Doradca Podatnika 52/2007 Rachunkowość

Ministerstwo Finansów na swoich stronach internetowych przedstawiło projekt rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich i jednostek organizacyjnych banków, w ramach których jest prowadzona działalność maklerska, i projekt rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych.

Projekty te stanowią wykonanie delegacji zawartej w art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.), zobowiązującej Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich i jednostek organizacyjnych banków, w ramach których jest prowadzona działalność maklerska, i szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych.

Projekt rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości

domów maklerskich i jednostek organizacyjnych banków, w ramach których jest prowadzona działalność maklerska W projekcie rozporządzenia określono:

• zasady ujmowania w księgach rachunkowych operacji dotyczących domu lub biura maklerskiego,
• zasady wyceny aktywów i zobowiązań finansowych domów i biur maklerskich, w tym instrumentów finansowych nabytych w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego lub banku w ramach działalności biura maklerskiego, oraz zapisów na rachunkach papierów wartościowych klientów, które są prowadzone przez dom maklerski lub biuro maklerskie,
• elementy sprawozdań finansowych domów i biur maklerskich, zarówno jednostkowych, jak i skonsolidowanych, a także wzory tych sprawozdań. Papiery wartościowe klientów, zapisane na rachunkach papierów wartościowych prowadzonych przez dom maklerski lub biuro maklerskie bądź przechowywane przez dom maklerski lub biuro maklerskie w formie dokumentu, mają być wykazywane pozaksięgowo, w ujęciu wartościowym i ilościowym. W pasywach bilansu domu maklerskiego lub biura maklerskiego będą wykazywane zgodnie z projektem rozporządzenia zobowiązania powstałe z tytułu zgromadzenia środków pieniężnych klientów na rachunkach pieniężnych klientów oraz innych kontach klientów w domu maklerskim lub w biurze maklerskim.

Domy lub biura maklerskie będą miały obowiązek klasyfikowania poszczególnych składników własnych instrumentów finansowych do następujących kategorii:

• aktywa finansowe i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu,
• pożyczki udzielone oraz należności własne,
• aktywa finansowe utrzymywane do terminu zapadalności,
• aktywa finansowe dostępne do sprzedaży.

W związku z tym zobowiązano domy i biura maklerskie do sporządzenia dokumentacji opisującej przyjęte zasady zaliczania poszczególnych składników instrumentów finansowych do danych kategorii. Powyższa klasyfikacja znajduje odzwierciedlenie w przedstawionym w projekcie wzorze sprawozdania finansowego i stanowi podstawę do wyceny aktywów i zobowiązań finansowych tych jednostek.

Wycena instrumentów finansowych, z wyłączeniem kontraktów terminowych, zapisanych na rachunkach papierów wartościowych klientów, które są prowadzone przez dom maklerski lub biuro maklerskie, znajdujących się we wtórnym obrocie instrumentami finansowymi, opiera się na cenie bieżącej na podstawie ostatniego dostępnego kursu giełdowego.

Przyjęta w projekcie wycena zdematerializowanych papierów wartościowych nienotowanych na rynku regulowanym oraz w alternatywnym systemie obrotu, należących do klientów, zapisanych na rachunkach papierów wartościowych prowadzonych przez dom maklerski lub biuro maklerskie, została oparta na ich wartości nominalnej.

Tak samo będą też wyceniane papiery wartościowe inne niż zdematerializowane, przechowywane przez domy maklerskie lub biura maklerskie w formie dokumentu. Podobnie jak w przypadku innych jednostek, sprawozdanie finansowe domu maklerskiego lub biura maklerskiego będzie obejmować bilans, rachunek zysków i strat, zestawienie zmian w kapitale własnym, rachunek przepływów pieniężnych, informację dodatkową składającą się z wprowadzenia do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.

Projekt rozporządzenia zakłada, że skonsolidowane sprawozdania finansowe będzie sporządzać wyłącznie dom maklerski będący jednostką dominującą w grupie kapitałowej bądź jednostką dominującą stosującą metodę praw własności, lub znaczącym inwestorem stosującym metodę praw własności. Przyjmuje się, że przepisy projektowanego rozporządzenia wejdą w życie z dniem ogłoszenia.

Żródło: projekt rozporządzenia zaprezentowany na stronach Ministerstwa Finansów www.mf.gov.pl


Projekt rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych

Projekt rozporządzenia określa:

• zakres rachunkowości funduszy inwestycyjnych,
• prowadzenie ksiąg rachunkowych funduszy inwestycyjnych,
• ujmowanie w księgach rachunkowych operacji dotyczących funduszu,
• wycenę aktywów oraz ustalanie zobowiązań i wyniku z operacji funduszu,
• zakres informacji w poszczególnych składnikach sprawozdania finansowego.

