dla celów VAT wynika albo z planu zagospodarowania przestrzennego, albo z ewidencji gruntów Zakwalifikowanie terenu (gruntu) dla celów VAT wynika z planu zagospodarowania przestrzennego. Jeśli jednak nie ma takiego planu, to decyduje ewidencja gruntów i budynków. Dla opodatkowania podatkiem VAT nie ma zatem znaczenia fakt oświadczenia woli nabywcy działki, że nabycie ma cel budowlany. Skoro ewidencja gruntów określa, że teren jest niezabudowanym gruntem ornym, czyli gruntem niezabudowanym innym niż tereny budowlane lub przeznaczone pod zabudowę, to jego dostawa jest zwolniona od VAT. Wyrok WSA w Warszawie z czerwca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 899/07)

PRO: Zatrzymanie zadatku lub jego wypłata w podwójnej wysokości za niedojście do skutku umowy nie podlega VAT W przypadku prawidłowego wykonania umowy zadatek podlega odliczeniu od ceny świadczonych usług i w związku z tym podlega on VAT. Jednakże zatrzymanie zadatku jest konsekwencją odwołania umowy przez stronę go dającą zgodnie z przyznanym jej prawem i służy naprawieniu szkód poniesionych przez drugą stronę umowy w wyniku odstąpienia od niej. Takie odszkodowanie nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie i nie stanowi części podstawy opodatkowania podatkiem VAT.

Wniosku tego nie podważa ani okoliczność, że w większości przypadków wartość szkody i wartość zatrzymywanego zadatku nie pokrywa się, ani też możliwość, że przedmiot umowy zwolniony w wyniku jej odwołania znajdzie nowych klientów. W rzeczywistości wartość poniesionej szkody (odszkodowanie) może przekraczać wartość zatrzymanego zadatku lub może być niższa od tej kwoty. Ponadto zasada, zgodnie z którą w przypadku, gdy przyczyna niewykonania umowy leży po stronie przyjmującego zadatek, zwrotowi podlega ten zadatek w podwójnej wysokości, jedynie potwierdza jego kwalifikację jako odszkodowania ryczałtowego za odstąpienie, nie zaś jako wynagrodzenia za świadczenie.

W tym przypadku dający zadatek nie wykonuje w sposób oczywisty na rzecz przyjmującego żadnego świadczenia. Ponieważ, z jednej strony, zadatek nie stanowi wynagrodzenia pobieranego za niezależną i możliwą do wyodrębnienia usługę świadczoną na rzecz wpłacającego, oraz z drugiej strony, zatrzymanie zadatku w następstwie odwołania umowy ma na celu naprawienie skutków jej niewykonania, to ani zapłata, ani zatrzymanie zadatku, ani jego zwrot w podwójnej wysokości nie należą do zakresu przedmiotowego VAT. Wyrok ETS z 18 lipca 2007 r. (sygn. C-277/05).

PRO: Dla wielu czynności jedna stawka VAT Jeżeli kilka świadczeń wykonanych przez podatnika na rzecz konsumenta jest tak ściśle ze sobą powiązanych, że obiektywnie w aspekcie gospodarczym tworzą jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia i czynności stanowią jednolite świadczenie dla celów VAT. Do wszystkich tych świadczeń i czynności stosowana jest jednakowa stawka VAT. Wyrok WSA w Bydgoszczy z 12 czerwca 2007r. (sygn. I SA/Bd 367/07)

PRO: Aby pozbawić podatnika prawa do odliczenia VAT organ podatkowy musi wskazać inną datę otrzymania faktur Niewykazanie przez organ podatkowy innej daty otrzymania faktur niż wskazała strona nie stanowi podstawy prawnej do pozbawienia podatnika prawa do odliczenia VAT naliczonego za miesiąc, w którym faktury te otrzymał. Wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 czerwca 2007 r. (sygn. I SA/Bd 246/07)

PRO: Wspólnik spółki cywilnej nie odpowiada karnie za nieskładanie deklaracji i niepłacenie VAT Spółka cywilna nie jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, gdyż nie posiada zdolności prawnej w rozumieniu prawa cywilnego, czyli zdolności do bycia podmiotem praw i obowiązków w sferze stosunków cywilnoprawnych.

Jej wspólnik nie może zatem odpowiadać za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (tj. za nieskładanie deklaracji i niepłacenie VAT), za które odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną (art. 9 § 3 kodeksu karnego skarbowego). Uchwała Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2007r. (I KZP 7/07)

PRO: Import towarów wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów Przywóz do kraju towaru uprzednio zaimportowanego (z Turcji) i dopuszczonego do obrotu na obszarze Wspólnoty (we Francji) jest wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów, którego skutkiem będzie obowiązek rozliczenia w Polsce podatku od towarów i usług z tego tytułu. Takiej oceny ww. transakcji nie zmienia okoliczność, iż przedsiębiorca turecki nie posiada numeru identyfikacyjnego VAT-UE podatnika podatku od wartości dodanej we Francji. Izba Skarbowa w Rzeszowie (pismo z 4 czerwca 2007 r.)

