zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Ewidencja VAT

Jednym z obowiązków podatników VAT jest prowadzenie ewidencji dotyczącej podatku od towarów i usług (niezależnie od prowadzenia innych ewidencji), na podstawie której jest sporządzana deklaracja podatkowa. Podstawą sporządzenia deklaracji może być tylko ewidencja prowadzona rzetelnie i niewadliwie, czyli w taki sposób, aby wynikały z niej dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości podatku należnego, kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub podlegającej zwrotowi z urzędu.
  
Zasady prowadzenia ewidencji są od 1 maja br. nieco odmienne od obowiązujących przed tą datą. Obecnie przepisy nakładają na niektórych podatników VAT obowiązek szczególnego sposobu ewidencjonowania obrotu (z uwzględnieniem dodatkowych informacji), nie według zasad ogólnych. Przewidują również możliwość prowadzenia wyłącznie ewidencji uproszczonej. Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na pytania Czytelników o prawidłowe prowadzenie takiej ewidencji przez różne grupy podatników.
   
Czy prowadzenie ewidencji na potrzeby VAT jest konieczne do wypełnienia deklaracji podatkowej? Czy muszą ją prowadzić również podmioty, które nie składają deklaracji podatkowej, tj. podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego od VAT i podatnicy wykonujący wyłącznie czynności zwolnione od VAT?
   
Obowiązek prowadzenia ewidencji (rejestru zakupu i sprzedaży) mają podatnicy VAT czynni, czyli składający deklaracje, i podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego. Natomiast podatnicy wykonujący wyłącznie czynności zwolnione od opodatkowania nie mają tego obowiązku.
   
Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług wyodrębnia trzy grupy podatników, podlegające różnym obowiązkom ewidencyjnym.
  •  Pierwszą grupę – podstawową – stanowią podatnicy czynni zobowiązani do rozliczania podatku od towarów i usług (składający deklaracje VAT).
Podatnicy ci są obowiązani (jest to obowiązek, a nie wybór) – na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy – do prowadzenia pełnej ewidencji na potrzeby VAT. Nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji każdego dnia. Należy ją sporządzić najpóźniej w momencie wypełniania deklaracji podatkowej. Przepisy o VAT nie określają obowiązkowej formy prowadzenia ewidencji na potrzeby tego podatku, lecz tylko wymogi, którym ewidencja ta powinna odpowiadać. Każdy rodzaj ewidencji, który spełnia wymogi, jest zgodny z prawem.
  
