Doradca Podatnika 50-51/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 18 września 2007 r., sygn. BI/4117-0063/07

Przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych w zamian za zaległości podatkowe jest czynnością cywilnoprawną, która powinna się odbyć pomiędzy podatnikiem a organem wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej (starostą). Rola właściwego naczelnika urzędu skarbowego ogranicza się do wyrażenia zgody na zastosowanie w konkretnej sprawie tego szczególnego sposobu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Podatnik ma zaległości podatkowe. Prawdopodobnie otrzyma w drodze darowizny weksel na sumę pokrywająca te zaległości wraz z odsetkami. Zdaniem podatnika złożenie weksla w urzędzie skarbowym spowoduje wygaśnięcie ciążących na nim zobowiązań podatkowych.

Stanowisko urzędu

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.) zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych. W myśl art. 66 § 1 pkt 1 o.p. szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego jest przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa - w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy oraz przedstawiony stan faktyczny, organ podatkowy stwierdził, że weksel jest prawem majątkowym, o którym mowa w art. 66 § 1 pkt 1 o.p., nie podzielił jednak stanowiska podatnika, że złożenie weksla w urzędzie skarbowym spowoduje wygaśnięcie ciążących na nim zobowiązań podatkowych. Wyjątkowy charakter tej formy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego polega na tym, że pieniężna wierzytelność Skarbu Państwa zostaje zaspokojona w formie niepieniężnej. W rezultacie Skarb Państwa przejmuje własność rzeczy lub praw majątkowych podatnika w zamian za zaległości w podatkach stanowiących dochody budżetu państwa.

Inicjatywa w zastosowaniu tej formy prawnej prowadzącej do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego należy do podatnika. Podatnik występuje do urzędu skarbowego z wnioskiem o przeniesienie własności i wskazuje rzeczy i prawa majątkowe, których własność zamierza przenieść na rzecz Skarbu Państwa. Stronami umowy o przeniesieniu własności pozostają starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej i podatnik (art. 66 § 2 pkt 1 o.p.). Udział właściwego naczelnika urzędu skarbowego ogranicza się w zasadzie do wyrażenia zgody na zastosowanie w konkretnej sprawie tego szczególnego sposobu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.

Zgoda ta ma charakter aktu administracyjnego wydanego po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego. Akt ten może być dla strony pozytywny, jak również negatywny. Pozytywny akt administracyjny (zgoda naczelnika urzędu skarbowego) stwarza prawną możliwość zawarcia umowy cywilnoprawnej, o której mowa w art. 66 § 2 o.p. Jej zawarcie leży jednak jedynie w gestii stron tego stosunku cywilnoprawnego (podatnika i organu reprezentującego państwo), a wydana zgoda naczelnika urzędu skarbowego w żadnym stopniu nie ma wpływu na autonomię woli stron.

Negatywny akt administracyjny (odmowa naczelnika urzędu skarbowego) stanowi ujemną przesłankę dla możliwości zawarcia omawianej umowy, ograniczającą tym samym autonomię woli stron w zakresie swobody zawierania umów. Zawarcie umowy przenoszącej własność rzeczy lub praw majątkowych w zamian za zaległości podatkowe, stanowiące szczególny przypadek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, ma charakter czynności cywilnoprawnej, a nie administracyjnoprawnej.

Opisany powyżej tryb postępowania przy przeniesieniu praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa powoduje, że stanowisko podatnika, iż złożenie w urzędzie skarbowym weksla powoduje wygaśnięcie zobowiązań ciążących na podatniku, należy uznać za nieprawidłowe. Urząd skarbowy nie jest bowiem stroną umowy przenoszącej własność praw majątkowych.