Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001) – podobnie jak wcześniejsze uregulowania ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu – przewiduje możliwość zrefundowania przedsiębiorcom ze środków Funduszu Pracy kosztów wynagrodzenia pracowników młodocianych, zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego.
   

Refundacji podlegać mogą:

– wynagrodzenie wypłacone młodocianemu oraz

– opłacone od tego wynagrodzenia składki na ubezpieczenia społeczne

do wysokości najniższych stawek określonych w odrębnych przepisach obowiązujących w okresie, za który jest dokonywana refundacja.
   

Refundacja wynagrodzeń pracowników młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego jest formą pomocy publicznej (pomoc na szkolenia ogólne w rozumieniu przepisów wspólnotowych). Szczegółowe warunki i tryb ubiegania się o przyznanie refundacji określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z 31 sierpnia 2004 r. w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom (Dz.U. Nr 190, poz. 1951).
  

Pracodawca, który zamierza starać się o refundację kosztów zatrudnienia młodocianych, musi:

– spełniać warunki niezbędne do prowadzenia przygotowania zawodowego w zakresie wymagań zawodowych i pedagogicznych, które określone zostały przepisami regulującymi odbywanie przygotowania zawodowego przez młodocianych, wydanymi na podstawie kodeksu pracy (dotyczy to również osoby kierującej w imieniu pracodawcy zakładem pracy lub innej zatrudnionej osoby);

– zatrudniać młodocianych w zawodach znajdujących się w wykazie zawodów, w których zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego może podlegać refundacji ze środków Funduszu Pracy (wykazy te są ogłaszane w formie uchwał zarządów poszczególnych województw);

– nie być w okresie roku poprzedzającego złożenie wniosku o zawarcie umowy o refundację skazanym prawomocnym wyrokiem sądu za naruszenie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia (w okresie do 31 maja 2005 r. warunek ten będzie obejmował brak prawomocnego wyroku skazującego za naruszenie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu).
  

Przyjmowaniem i rozpatrywaniem wniosków związanych z refundacją kosztów zatrudnienia młodocianych pracowników przestały się zajmować powiatowe urzędy pracy. Zadania te przejęły w całości ochotnicze hufce pracy.

Wnioski o zawarcie umowy o refundację składa się do właściwych ze względu na miejsce odbywania przez młodocianego przygotowania zawodowego centrów edukacji i pracy młodzieży. Są to jednostki działające w ramach ochotniczych hufców pracy, podległe komendom wojewódzkim OHP.
  

Wnioski, które dotyczą młodocianych dokształcających się w formach szkolnych, w bieżącym roku mogą być składane do 31 października. W kolejnych latach wnioski mają być składane do 30 września każdego roku.

Wnioski dotyczące młodocianych, którzy nie dokształcają się w formach szkolnych, mogą być składane w innych terminach ogłaszanych w siedzibach centrów edukacji i pracy młodzieży.

Wniosek o zawarcie umowy powinien zawierać m.in.:

1) wszelkie dane identyfikujące pracodawcę, czyli

– nazwę,

– adres siedziby,

– adres prowadzenia działalności,

– numery REGON i NIP oraz oznaczenie według PKD,

– oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności;

2) spis dokumentów poświadczających uprawnienia do prowadzenia przygotowania zawodowego (dokumenty te muszą zostać załączone do wniosku);

3) imienny wykaz młodocianych, których dotyczy wniosek (ze wskazaniem daty zawarcia umowy, zawodu oraz formy przygotowania zawodowego);

4) oświadczenia pracodawcy w następujących sprawach:

– o liczbie pracowników zatrudnianych w dniu składania wniosku (należy uwzględnić młodocianych, ze wskazaniem roku ich nauki),

– o liczbie młodocianych, którzy w okresie trzech lat przed dniem złożenia wniosku ukończyli przygotowanie zawodowe u pracodawcy,

– o liczbie młodocianych wymienionych w poprzednim punkcie, którzy po zakończeniu przygotowania zawodowego kontynuowali zatrudnienie u tego pracodawcy co najmniej przez 12 miesięcy lub nadal są u niego zatrudnieni,

– o niekaralności za naruszenie przepisów ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu (po 31 maja 2005 r. – o niekaralności za naruszenie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia),

– o niekorzystaniu z refundacji z innej wojewódzkiej komendy OHP w stosunku do wynagrodzeń młodocianych, których dotyczy dany wniosek,

– o możliwości uzyskania pomocy publicznej;

5) deklarację zatrudnienia na podstawie umowy o pracę każdego młodocianego, którego dotyczy wniosek, na okres co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu przygotowania zawodowego.
   

