Doradca Podatnika 50-51/2007 Rachunkowość

Beata Piotrowska
główny specjalista w Biurze Audytu Wewnętrznego Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Podkarpackiego

Przy prowadzeniu działalności gospodarczej ważne są informacje dotyczące kosztów ponoszonych i przychodów osiąganych przez jednostkę w danym okresie, które mają wpływ na wynik finansowy danego roku. Zdarzenia gospodarcze na przełomie roku są związane z różnym ujęciem kosztów i przychodów w księgach rachunkowych jednostki.

KOSZTY W PRAWIE BILANSOWYM

Koszty należy ujmować w księgach rachunkowych zgodnie z zasadami: memoriału, współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, ostrożności oraz istotności. Trzeba jednak pamiętać o różnicach pomiędzy wynikiem rachunkowym i podatkowym, na co wpływa odmienne traktowanie kosztów według prawa bilansowego i podatkowego.

Zasada memoriału, określona w art. 6 ust. 1 uor, polega na tym, że w księgach rachunkowych jednostki ujmuje się wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty - np. należne pracownikom wynagrodzenia za grudzień 2007 r., mimo że mają być wypłacone w następnym roku, tj. w styczniu 2008 r., podlegają zarachowaniu do kosztów tego roku, którego dotyczą.

Zasada współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, określona w art. 6 ust. 2 uor, wyraża się tym, że do aktywów jednostki lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zalicza się koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, których jeszcze nie poniesiono.

Uwaga! Zasada ta ma zastosowanie wyłącznie do kosztów działalności operacyjnej oraz kosztów finansowych. Nie stosuje się jej natomiast do pozostałych kosztów operacyjnych oraz strat nadzwyczajnych.

Zgodnie z zasadą ostrożności (art. 7 ust. 1 uor) poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się, stosując rzeczywiste ceny (koszty) ich nabycia (wytworzenia). Zasada istotności wyraża się tym, że dokonuje się wyboru rozwiązań dopuszczonych uor i dostosowuje się je do potrzeb jednostki, do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności (art. 8 ust. 1 uor).

EWIDENCJA KOSZTÓW NA PRZEŁOMIE OKRESÓW SPRAWOZDAWCZYCH W PRZYKŁADACH LICZBOWYCH




Przykład

Jednostka X dokonała w grudniu 2007 r. całej wpłaty na prenumeratę czasopism wydawnictwa Y na rok 2008, w kwocie brutto 4280 zł (w tym VAT 7 proc. - 280 zł). Fakturę VAT jednostka otrzymała 21 grudnia 2007 r. Jednostka X rozlicza koszty na kontach zespołu 4 i 5 oraz aktywuje koszty dotyczące następnego roku obrotowego, dokonując ich odpisów w równych ratach w ciągu całego roku. Zapisy księgowe w 2007 r. w księgach jednostki X będą następujące:

Dokonanie wpłaty na prenumeratę czasopism wydawnictwa Y na rok 2008 4280 zł Wn konto "Rozrachunki z dostawcami" Ma konto "Rachunek bieżący". Dane wynikające a faktury VAT potwierdzającej dokonanie 100 proc. wpłaty na prenumeratę czasopism na rok 2007: wartość w cenie zakupu 4000 zł, Wn konto "Rozliczenie zakupu", VAT według stawki 7 proc. 280 zł Wn konto "VAT naliczony i jego rozliczenie", kwota zobowiązania ogółem 4280 zł Ma konto "Rozrachunki z dostawcami".

Zaliczenie kosztów prenumeraty do kosztów działalności operacyjnej 4000 zł Wn konto "Koszty według rodzajów" Ma konto "Rozliczenie zakupu". Zarachowanie kosztów do rozliczenia w 2008 r., równolegle do operacji 3 4000 zł Wn konto "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" (analitycznie: Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów) Ma konto "Rozliczenie kosztów". Saldo Wn konta "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" oznacza stan czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów, przypadających do rozliczenia w przyszłych okresach sprawozdawczych.

Ujmuje się je w bilansie w wierszu B. IV. aktywów jako "Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe", których okres aktywowania, poczynając od dnia bilansowego, trwa nie dłużej niż 12 miesięcy, czyli do grudnia 2008 r. W księgach rachunkowych w 2008 r. jednostka X powinna dokonać następujących zapisów: Miesięczny odpis kosztów rozliczanych w czasie od stycznia 2007 r. - 333,33 zł Wn konto "Koszty zarządu" Ma konto "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" (analitycznie: Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów). Rozl. międzyok. kosztów Koszty zarządu (analit. Czynne rozl. międz. kosztów) 1) 333,33 S.p.) 4000 333,33 (1

W taki sam sposób i w tej samej kwocie dokonuje się odpisów w dalszych 11 miesiącach, aż do grudnia 2008 r. Często występującą sytuacją jest wykonanie przez kontrahenta świadczenia na rzecz jednostki, ale niepotwierdzenie go fakturą. Brak faktury nie zwalnia jednak jednostki z obowiązku zaliczenia wartości świadczenia do kosztów danego okresu. W tym przypadku należy utworzyć rezerwę na wydatki przyszłych okresów, a zatem dokonuje się biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.