Artykuł 109 ust. 3 ustawy określa dokładnie, co powinno się w niej znaleźć, aby spełniała stawiane jej wymagania. Ewidencja powinna przede wszystkim zawierać:
  •  kwoty określone w art. 90 ustawy, czyli kwoty podatku naliczonego związane z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, i kwoty, w stosunku do których prawo takie nie przysługuje. Kwoty te mogą być – jeżeli jest to możliwe – zaewidencjonowane wprost lub poprzez wyliczenie za pomocą struktury sprzedaży,
  •  dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, czyli nazwę towaru lub usługi oraz ich wartość netto,
  •  wysokość podatku należnego,
  • kwotę podatku naliczonego obniżającego podatek należny,
  •  kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego (nadwyżka podatku należnego nad podatkiem naliczonym) lub zwrotowi z tego urzędu (nadwyżka podatku naliczonego nad podatkiem należnym),
  •  inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.
Do prowadzenia pełnej ewidencji obowiązani są również rolnicy ryczałtowi, jeżeli dokonują eksportu towarów i chcą skorzystać ze stawki opodatkowania 0 proc.
Spełnienie przez podatników VAT obowiązku prowadzenia pełnej ewidencji na potrzeby VAT wymaga sporządzania odrębnych rejestrów zakupu i sprzedaży w celu prawidłowego wyliczenia podatku od towarów i usług za każdy miesiąc.
Aby ułatwić sobie szybkie i poprawne wypełnienie deklaracji podatku od towarów i usług, najlepiej założyć kilka rejestrów VAT dokumentujących zakupy i sprzedaż.
  •  Drugą grupę stanowią podatnicy zwolnieni podmiotowo od VAT, którzy są zobowiązani (mimo zwolnienia z obowiązku rozliczania podatku i składania deklaracji podatkowej) do prowadzenia ewidencji uproszczonej, tj. ewidencji sprzedaży.
Obowiązek jej prowadzenia mają osoby zwolnione od VAT (z wyboru) na podstawie art. 113 ustawy, tj. u których wysokość obrotu w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła kwoty limitu uprawniającej do wyboru zwolnienia (do chwili przekroczenia jej w bieżącym roku podatkowym), oraz podatnicy rozpoczynający działalność w trakcie tego roku, gdy przewidywana przez nich kwota sprzedaży nie przekroczy tej kwoty (wyliczonej proporcjonalnie do okresu prowadzonej działalności w ciągu roku). Dla podatników, którzy wykonują czynności podlegające opodatkowaniu na przykład od 1 maja br., a które według poprzedniej ustawy nie podlegały opodatkowaniu – kwota ta wynosi 30 467 zł.
Prowadzona przez tych podatników ewidencja powinna zawierać wartość sprzedaży w danym dniu, nie później jednak niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. Ma to na celu ustalenie momentu uzyskania kwoty sprzedaży, która powoduje utratę zwolnienia podmiotowego. Przepisy nie określają ponadto, w jakiej formie ewidencja ma być prowadzona. Wymóg ten będzie spełniała każda jej postać zawierająca wartość sprzedaży dokonanej w danym dniu.
Warto też zwrócić uwagę, że za nieprowadzenie ewidencji przepisy przewidują zastosowanie sankcji. W razie stwierdzenia, że ewidencja nie jest prowadzona lub jest prowadzona w sposób nierzetelny, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określa wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży przez oszacowanie i ustala podatek z zastosowaniem stawki VAT 22 proc., bez możliwości odliczenia podatku naliczonego.
  •  Do ostatniej grupy należą podatnicy wykonujący wyłącznie czynności zwolnione od opodatkowania, czyli czynności zwolnione na podstawie art. 43 ustawy o VAT i rozporządzenia z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
Podatnicy ci nie muszą ewidencjonować sprzedaży zwolnionej od VAT. Jednak – podobnie jak w poprzednim przypadku (zwolnieni podmiotowo) – w stosunku do tych podatników przepisy przewidują możliwość zastosowania sankcji, tyle że nie za brak ewidencji, ale za dokonywanie sprzedaży opodatkowanej i niezapłacenie od niej podatku należnego. Jeżeli wartość tej sprzedaży nie będzie możliwa do ustalenia na podstawie posiadanej dokumentacji, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustali ją przez oszacowanie oraz określi kwotę podatku należnego według stawki 22 proc., bez prawa do obniżenia podatku należnego.
   
Podatnicy zwolnieni z prowadzenia pełnej ewidencji na potrzeby VAT (wymienieni w poprzednich grupach, w tym również rolnicy ryczałtowi), jeżeli dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, są jednak zobowiązani do prowadzenia ewidencji wartości nabywanych przez nich towarów z innych państw członkowskich. Ewidencja powinna wskazać dzień, w którym wartość tych towarów przekroczy wyrażoną w złotych kwotę odpowiadającą równowartości 10 000 euro, z uwzględnieniem wartości nabytych nowych środków transportu oraz wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Jeżeli podatnik zwolniony od VAT przekroczy tę kwotę, uznaje się, że nabycie (powyżej tej kwoty) podlega opodatkowaniu, wobec czego będzie zastosowany art. 9 ustawy, na podstawie którego powstaje obowiązek opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia.
 
Graniczna kwota limitu uprawniająca do zwolnienia od opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w 2004 r. (w proporcji do okresu maj – grudzień) wynosi 30 500 zł.
   
Szczególny rodzaj ewidencji powinny prowadzić również podmioty, które otrzymują towary z krajów Wspólnoty w celu wykonania na ich terenie usług, jeżeli towary te zostaną z powrotem odesłane w ciągu 30 dni od dnia wykonania tych usług lub zostaną w tym samym celu wysłane na terytorium państwa członkowskiego. Ewidencja powinna zawierać datę wysłania lub otrzymania towarów oraz dane pozwalające na identyfikację towarów, a także datę wydania lub otrzymania towaru po wykonaniu usługi.
Jakie rodzaje ewidencji należy prowadzić odrębnie i jakie informacje powinny być rejestrowane w tych ewidencjach?
   
Przede wszystkim odrębnie należy prowadzić ewidencję zakupu w celu ustalenia prawidłowej kwoty podatku naliczonego oraz ewidencję sprzedaży w celu określenia kwoty podatku należnego. Każdą z nich można podzielić na oddzielną ewidencję i każda powinna zawierać inne informacje. Zostaną one omówione dalej.
    
