Zalegle składki pracowników

Nabywca przedsiębiorstwa odpowiada za należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej z własnych środków przez poprzednika - pracodawcę a nie odpowiada za część zaległości wobec ZUS w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników

Tak  stwierdził niedawno  Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I UZP 3/08).  Sprawa przedstawiała się następująco. Pewien przedsiębiorca kupił zadłużoną spółkę i wkrótce otrzymał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,  nakazującą mu uregulowanie ponad 600 tys. zł zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych, powstałych u poprzedniego właściciela tego przedsiębiorstwa. Uznał on decyzję ZUS za błędną i odwołał się od niej do sądu.

Sąd Okręgowy nie podzielił jednak argumentacji przedsiębiorcy i wydał wyrok niekorzystny dla niego, potwierdzając jego odpowiedzialność za zobowiązania poprzednika. Nowy nabywca odwołał się do Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Sąd ten powziął jednak wątpliwość co do prawidłowości interpretacji niejasnych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zwrócił się więc do Sądu Najwyższego o interpretację art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustalenie zakresu odpowiedzialności nabywcy firmy za długi składkowe poprzednika. Przepis ten odsyła do odpowiednich artykułów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W tym przypadku chodzi o art. 107 – odpowiedzialność osób trzecich  i art. 112 - odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa.

Odesłanie z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy jednak tylko części przepisu art. 107 Ordynacji podatkowej -  mianowicie § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4.     W myśl art. 31 par. 1 i 1a za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie również osoby trzecie. Osoby te odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe. Z kolei w myśl par 2 pkt 2 i 4 tego przepisu osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Natomiast w przepisie nie ma odwołania do art. 107 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który mówi, że osoby trzecie odpowiadają za podatki niedobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów. Oczywiście w tym przypadku chodzi o zobowiązania wobec ZUS, do których również mają zastosowanie wspomniane przepisy. Natomiast art. 112 mówi o odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa i też odwołuje się do pewnych uregulowań art. 107. Powoduje to lukę interpretacyjną i możliwość zastosowania różnych rozwiązań w przypadku odpowiedzialności  nabywcy przedsiębiorstwa.

Sąd Najwyższy uznał że nabywca przedsiębiorstwa odpowiada za zaległości składkowe jedynie w części finansowanej przez zbywcę. Sąd stwierdził, że nabywca przedsiębiorstwa odpowiada za należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej z własnych środków przez zbywcę jako płatnika składek (pracodawcę) a nie odpowiada za należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników ( art.112 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa, j.t. : Dz. U. z 2005 r Nr 8, poz. 60 ze zm. w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych – j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) Oznacza to, że nowy właściciel ma obowiązek uregulować zaległości poprzednika tylko w części należnej od pracodawcy

Sąd Najwyższy  uznał, że nabywca firmy nie odpowiada zaś za część składek finansowanych przez samych pracowników. Sąd zwrócił uwagę, że system ubezpieczeń społecznych przewiduje szerszą odpowiedzialność płatnika niż ordynacja podatkowa. Na gruncie przepisów podatkowych płatnik ma jedynie obowiązek obliczenia, pobrania i odprowadzenia podatku. Natomiast na gruncie przepisów ubezpieczeniowych płatnik-pracodawca sam finansuje część składek. SN stwierdził jednak, że odpowiedzialność nabywcy powinna się ograniczać do tych składek, które poprzedni właściciel miał obowiązek zapłacić z własnych środków.