Doradca Podatnika 50-51/2007 Obrót gospodarczy

Jestem wspólnikiem spółki z o.o. Chciałbym wiedzieć, co dla członka zarządu takiej spółki oznacza zakaz konkurencji i jakie są sankcje za jego złamanie. Z powodu naruszenia zakazu konkurencji członek zarządu spółki z o.o. może stracić stanowisko i musieć zapłacić odszkodowanie za wyrządzone straty.

Zakaz konkurencji obowiązujący członków zarządu spółek z o.o. jest wyraźnie zapisany w przepisach kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z art. 211 k.s.h. członek zarządu nie może bez zgody spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu.

Zakaz obejmuje również udział w konkurencyjnej spółce kapitałowej w przypadku posiadania co najmniej 10 proc. udziałów lub akcji tej spółki albo prawa do powołania co najmniej jednego członka zarządu. Jeśli umowa spółki nie stanowi inaczej, zgody na prowadzenie działalności konkurencyjnej udziela organ uprawniony do powołania zarządu.

Skutki naruszenia tego zakazu nie zostały, niestety, jasno określone w kodeksie spółek handlowych. W grę wchodzą jednak skutki dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, bez żadnych wątpliwości działania sprzeczne z zakazem konkurencji uzasadniają odwołanie członków zarządu z pełnionej funkcji. Po drugie, członkowie zarządu spółki z o.o. działający wbrew przepisom o zakazie konkurencji mogą odpowiadać na podstawie art. 293 k.s.h.

Zgodnie z tym przepisem osoby takie ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną spółce poprzez działanie lub zaniechanie sprzeczne z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponoszą za to winy. Mogą więc ponosić odpowiedzialność majątkową wobec spółki za zawinione naruszenie zakazu konkurencji, które wyrządziło spółce szkodę. Na odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. nie ma wpływu forma ich zatrudnienia.

Nie ma więc znaczenia, czy byli oni zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia czy kontraktu menedżerskiego. Członkowie zarządu zatrudnieni na podstawie umowy o pracę muszą się dodatkowo liczyć z konsekwencjami przewidzianymi w prawie pracy. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 25 maja 2000 r. (sygn. akt I PKN 655/99, OSNAP 2001/22/658), w którym stwierdził, że poniesienie konsekwencji przewidzianych w kodeksie handlowym przez pracowników zatrudnionych w spółce handlowej i pełniących jednocześnie funkcję w jej zarządzie za działania naruszające interesy spółki nie wyklucza ich odpowiedzialności za te same zachowania na podstawie przepisów kodeksu pracy.

Wyrok jest aktualny pod rządami kodeksu spółek handlowych. W tym kontekście podstawową sankcją za naruszenie zakazu konkurencji będzie rozwiązanie umowy o pracę. Rozwiązanie to może nastąpić albo poprzez wypowiedzenie przez spółkę umowy o pracę, albo też, wyjątkowo, bez wypowiedzenia z winy pracownika, na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Jednak zwolnienie dyscyplinarne stosuje się tylko wtedy, gdy naruszenie zakazu konkurencji może zostać potraktowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Mamy z nim do czynienia w sytuacjach, gdy wina pracownika jest znaczna, a jego działania naraziły spółkę na znaczne szkody.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.