Projekt dopuszcza możliwość prowadzenia ksiąg rachunkowych i tworzenia finansowych funduszy inwestycyjnych w walucie, w której są wyceniane aktywa i ustalane zobowiązania funduszu. Jest to możliwe ze względu na fakt, że art. 13 ustawy o funduszach inwestycyjnych dopuszcza w określonych przypadkach możliwość prowadzenia wyceny aktywów i ustalania zobowiązań funduszy inwestycyjnych w walutach innych niż złoty polski.

Przy ujmowaniu operacji dotyczących funduszu w księgach rachunkowych dla wszystkich składników lokat obowiązuje jednolita zasada ujmowania zbycia bądź nabycia danego składnika w dacie zawarcia umowy. Projekt przewiduje rozliczanie w czasie kosztów odsetkowych z tytułu kredytów i pożyczek zaciągniętych przez fundusz za pomocą efektywnej stopy procentowej. Dla dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej pozostawiono zasadę naliczania przychodów odsetkowych, zgodnie z zasadami ustalonymi dla tych papierów. Natomiast dla dłużnych papierów wartościowych wycenianych w skorygowanej cenie nabycia oszacowanej za pomocą efektywnej stopy procentowej przychody odsetkowe powinny być rozliczane z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej, zgodnie z uznanym algorytmem tak prowadzonej wyceny.

Jeżeli chodzi o wycenę składników lokat funduszy inwestycyjnych, projekt rozporządzenia wprowadza zasadę wyceny według wiarygodnie oszacowanej wartości godziwej w każdym dniu wyceny oraz na dzień bilansowy, ze wskazaniem wyjątków od powyższej reguły. Dla lokat notowanych na aktywnym rynku:

• wycena aktywów funduszu przeprowadzona w zwykłym dniu dokonywania transakcji na aktywnym rynku powinna się opierać na ostatnim dostępnym w momencie dokonywania wyceny kursie ustalonym na tym rynku;
• w przypadku braku w danym dniu wyceny transakcji na składniku lokat lub bardzo małego wolumenu obrotów należy odpowiednio oszacować wartość godziwą, opierając się na ostatnim dostępnym kursie, zgodnie z wytycznymi podanymi w projekcie; w przypadku dokonywania wyceny po ustaleniu kursu zamknięcia - korekty doprowadzającej do wartości godziwej dokonuje się w oparciu o ten kurs;
• gdy aktywa funduszu inwestycyjnego są wyceniane w dniu, w którym na danym rynku nie ma przeprowadzonych notowań, należy w sposób jak powyżej przeprowadzić korektę do wysokości wartości godziwej ostatniego dostępnego kursu zamknięcia lub innej wartości stanowiącej jego odpowiednik.

Gdy lokaty są przedmiotem obrotu na kilku rynkach, zasada wyceny opiera się na ocenie wolumenów obrotu na danym składniku lokat w miesiącu poprzedzającym miesiąc dokonywania wyceny.

Dla lokat nienotowanych na aktywnym rynku projekt przewiduje następujące zasady wyceny:

• dla dłużnych papierów wartościowych wycena w wysokości skorygowanej ceny nabycia, oszacowanej za pomocą efektywnej stopy procentowej; jednocześnie zaznaczono, że wszystkie skutki wyceny, czyli zarówno odpisy z tytułu dyskonta lub premii, jak i przychody odsetkowe w tej kategorii lokat należy odnosić na przychody odsetkowe albo koszty odsetkowe w rachunku wyników z operacji;
• dla lokat niebędących dłużnymi papierami wartościowymi wycena polegająca na szacowaniu wartości godziwej zgodnie z kryteriami określonymi w projekcie rozporządzenia.

Kryteria, jakie musi spełniać wartość godziwa, zgodnie z definicją z projektu rozporządzenia, są wzorowane w szczególności na zapisach MSR 39. W projekcie rozporządzenia przewidziano, że rokiem obrotowym funduszu jest rok kalendarzowy. Określono też zasady łączenia rocznych i półrocznych sprawozdań finansowych, w przypadku gdy fundusz rozpocznie działalność w trakcie roku obrotowego. Powyższego przepisu nie stosuje się do sporządzania połączonego sprawozdania finansowego oraz sprawozdań jednostkowych subfunduszy i do funduszy inwestycyjnych utworzonych na czas określony, krótszy niż 12 miesięcy.

W projekcie rozporządzenia określono zasady i zakres sporządzania sprawozdania finansowego funduszu, połączonego sprawozdania finansowego funduszu inwestycyjnego z wydzielonymi subfunduszami oraz sprawozdania jednostkowego subfunduszy. Zgodnie z projektem badaniu przez biegłego rewidenta podlegają roczne sprawozdania finansowe, roczne połączone sprawozdanie finansowe oraz roczne sprawozdania jednostkowe subfunduszy. Półroczne sprawozdania finansowe, półroczne połączone sprawozdania finansowe oraz półroczne sprawozdania jednostkowe subfunduszy podlegają obowiązkowi przeglądu. Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem ogłoszenia.

Żródło: projekt rozporządzenia zaprezentowany na stronach Ministerstwa Finansów www.mf.gov.pl

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.