Ewidencja sprzedaży
  
Operacje gospodarcze dotyczące transakcji sprzedaży zalicza się do tych okresów sprawozdawczych, których dotyczą (w których powstał obowiązek podatkowy w VAT). Mając na uwadze zasady opodatkowania obowiązujące w systemie podatku od towarów i usług, można podzielić sprzedaż na: sprzedaż opodatkowaną, sprzedaż zwolnioną od podatku i sprzedaż niepodlegającą opodatkowaniu. W sprzedaży opodatkowanej wyodrębnia się sprzedaż opodatkowaną według stawek 22 proc., 7 proc., 3 proc. i 0 proc. Z punktu widzenia zasięgu terytorialnego można podzielić sprzedaż na krajową, eksportową i wewnątrzwspólnotową.
   
Rejestr sprzedaży – jako łącznik między ewidencją księgową, deklaracją podatkową a dokumentacją obowiązującą w systemie podatku od towarów i usług – zawiera trzy grupy danych, czyli dane:
  •  identyfikujące dokument (faktura VAT, faktura wewnętrzna, faktura korygująca),
  •  identyfikujące kontrahenta, dla którego dokument wystawiono,
  •  o wartości przychodu ze sprzedaży i związanego z nim VAT należnego, w przekrojach umożliwiających sporządzenie deklaracji.
Zakres treściowy rejestru sprzedaży powinien obejmować:
  •  numer kolejny w rejestrze,
  •  numer kolejny dokumentu,
  •  miesiąc dokonania sprzedaży, a przy eksporcie datę przekroczenia granicy,
  •  datę wystawienia dokumentu,
  •  numer identyfikacyjny nabywcy (nie dotyczy sprzedaży eksportowej oraz osób fizycznych),
  •  nazwę (imię i nazwisko) oraz adres (siedziba) nabywcy,
  •  wartość dokonanej netto sprzedaży według stawek podatkowych,
  •  VAT należny według grup podatkowych,
  •  wartość sprzedaży zwolnionej od VAT,
  •  kwotę należności (kwota należna z tytułu sprzedaży wraz z VAT).
Niezbędne dane do sporządzenia deklaracji można uzyskać dokonując rozbudowy kolumn rejestrów lub „specjalizacji” rejestrów, w ramach których można wyodrębnić rejestry:
  •  sprzedaży eksportowej,
  •  dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju zwolnionych od opodatkowania,
  •  czynności traktowanych na równi ze sprzedażą, dokumentowanych fakturami wewnętrznymi,
  •  dostaw wewnątrzwspólnotowych,
  •  korekt na podstawie faktur korygujących,
  •  wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (podlega opodatkowaniu u nabywcy),
  •  importu usług (podlega opodatkowaniu u nabywcy),
  •  dostaw towarów, dla których podatnikiem jest nabywca (np. zakup nowych środków transportu).
Prowadzenie pełnej ewidencji sprzedaży – z wykorzystaniem rejestrów sprzedaży – wymaga stosowania następujących zasad:
  1. rejestry sprzedaży powinny być sporządzane za okresy miesięczne,
  2. wszystkie wystawione w danym miesiącu dokumenty (faktury VAT i faktury wewnętrzne) należy ujmować w sposób chronologiczny, według kolejnych numerów, bez względu na okres, w którym dokonano sprzedaży,
  3. dla zachowania kolejności numeracji faktur należy stosować tyle rejestrów, ile jest stanowisk wystawiających faktury.
Jeżeli do jednego konta syntetycznego podatnik prowadzi kilka rejestrów sprzedaży, konieczne jest sporządzenie zestawień zbiorczych, obejmujących sumy miesięczne wynikające z poszczególnych rejestrów oraz pozycje i dane zawarte w poszczególnych rejestrach.
   
Zbiorcze zestawienie rejestrów powinno zawierać:
  •  sumy przychodów ze sprzedaży (podstawa opodatkowania) w przekroju stawek VAT,
  •  VAT należny według stawek 22 proc., 7 proc., 3 proc. i 0 proc.,
  •  przychody ze sprzedaży zwolnionej od podatku,
  •  przychody ze sprzedaży wraz z VAT stanowiące sumę należności od odbiorców.
Przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów należy również uwzględnić w ewidencji wszelkie podatki, cła, opłaty i inne należności płacone w związku z tym nabyciem, a także dodatkowe wydatki, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu, ubezpieczenia, które stanowią podstawę opodatkowania tego nabycia.
  