PRO: Doradztwo majątkowe świadczone w celu zawarcia umowy kredytowej jest zwolnione z VAT Analiza przez doradcę majątkowego sytuacji majątkowej klientów, samodzielnie wyszukanych w celu uzyskania dla nich kredytów, nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia istnienia świadczenia pośrednictwa kredytowego zwolnionego od VAT.

W takiej sytuacji usługę pośrednictwa kredytowego oferowaną przez tego doradcę należy uznać za świadczenie główne, w stosunku do którego doradztwo majątkowe ma charakter pomocniczy. Oznacza to, iż doradztwo majątkowe dzieli los prawny pośrednictwa kredytowego. Ponadto okoliczność braku umownego związku z żadną ze stron umowy kredytowej, do której zawarcia doradca majątkowy się przyczynił, oraz fakt, że nie kontaktuje się on bezpośrednio z żadną z tych stron, nie stanowi przeszkody dla tego, aby świadczył on usługę pośrednictwa kredytowego, zwolnioną od VAT. Wyrok ETS z 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-453/05

PRO: Miejsce opodatkowania VAT usług transportowych O miejscu opodatkowania VAT usług transportowych decyduje miejsce faktycznego ich wykonywania. Zatem to, czy polski przedsiębiorca wynajmujący naczepę za granicą (w kraju UE) powinien być opodatkowany w Polsce, decyduje właśnie to miejsce świadczenia. O istnieniu lub nieistnieniu obowiązku podatkowego w Polsce przesądza sposób realizacji umowy najmu przez wynajmującego. Wyrok NSA z czerwca 2007 r. (sygn. I FSK 279/05)

PRO: Brak na dokumencie Tax Free podpisu podróżnego czy daty zwrotu VAT nie odbiera prawa do korzystania z zerowej stawki VAT Sprzedawca dla zastosowania zerowej stawki VAT przed złożeniem deklaracji za dany miesiąc musi otrzymać wystawiony zagranicznemu podróżnemu dokument Tax Free z potwierdzeniem wywozu towarów poza Wspólnotę.

Utrata tego prawa następuje, gdy na dokumencie Tax Free brak jest potwierdzenia przez urząd celny wywozu albo gdy sprzedawca nie posiada paragonu z kasy rejestrującej. Brak na dokumencie Tax Free podpisu podróżnego czy daty zwrotu VAT jest bez znaczenia, jeśli daty te wynikają z innych dokumentów księgowych. Oznacza to, że braki te nie odbierają podatnikowi prawa do korzystania z preferencyjnej zerowej stawki VAT. Jeśli organy podatkowe chcą mieć pewność, że towar faktycznie został wywieziony poza Wspólnotę, powinny sprawdzić inne dokumenty, jakimi podatnik dysponuje, w tym jego księgi rachunkowe. Wyrok WSA w Białymstoku z 29 czerwca 2007 r. (ISA/Bk128/05)

PRO: Wydanie nagród w ramach świadczonej przez agencję usługi reklamy nie stanowi odrębnej dostawy towarów Jeżeli agencja reklamowa prowadzi tzw. akcje lojalnościowe, mające na celu zwiększenie sprzedaży produktów kontrahenta, i w ramach tej działalności m.in. kupuje towary i przekazuje je klientom kontrahenta jako nagrody, to ma prawo odliczać VAT naliczony przy ich zakupie, nie opodatkowując odrębnie ich wydania.

W sprawie nie ma zatem zastosowania art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT, samo bowiem wręczenie kupionej uprzednio nagrody nie stanowi oddzielnej dostawy towarów. Wręczenie nagrody jest bowiem nierozerwalnie związane z usługą reklamową świadczoną przez agencję reklamową na rzecz swojego kontrahenta. Objęcie VAT tej czynności prowadziłoby do podwójnego opodatkowania wydanych nagród, których wartość została już uwzględniona w opodatkowaniu świadczonej usługi reklamowej. Wyrok WSA w Krakowie z 2 lutego 2007 r. (ISA/Kr963/05)

PRO: Produkcję i sprzedaż betonu w ramach robót budowlanych dla budownictwa mieszkalnego należy opodatkować stawką 7 proc. Charakter świadczonych czynności wynika zawsze z zawartych umów. Jeśli zatem działalność podatnika nie ogranicza się tylko do produkcji i sprzedaży betonu, ale polega także na wykonywaniu robót ogólnobudowlanych w zakresie budownictwa mieszkalnego, to o wyborze właściwej stawki zdecydować musi przedmiot zawartej umowy cywilnoprawnej.

