Doradca Podatnika 50-51/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Wątpliwości podatkowe - jak je rozwiązać

W ostatnim czasie Ministerstwo Finansów udostępniło na swojej stronie internetowej broszurę informacyjną pod tytułem "Wątpliwości podatkowe - jak je rozwiązać?". Tytuł zachęca do przeczytania, lecz sięgając po nią, wbrew pozorom podatnik nie rozwieje od razu swoich wątpliwości na temat podatków. Dowie się jednak, gdzie szukać pomocy w takiej sytuacji. Broszura szczegółowo przedstawia nowe zasady (obowiązujące od 1 lipca br.) występowania o pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Ministerstwo przypomina, jakie dokumenty należy złożyć, ubiegając się o interpretację, co powinien zawierać wniosek oraz jaką należy wnieść opłatę. Ponadto przedstawiony został zasięg terytorialny czterech izb skarbowych upoważnionych przez ministra do wydawania interpretacji w jego imieniu, a także ich adresy i numery rachunków bankowych (więcej: www.mf.gov.pl).

Wyższe odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych

12 grudnia br. ukazało się obwieszczenie Ministra Finansów z 5 grudnia 2007 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (MP nr 92, poz. 1009). Działając na podstawie art. 56 § 3 Ordynacji podatkowej, minister ogłosił, że poczynając od 29 listopada 2007 r. stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wzrasta do 13 proc. kwoty zaległości w stosunku rocznym.

Należy stosować sankcję mniej uciążliwą

W obiegu prawnym nie może funkcjonować przepis, który nakazuje - w wypadku, gdy odpowiednie normy naruszono w czasie obowiązywania sankcji mniej uciążliwej - stosowanie wprowadzonej później surowszej sankcji. Takie wnioski płyną z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia br.

Wyrok zapadł w wyniku rozpatrywania konstytucyjności przepisów ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, które dopuszczają stosowanie tej ustawy do stanów faktycznych zaszłych w czasie obowiązywania ustawy z 21 sierpnia 1997 r. TK orzekł, iż kwestionowany przepis jest niezgodny z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego.

Trybunał zauważył, że postępowanie administracyjne o nałożenie kary pieniężnej jest wszczynane przez organ administracji publicznej z urzędu. Decyduje on zatem o tym, kiedy postępowanie zostanie wszczęte i zakończone decyzją administracyjną. Rozstrzyga też, jakie przepisy (bardziej czy mniej surowe) będą miały zastosowanie w konkretnej sprawie. W tej sytuacji zostaje naruszona ogólna reguła, że decyzja o tym, jakie prawo należy stosować do określonych w czasie stanów faktycznych, należy do ustawodawcy, nie zaś do organów stosujących prawo.

Ponadto sprawy o identycznych stanach faktycznych mogą być rozstrzygane zupełnie różnie, w zależności od tego, kiedy dany organ postanowi wydać decyzję administracyjną. Tak więc istotne zróżnicowanie pozycji prawnej różnych podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej zależy nie od jasnych (i uzasadnionych) kryteriów ustawowych w tym zakresie, ale od tego, kiedy zostanie wydana decyzja nakładająca karę pieniężną. Takie rozwiązanie, w ocenie TK, narusza także zasadę równości (sygn. akt P 43/07).

"Kradzież na policjanta" nie jest siłą wyższą

Przewoźnicy ponoszą odpowiedzialność za przewożony towar również w przypadku, gdy zostanie on skradziony w wyniku tzw. kradzieży na policjanta. Jak uznał Sąd Najwyższy w uchwale z 13 grudnia 2007 r., utrata przesyłki na skutek rozboju połączonego z zatrzymaniem samochodu ciężarowego pod pozorem policyjnej kontroli drogowej nie jest wynikiem działania siły wyższej w rozumieniu art. 65 ust. 2 zdanie pierwsze in fine ustawy z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (sygn. akt III CZP 100/07).

oprac. Marek Michalec