Ewidencja zakupu
  
Rejestr zakupu służy przede wszystkim prawidłowemu wyliczeniu kwoty podatku naliczonego. W konstrukcji rejestru zakupu ujmującego oryginały faktur i faktur korygujących niezbędne staje się uwzględnienie podziału zakupu towarów i usług na następujące grupy:
  •  za które nie przysługuje odliczenie VAT,
  •  zwolnione od podatku,
  •  opodatkowane stawką 0 proc.,
  •  opodatkowane według stawek 22 proc., 7 proc. i 3 proc., związane ze sprzedażą opodatkowaną, opodatkowaną i zwolnioną od podatku oraz zwolnioną od podatku. Przedstawiony podział kupna towarów i usług wynika z faktu, że przy zakupach związanych ze sprzedażą:
  •  opodatkowaną – VAT zawarty w dokumencie podlega w całości odliczeniu od podatku należnego,
  •  opodatkowaną i zwolnioną – VAT podlega, co do zasady, odliczeniu w części odpowiadającej procentowemu udziałowi wartości sprzedaży netto towarów opodatkowanych w wartości sprzedaży netto ogółem,
  •  zwolnioną – VAT nie podlega odliczeniu.
Poza przedstawionym podziałem w systemie VAT zakłada się jeszcze jeden przekrój klasyfikacyjny, znajdujący odbicie w deklaracji podatkowej, a mianowicie:
  •  zakup towarów i usług zaliczanych do środków trwałych,
  •  korektę podatku naliczonego od nabycia środków trwałych,
  •  korektę podatku naliczonego od pozostałego nabycia towarów i usług,
  •  kwotę ulgi uprawniającą do zmniejszenia kwoty podatku należnego od zakupu kas rejestrujących,
  •  kwotę podatku objętą zaniechaniem poboru,
  •  kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z poprzedniej deklaracji.
Rejestr zakupu powinien zawierać następujące dane:
  •  kolejny numer pozycji w rejestrze,
  •  datę wpływu faktury,
  •  datę wystawienia faktury (np. przy korekcie podatku naliczonego),
  •  numer faktury,
  •  numer identyfikacyjny sprzedawcy,
  •  nazwę i siedzibę sprzedawcy,
  •  wartość dostawy w cenie zakupu brutto (łącznie z VAT),
  •  wartość zakupu w cenie netto,
  •  kwoty podatku naliczonego,
  •  wartość zakupów nieopodatkowanych,
  •  wartość zakupów, od których VAT nie podlega odliczeniu.
Niezbędne do sporządzenia deklaracji dane o wartości zakupu i podatku naliczonego można uzyskać, dokonując rozbudowy kolumn rejestrów lub opracowując szereg rejestrów tematycznie jednorodnych z punktu widzenia przedmiotu transakcji zakupu. Stąd też – w celu ujęcia wartości zakupu i podatku naliczonego przez podatnika VAT – mogą być stosowane następujące rejestry:
  •  towarów z importu,
  •  towarów i usług w kraju,
  •  środków trwałych i inwestycji,
  •  usług,
  •  towarów przeznaczonych do dalszej odprzedaży,
  •  materiałów,
  •  korekt (nabycia środków trwałych i innych).
Prowadzone rejestry zakupów i rejestry korekt zakupów stanowią wymaganą formę ewidencji otrzymanych faktur VAT, faktur korygujących VAT i dowodów odprawy celnej SAD, dokumentujących zakupy towarów i usług dokonywane w poszczególnych okresach rozliczeniowych przez podatnika VAT. Służą także do prawidłowego sporządzenia deklaracji VAT-7 (podania wysokości podatku naliczonego) oraz kontroli powiązań między ewidencją księgową, deklaracją podatkową i dokumentacją zakupu.
   
Przykładowo, jeżeli podatnik nabywa paliwo do samochodów, które stanowią u niego środki trwałe, część tego paliwa może podlegać odliczeniu, a część nie. Tę drugą część paliwa należy od 1 maja 2004 r. wpisywać do odrębnych rejestrów, aby wypełnić poz. nr 57 deklaracji VAT-7 i VAT-7K, tzn. wpisać kwotę podatku naliczonego od paliw silnikowych, która nie podlega odliczeniu od podatku należnego. To samo się odnosi do poz. 58 deklaracji, w której należy podać kwotę podatku zapłaconego przy nabyciu, imporcie, najmie, dzierżawie lub leasingu pojazdów samochodowych, która nie stanowi podatku naliczonego.
  