Gdy przedmiotem tym będzie sama sprzedaż betonu, to zastosowanie znajdzie stawka 22 proc., natomiast w razie świadczenia całościowych usług budowlanych z wykorzystaniem własnego betonu właściwa będzie preferencyjna 7-proc. stawka VAT. Działalność podatnika wykonującego kilka świadczeń dla określonego kontrahenta należy zawsze oceniać kompleksowo, i jeżeli pod względem ekonomicznym stanowią one jedną transakcję, to dla celów VAT należy je traktować jako jedną usługę. Wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2007 r. (I SA/Kr 150/06)

Rozstrzygnięcia niekorzystne (KONTRA)

KONTRA: Darowizny kamer video, odtwarzaczy mp3 i samochodów z VAT Przekazania towarów (niebędących drukowanymi materiałami reklamowymi i informacyjnymi, prezentami o małej wartości i próbkami) na cele związane bądź niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa traktować należy jako czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, jeżeli podatnik miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego związanego z tymi czynnościami.

Dotyczy to także takich przekazań towarów na cele reprezentacji i reklamy, czyli dokonywanych w związku z prowadzonym przedsiębiorstwem. W szczególności VAT należny wystąpi, jeśli producent napojów gazowanych i niegazowanych w związku z prowadzoną działalnością organizuje akcje promocyjne i reklamowe swoich produktów, w ramach których nieodpłatnie przekazuje nabywcom produkowanych napojów różne towary o charakterze reklamowym i promocyjnym, w tym m. in.: płyty CD i DVD, kamery video, odtwarzacze mp3 i samochody, od których nabycia przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego. Izba Skarbowa w Warszawie (pismo z 15 czerwca 2007 r.)

KONTRA: Multimedialny podręcznik do nauki języka obcego według stawki VAT 22 proc. Obowiązują dwie klasyfikacje statystyczne PKWiU: pierwsza z 1997 r. i druga z 2004 r. Tę pierwszą stosuje się dla celów podatkowych, w tym stawek VAT, natomiast drugą dla celów statystycznych, sprawozdawczych i rachunkowych. Jest to zgodne z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie PKWiU z 6 kwietnia 2004 r.

Jeśli zatem według PKWiU z 2004 r. multimedialny podręcznik do nauki języka obcego klasyfikowany jest w PKWiU: 22.11.22 (książki broszury, ulotki itp. w formie elektronicznej), natomiast według PKWiU z 1997 r. w PKWiU: 72.20 (CD-ROM z zapisanymi danymi), to taka klasyfikacja nie pozwala na zastosowanie zerowej stawki VAT, lecz stawki VAT w wysokości podstawowej, tj. 22 proc. Wyrok WSA we Wrocławiu z 21 czerwca 2007 r. (I SA/Wr 828/07)

KONTRA: Prawo dostawcy do obniżenia podatku należnego wiąże się z otrzymaniem potwierdzenia przez nabywcę odbioru faktury korygującej Samo wystawienie faktur korygujących obniżających obrót nie uprawnia ich wystawcy do obniżenia podatku należnego. Jeśli podatnik dokona takiego obniżenia w dacie wystawienia faktur korygujących, to uczyni to przedwcześnie. Prawo dostawcy do obniżenia podatku należnego wiąże się bowiem z otrzymaniem potwierdzenia przez nabywcę odbioru faktury korygującej.

Oznacza to, że sprzedawca może obniżyć należny VAT dopiero w miesiącu, w którym otrzymał potwierdzenie odbioru faktury korygującej przez nabywcę. Działanie po stronie podatku należnego musi być bowiem równoległe do działania po stronie podatku naliczonego. Pewność utrzymania takiej zasady daje obowiązek uzyskania przez sprzedawcę potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę. Wyrok WSA w Olsztynie z 4 lipca 2007 r. (I SA/Ol 241/07)

KONTRA: Wymóg zapewnienia organom podatkowym dostępu online do faktur wystawionych w formie elektronicznej Podatnik ma obowiązek udostępnienia online faktur wystawionych w formie elektronicznej na żądanie organów podatkowych w sposób ciągły, natychmiastowy i pełny. Wymóg zapewnienia dostępu online dotyczy nie tylko podatnika, który przechowuje faktury poza terytorium kraju członkowskiego, w którym ma siedzibę, ale również podatnika, który przechowuje faktury na terytorium kraju. Wyrok WSA w Gliwicach z 27 czerwca 2007 r. (III SA/Gl 1626/06)

KONTRA: Obowiązek podatkowy od usług transportu nie może być określony dowolnie Ustawodawca VAT w sposób szczególny określa obowiązek podatkowy od usług transportu, tj. z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania tych usług. W związku z tym podatnik nie ma możliwości określania tego terminu inaczej, np. zgodnie z zasadą ogólną, czyli w dniu fakturowania przypadającego nie później niż 7 dni od ich wykonania. Przepis ustawy o VAT (art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) określa dokładnie, kiedy ten obowiązek podatkowy powstaje. Wyrok WSA w Opolu z 20 czerwca 2007 r. (I SA/Op 59/07).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.