Doradca Podatnika 50-51/2007 Rachunkowość

Na stronach Ministerstwa Finansów ukazał się projekt rozporządzenia dotyczącego szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych. Projekt wprowadza zasady rachunkowości i sprawozdawczości, które są zbieżne ze standardami funduszy istniejących w Polsce i standardami Unii Europejskiej. Ponieważ polski system emerytalny nie ma odpowiednika w krajach UE, zasady rachunkowości polskich funduszy emerytalnych nie mają prawnych uregulowań w dyrektywach unijnych. Projekt rozporządzenia określa:

• zakres rachunkowości funduszy emerytalnych,
• prowadzenie ksiąg rachunkowych funduszy emerytalnych,
• ujmowanie operacji w księgach rachunkowych,
• zakres informacji ujęty w poszczególnych składnikach sprawozdania finansowego,
• sposób ujęcia w księgach rachunkowych połączenia towarzystw lub przejęcia zarządzania funduszem (likwidację otwartego funduszu),
• wzór zestawienia zmian w kapitale własnym oraz wzór zestawienia portfela inwestycyjnego,
• obowiązek sporządzania zestawienia zmian w aktywach netto funduszu,
• rozwiązania dotyczące ujmowania instrumentów pochodnych oraz umów pożyczek papierów wartościowych, a także innych składników portfela inwestycyjnego,
• zasady przeliczania kapitałów, zobowiązań oraz jednostek uczestnictwa.

Zgodnie z projektem sprawozdawczość funduszu emerytalnego zawiera, oprócz wprowadzenia do sprawozdania finansowego funduszu, bilansu, rachunku zysków i strat, także zestawienie zmian w aktywach netto funduszu, zestawienie zmian w kapitale własnym, zestawienie portfela inwestycyjnego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Projekt wykazuje trzy etapy powstawania wyniku (zysku lub straty) funduszu:

• wynik z inwestycji - jest to wynik uzyskany z tytułu pożytków z lokat,
• zrealizowany i niezrealizowany zysk (strata) powstający (powstająca) w wyniku zmiany wartości papierów wartościowych w portfelu funduszu w okresie sprawozdawczym oraz w wyniku zbycia papierów wartościowych,
• wynik powstający z tytułu ewentualnego pokrycia niedoboru - dotyczący otwartych funduszy emerytalnych.

Projekt przewiduje kilka zmian w odniesieniu do obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z 19 marca 2004 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych:
1) § 2 pkt 4 - zastąpienie obowiązującego w poprzednim rozporządzeniu odwołania przy definiowaniu rozporządzenia o pożyczkach papierów wartościowych odwołaniem do rozporządzenia Ministra Finansów z 20 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu i warunków pożyczania maklerskich instrumentów finansowych, z udziałem firm inwestycyjnych oraz banków powierniczych (Dz.U. nr 67, poz. 481),
2) § 13 ust. 2 - dodanie po wyrazach "nie wcześniej niż 3 dni" wyrazu "robocze"; zmiana ta ma na celu doprecyzowanie, że przy ustalaniu terminu przeliczania jednostek rozrachunkowych na środki pieniężne powinny być brane pod uwagę dni robocze, co jest zgodne z zasadami przyjętymi w tym zakresie w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
3) § 27 - dodanie pkt 7 - różnice kursowe dodatnie,
4) § 28 - dodanie pkt 6 - różnice kursowe ujemne,
5) Załącznik - Rachunek Zysków i Strat - w ust. I po pkt 2 dodanie pkt 3 - różnice kursowe dodatnie, oraz w ust. II po pkt 6 dodanie pkt 7 - różnice kursowe ujemne; zmiany te mają na celu wprowadzenie odrębnych pozycji do prezentacji różnic kursowych w sprawozdaniach finansowych funduszy emerytalnych, co pozwoli na dostarczenie odbiorcom sprawozdań finansowych informacji dotyczących przychodów lub kosztów związanych z wyceną środków pieniężnych, należności i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych oraz kwoty przychodów bądź kosztów z tytułu różnic kursowych od tych składników,
6) Załącznik - Zestawienie zmian w aktywach netto funduszu - usunięcie dotychczasowych zapisów pkt B. II zestawienia, uzupełnienie dotychczasowego pkt B. III o informacje dotyczące wartości aktywów netto na jednostkę rozrachunkową na początek okresu sprawozdawczego. Projekt rozporządzenia obliguje fundusze emerytalne do zamieszczania w sprawozdaniach informacji na temat zmian metod wyceny.

Metody wyceny nie ulegają zmianie, są zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny aktywów i zobowiązań funduszy emerytalnych (Dz.U. nr 51, poz. 493, oraz z 2006 r. nr 17, poz. 131). Przyjmuje się, że przepisy projektowanego rozporządzenia wejdą w życie w grudniu 2007 r., w związku z tym będą miały zastosowanie po raz pierwszy do rocznych sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy 2007.

Źródło: projekt rozporządzenia zaprezentowany na stronach Ministerstwa Finansów www.mf.gov.pl