Doradca Podatnika 52/2007 Ubezpieczenia

Marek Michalec
konsultant podatkowy

W ostatnich miesiącach środki masowego przekazu wiele miejsca poświęciły nowym przepisom kodeksu pracy dotyczącym telepracy. Warto zatem wiedzieć, jaką definicję telepracy i telepracownika wprowadzono, jakie obowiązki mają pracodawcy wobec telepracowników oraz jakie ustawowe gwarancje przewidziano dla telepracowników. Od przeszło dwóch miesięcy (od 16 października br.) obowiązują przepisy nowego rozdziału IIb działu drugiego kodeksu pracy (dalej: k.p.) pt. "Zatrudnianie pracowników w formie telepracy".

Przepisy te określają zasady wykonywania telepracy, sposoby zatrudniania telepracowników, a także ich prawa oraz obowiązki pracodawcy. Z zatrudnienia pracowników na zasadzie telepracy korzystało już wiele firm, opierając się na dotychczasowych przepisach prawa pracy. Teraz trzeba jednak poznać nowe regulacje - niosą one bowiem nowe obowiązki dla pracodawców, a pracownikom gwarantują ochronę ich praw.

Co to jest telepraca

Zgodnie z nową kodeksową definicją telepraca jest to forma pracy wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną (art. 675 § 1 k.p.). Telepracownikiem zaś jest pracownik, który wykonuje pracę w wyżej opisanych warunkach i przekazuje pracodawcy wyniki pracy w szczególności za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.


Obowiązki pracodawcy i telepracownika

Nowe przepisy, obok takich zagadnień, jak zasady nawiązywania stosunku telepracy i ustalania treści umowy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, zasady określania warunków stosowania telepracy przez pracodawcę i udziału w tym procesie związków zawodowych, zasady odstępowania od wykonywania pracy w formie telepracy, zawierają szczegółowy katalog obowiązków, jakie ciążą zarówno na pracodawcy, jak i na zatrudnionym telepracowniku. Jak stanowi art. 6711 k.p., pracodawca decydujący się na zatrudnianie telepracowników jest obowiązany:

• dostarczyć telepracownikowi sprzęt niezbędny do wykonywania pracy w formie telepracy, ubezpieczyć sprzęt,
• pokryć koszty związane z instalacją, serwisem, eksploatacją i konserwacją sprzętu,
• zapewnić telepracownikowi pomoc techniczną i niezbędne szkolenia w zakresie obsługi sprzętu.

Przepisy dopuszczają jednak, żeby pracodawca i telepracownik inaczej określili wymienione wyżej świadczenia. W tym celu mogą w odrębnej umowie zawrzeć odmienne postanowienia. W szczególności mogą inaczej określić zakres ubezpieczenia i zasady wykorzystywania przez telepracownika sprzętu niezbędnego do wykonywania pracy w formie telepracy, stanowiącego własność telepracownika, zasady porozumiewania się pracodawcy z telepracownikiem, w tym sposób potwierdzania obecności telepracownika na stanowisku pracy, sposób i formę kontroli wykonywania pracy przez telepracownika.

Należy tutaj wspomnieć, że w przypadku gdy w wyniku porozumienia strony uzgodnią, że telepracownik będzie wykonywał pracę przy użyciu swojego sprzętu, przysługuje mu ekwiwalent pieniężny w wysokości określonej albo w uzgodnieniach (porozumienie, regulamin) ogólnozakładowych, albo we wspomnianej umowie. Ekwiwalent ma stanowić zwrot nakładów na zakup i utrzymanie sprzętu. Przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu bierze się pod uwagę w szczególności normy zużycia sprzętu, jego udokumentowane ceny rynkowe oraz ilość i ceny rynkowe materiału wykorzystanego na potrzeby pracodawcy.

Przekazywanie danych i ich bezpieczeństwo

W związku ze specyficznym charakterem telepracy, podczas której informacje, często niezwykle cenne dla pracodawcy, są przesyłane na odległość za pomocą elektronicznych środków przekazu, ustawodawca wprowadził regulacje mające na celu zapobieżenie utracie, zniszczeniu bądź przedostaniu się danych w niepowołane ręce. Zasady ochrony danych zgodnie z kodeksem ustala pracodawca, może on także przeprowadzić, w miarę potrzeb, instruktaż i szkolenie na ten temat. Telepracownik ma obowiązek potwierdzić na piśmie zapoznanie się z ustalonymi przez pracodawcę zasadami ochrony danych oraz jest obowiązany do ich przestrzegania.


Uprawnienia kontrolne pracodawcy

Pomimo tego, że telepraca jest ze względu na swój charakter wykonywana poza zakładem pracy, ustawodawca przewidział dla pracodawcy pewne uprawnienia kontrolne. Jest to zrozumiałe, chociażby ze względu na to, że pracownik zazwyczaj wykorzystuje do pracy sprzęt udostępniony przez pracodawcę. Jak stanowi kodeks, pracodawca ma prawo kontrolować wykonywanie pracy przez telepracownika w miejscu jej wykonywania. Jeżeli jednak praca jest wykonywana w domu telepracownika, pracodawca ma prawo przeprowadzać kontrolę:

• wykonywania pracy,
• inwentaryzacji, konserwacji, serwisu lub naprawy powierzonego sprzętu, a także jego instalacji,
• bezpieczeństwa i higieny pracy

- za uprzednią zgodą telepracownika wyrażoną na piśmie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Pracodawca ma ponadto obowiązek dostosowania sposobu przeprowadzania kontroli do miejsca wykonywania pracy i charakteru pracy. Wykonywanie czynności kontrolnych nie może naruszać prywatności telepracownika i jego rodziny ani utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem.


Ustawowe gwarancje dla telepracownika

Należy też wspomnieć o nowych przepisach mających na celu zagwarantowanie telepracownikowi traktowania na równi z pozostałymi pracownikami. Telepracownik nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych niż inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy, przy uwzględnieniu odrębności związanych z warunkami wykonywania pracy w formie telepracy. Ponadto pracownik nie może być w jakikolwiek sposób dyskryminowany z powodu podjęcia pracy w formie telepracy, jak z również powodu odmowy podjęcia takiej pracy.

Pracodawca ma obowiązek umożliwienia telepracownikowi, na zasadach przyjętych dla ogółu pracowników, przebywania na terenie zakładu pracy, kontaktowania się z innymi pracownikami oraz korzystania z pomieszczeń i urządzeń pracodawcy, z zakładowych obiektów socjalnych i z prowadzonej działalności socjalnej. Ubezpieczenia spoŁeczne i zdrowotne W związku ze świadczeniem telepracy nie obowiązują jakieś szczególne zasady dotyczące obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych (a także innych obciążeń, np. wpłat na Fundusz Pracy).

Oznacza to, że obowiązek ubezpieczenia istnieje wobec pracowników oraz osób prowadzących działalność gospodarczą, a także - zgodnie ze sformułowaniem ustawowym - zleceniobiorców, czyli osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Obowiązek ten istnieje również wobec osób współpracujących z prowadzącymi działalność gospodarczą oraz zleceniobiorcami.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.