Istotne jest również to, że do ewidencji wpisujemy zawsze kwoty złotych i kwoty groszy, natomiast do deklaracji przenosimy kwoty pełnych złotych. Grosze zawsze należy odrzucić, niezależnie od ich wysokości. Na przykład, jeżeli wartość netto dostawy wynosi 1250,78 zł, a VAT według stawki 22 proc. – 275,17 zł, do deklaracji przenosimy:
  •  podstawa opodatkowania – 1250 zł,
  •  należny VAT wg stawki 22 proc. – 275 zł.
Może być również taka sytuacja (przy małej wartości sprzedaży), że wystąpi wartość netto dostawy, a w deklaracji nie będzie od niej podatku należnego, np. od dostawy o wartości 25 zł, przy opodatkowaniu według stawki 3 proc., podatek należny wyniesie 0,75 zł. Kwota ta nie zostanie przeniesiona do deklaracji i zostanie wyłącznie w ewidencji.
  
Należy podkreślić, że zarówno w ewidencji, jak i w deklaracji kwoty muszą być wyrażane w złotych. Jeżeli mamy faktury VAT, w których kwoty są podane w obcych walutach lub w euro, przed wpisaniem do ewidencji i deklaracji należy je przeliczyć na złote według średniego kursu tej waluty ogłoszonego przez NBP w dniu powstania obowiązku podatkowego, a jeżeli w tym dniu kurs ten nie został wyliczony i ogłoszony, przyjmuje się kurs wyliczony i ogłoszony ostatnio (przed tym dniem).
Jakie są przepisy o ewidencji stosowanej w szczególnych procedurach opodatkowania VAT?
  
Wymagania co do prowadzenia ewidencji są zróżnicowane w zależności od rodzaju stosowanej procedury. Omówimy je odrębnie dla każdej z nich.
  
Świadczenie usług turystyki
  
Przy świadczeniu tych usług odrębnie określa się podstawę opodatkowania dla usług własnych i odrębnie dla usług nabytych od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty. W celu tym należy ustalić, jaka część należności za usługi przypada na usługi nabyte od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty, a jaka na usługi własne. Rejestr na potrzeby VAT powinien zawierać następujące informacje:
  •  wartość usług nabytych dla bezpośredniej korzyści,
  •  wartość usług własnych,
  •  podatek należny od usług własnych,
  •  wartość kwoty należnej od nabywcy,
  •  wartość marży,
  •  wartość podatku należnego od marży,
  •  wartość usług wykonanych poza terytorium Wspólnoty podlegających opodatkowaniu stawką 0 proc.
Dostawa towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków
   
Jeżeli podatnik korzysta z procedury polegającej na opodatkowaniu marży (do całego obrotu lub częściowo), powinien uwzględnić w ewidencji – poza informacjami (w zakresie, w którym go dotyczą) przedstawionymi przy prowadzeniu ewidencji pełnej – również kwoty nabycia towarów niezbędne do określenia kwoty marży i należnego od niej podatku.
   
Dostawa złota inwestycyjnego
  
Przy dostawie złota inwestycyjnego należy w ewidencji uwzględnić również dane umożliwiające identyfikację nabywcy.
   
Świadczenie usług elektronicznych przez podmioty zagraniczne osobom niepodlegającym opodatkowaniu na terytorium Wspólnoty
   
Podmioty te są zobowiązane do prowadzenia ewidencji w postaci elektronicznej. Powinna ona zawierać dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, kwoty VAT do zapłaty w państwie członkowskim konsumpcji, całkowitej kwoty VAT do zapłaty w państwie członkowskim identyfikacji. Ewidencja powinna być przechowywana przez 10 lat (a nie 5 lat), licząc od zakończenia roku, w którym dokonano świadczenia tych usług, i powinna być udostępniona na każde żądanie państwa członkowskiego.
   
Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne
  
Przy stosowaniu procedury uproszczonej przy tych transakcjach podatnik jest ponadto zobowiązany do uwzględnienia w prowadzonej ewidencji następujących danych:
  •  jeżeli jest drugim w kolejności podatnikiem – wynagrodzenia ustalonego od tej transakcji oraz adresu i nazwy ostatniego w kolejności podatnika, obowiązanego do rozliczenia VAT od tej transakcji,
  •  jeżeli jest ostatnim w kolejności podatnikiem – wartości dokonanej na jego rzecz dostawy, kwoty podatku należnego oraz nazwy i adresu drugiego w kolejności podatnika podatku od wartości dodanej.
Anna Kieszkowska
 PODSTAWA PRAWNA
art. 109 ust. 9 i 10, art. 119 ust. 6, art. 120 ust. 15, art. 125, 134 i 138 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja