Doradca Podatnika 50-51/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Marcin Polit
doktorant na Wydziale Prawa KUL,
prawnik w Kancelarii Radców Prawnych Grumowie i Procko SC w Kielcach

Dwa lata temu wpisano do księgi wieczystej mojej działki hipotekę, która miała zabezpieczać zaciągnięty kredyt. To zobowiązanie spłaciłem już po ośmiu miesiącach, ale hipoteka nie została skreślona. Czy to obciążenie jest ciągle ważne?

Czy to ja sam mogę wnioskować o wykreślenie hipoteki, czy musi to zrobić kredytodawca (na jego rzecz nieruchomość została obciążona)? Jest to dla mnie ważne, ponieważ chciałbym sprzedać działkę, a z takim obciążeniem może to być trudne.

W opisanej sytuacji hipoteka, jako ograniczone prawo rzeczowe obciążające nieruchomość celem zabezpieczenia wierzytelności, wygasła z chwilą całkowitego spełnienia świadczenia, do którego Czytelnik był zobowiązany zgodnie z postanowieniami umowy kredytu. Jak stanowi przepis art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (dalej: ustawa o k.w.), wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą, co do zasady, wygaśnięcie hipoteki. Wierzyciel hipoteczny nie ma obowiązku występować z wnioskiem o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej nieruchomości obciążonej, chociaż art. 100 ustawy o k.w. nakazuje mu dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie takiego obciążenia.

Właściciel nieruchomości powinien złożyć do wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego, który prowadzi daną księgę wieczystą, wniosek na formularzu o symbolu KW-WPIS. Odrębnym zagadnieniem jest postępowanie w sprawie wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej; wygaśnięcie zobowiązania nie powoduje automatycznie usunięcia z jej działu czwartego wpisu w sprawie tego prawa rzeczowego. W tym zakresie stroną aktywną powinien być właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką.

Zgodnie z ustawą o k.w. wpisem do księgi wieczystej jest również wykreślenie z niej określonego prawa, należy więc oznaczyć krzyżykiem lub wypełnić kwadrat o nazwie: wpis prawa, ograniczenia w rozporządzaniu nieruchomością, roszczenia lub hipoteki. W polu nr 8 (treść żądania) Czytelnik powinien wpisać, że wnosi o wykreślenie wpisu hipoteki umownej w określonej wysokości, dokonanego na rzecz (tu należy podać nazwę kredytodawcy). W polu nr 9, dotyczącym wartości przedmiotu żądania, trzeba wpisać kwotę, która będzie odpowiadać wysokości hipoteki.

Należy przy tym pamiętać, że nie jest konieczne dołączenie do wniosku zgody wierzyciela hipotecznego na wykreślenie hipoteki, choć składanie takiego oświadczenia należy do powszechnie przyjętej praktyki. Obciążenie hipoteczne wygasło bowiem z mocy prawa z chwilą wygaśnięcia wierzytelności, a w postępowaniu toczącym się z wniosku właściciela nieruchomości chodzi jedynie o usunięcie wpisu, który nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu. Do wniosku należy dołączyć oryginały lub poświadczone za zgodność przez notariusza kopie dokumentów, z których wynika, że zabezpieczona hipoteką wierzytelność nie istnieje. Zazwyczaj wnioskodawca przedstawia oświadczenie wierzyciela hipotecznego o spłacie zobowiązania, o taki dokument należałoby się zatem zwrócić do kredytodawcy.
Na wykreślenie hipoteki pozwala również przedstawienie pokwitowania spłaty wierzytelności lub dowodów wpłaty poszczególnych rat, z których wynika bezpośrednio, że świadczenie dłużnik spełnił w całości.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.