Doradca Podatnika 52/2007 Rachunkowość

Beata Piotrowska
główny specjalista w Biurze Audytu Wewnętrznego Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Podkarpackiego

W działalności gospodarczej ważne są informacje dotyczące ponoszonych kosztów i osiąganych przychodów przez jednostkę w danym okresie, które mają wpływ na wynik finansowy roku. Zdarzenia gospodarcze na przełomie roku są związane z różnym ujęciem kosztów i przychodów w księgach rachunkowych jednostki. Przychody w prawie bilansowym

Przychody to wpływy korzyści ekonomicznych brutto z danego okresu powstałe w wyniku zwykłej działalności gospodarczej jednostki, skutkujące zwiększeniem kapitału własnego innym niż wynikające z wpłat udziałowców. Do przychodów należą jedynie otrzymane lub należne wpływy korzyści ekonomicznych brutto na rachunek własny jednostki gospodarczej.

Definicja przychodów obejmuje nie tylko towary kupione z zamiarem odsprzedaży, ale również produkty, które jednostka wytworzyła w celu sprzedaży. Do towarów zalicza się też grunty i inne nieruchomości przeznaczone do odsprzedaży. Świadczenie usług rozumiane jest jako wykonywanie przez jednostkę gospodarczą zadań ustalonych na podstawie umowy, przez ustalony okres. Natomiast użytkowane przez inne podmioty aktywa jednostki gospodarczej są zdefiniowane jako powodujące uzyskanie przez jednostkę przychodów w formie odsetek, tantiem i dywidend.

Zgodnie z zasadą memoriału, określoną w art. 6 ust. 1 uor, w księgach rachunkowych jednostki ujmuje się wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Zasada współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, określona w art. 6 ust. 2 uor, wyraża się tym, że do aktywów jednostki lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zalicza się koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, których jeszcze nie poniesiono.


Należy podkreślić, że przychody są odmiennie traktowane według prawa bilansowego i podatkowego. Rozliczenia mi˘dzyokresowe przychodów Rozliczenia te obejmują przychody przyszłych okresów i są dokonywane głównie w celu doliczenia przychodów do tego okresu, którego dotyczą. Do takich przychodów zalicza się w szczególności (art. 41 uor):

• równowartość otrzymanych lub należnych od kontrahentów świadczeń, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych, np. zobowiązania z tytułu pobranych zaliczek, przedpłat, które kwalifikują się do wykazania w bilansie w pozycji "Zaliczki otrzymane na dostawy",
• środki pieniężne otrzymane na sfinansowanie nabycia lub budowy środków trwałych oraz prac rozwojowych, jeżeli stosownie do innych przepisów nie zwiększają kapitałów (funduszy) własnych,
• otrzymane nieodpłatnie, w tym darowizny, środki trwałe, środki trwałe w budowie oraz wartości niematerialne i prawne,
• ujemną wartość firmy, a więc nadwyżkę przejętych przy łączeniu jednostek aktywów pomniejszonych o zobowiązania nad ceną ich przejęcia.

Ewidencja przychodów na przełomie okresów sprawozdawczych w przykładach liczbowych


Zapisy w księgach rachunkowych jednostki w 2008 r. będą następujące: 1. Rozliczenie konta "Rozliczenia międzyokresowe przychodów" w miesiącu wykonania usługi - 546 zł Wn konto "Rozliczenia międzyokresowe przychodów" Ma konto "Sprzedaż usług" lub "Pozostałe przychody operacyjne".




Można dokonać również księgowania pełnej kwoty należności: Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami" Ma konto "Pozostałe przychody operacyjne" i VAT należnego: Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami" Ma konto "Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego" w księgach rachunkowych roku 2007.


Należy jednak pamiętać, że sprzedaż taka musi być wykazana w rejestrze VAT za styczeń 2008 r., ponieważ VAT należny podlega rozliczeniu w deklaracji VAT-7 za styczeń 2008 r. W tej sytuacji VAT należny, zarachowany w fakturach sprzedaży, ale niestanowiący na dzień bilansowy, w myśl przepisów podatkowych, zobowiązania, wykazywany jest w pasywach bilansu w pozycji B.I.3 jako

"Pozostałe rezerwy" albo w pozycji B/III/2 lit. g, jeśli nie zniekształci to obrazu sytuacji finansowej jednostki jako "Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń". Saldo Wn na koncie "Rozrachunki z odbiorcami" oznacza stan należności z tytułu wykonanej usługi i ujmuje się je w aktywach bilansu w pozycji B.II. Lit. a jako należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.