Liczba młodocianych, których może dotyczyć jeden wniosek, jest uzależniona od liczby pracowników niebędących młodocianymi, zatrudnianych przez danego pracodawcę. I tak:

– jeżeli pracodawca zatrudnia wyłącznie młodocianych – wniosek może dotyczyć 3 osób,

– w pozostałych przypadkach – liczba młodocianych, których dotyczy wniosek, nie może być wyższa niż trzykrotność liczby pozostałych pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

                           PRZYKŁAD

Jeżeli pracodawca zatrudnia 3 pracowników na czas nieokreślony w wymiarze 1/2 etatu, to wniosek o refundację wynagrodzeń może dotyczyć maksymalnie 4 młodocianych. Jeżeli natomiast pracodawca zatrudnia 2 pracowników na pełen etat, na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony, to może wnosić o zawarcie umowy o refundację wynagrodzeń i składek 6 młodocianych.
   

Przedsiębiorca, który spełnia wymagane warunki i chce uzyskać refundację z Funduszu Pracy, składa wniosek o zawarcie umowy o refundację. Pracodawca może złożyć wniosek bezpośrednio lub za pośrednictwem organizacji zrzeszającej pracodawców.
   

Centrum edukacji i pracy młodzieży, do którego wpływa wniosek, opiniuje go i przekazuje do właściwej miejscowo komendy OHP, która powinna zawiadomić pracodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 30 dni od dnia, w którym upłynął termin składania wniosków do centrum edukacji.
   

Rozporządzenie nie stanowi wprost, że komenda OHP jest zobowiązana do wskazania przyczyn nieuwzględnienia wniosku o zawarcie umowy o refundację (w poprzednim stanie prawnym powiatowe urzędy pracy zobowiązane były w tym terminie zawiadomić o uwzględnieniu lub przyczynach nieuwzględnienia takiego wniosku).
   

W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku ochotniczy hufiec pracy zawiera z pracodawcą umowę, w której określone zostają szczegółowo warunki i terminy dokonywania refundacji.
   

Na podstawie zawartej umowy pracodawca – po poniesieniu kosztów – składa wniosek o ich refundację, zgodnie z warunkami określonymi w umowie. Wniosek (wraz z dowodami wypłacenia refundowanych wynagrodzeń oraz opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń) należy składać do właściwego centrum edukacji i pracy młodzieży.
   

Do wniosku o dokonanie refundacji pracodawca zobowiązany jest dołączyć informację o innych kosztach, jakie poniósł w związku z prowadzeniem przygotowania zawodowego młodocianych objętych umową (tzw. koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą). Jeżeli wartość pomocy określonej wnioskiem nie przekracza wartości wynikających z przepisów o pomocy publicznej, komenda wojewódzka OHP przekazuje na rachunek bankowy pracodawcy środki z Funduszu Pracy, zgodnie z umową.
   

Rozporządzenie określa maksymalną intensywność pomocy, tj. wprowadza procentowy wskaźnik wartości udzielonej pomocy w stosunku do łącznej wysokości kosztów związanych z projektem, w ramach którego udzielana jest pomoc. Dla ustalenia wskazanych proporcji wprowadzone zostało pojęcie „koszty kwalifikujące się do udzielenia pomocy”. Do kosztów tych zalicza się następujące pozycje:

Pomoc udzielona małemu i średniemu przedsiębiorcy nie może przekroczyć 80 proc. kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, natomiast w przypadku dużego przedsiębiorcy może wynieść maksymalnie 60 proc. tych kosztów. Jeżeli refundacja dotyczy pracowników w gorszym położeniu (w rozumieniu przepisów wspólnotowych), wysokość tej pomocy zostaje zwiększona o 10 punktów procentowych.
  

Pomoc polegająca na refundacji z Funduszu Pracy wynagrodzeń młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego może być łączona z innymi programami pomocowymi na szkolenia ogólne, realizowanymi w ramach Wspólnoty Europejskiej. Niezależnie od liczby programów, z których korzysta pracodawca, łączna wartość uzyskanej pomocy nie może przekroczyć wskazanych wielkości. Wyjątkiem są środki przeznaczane na przygotowanie zawodowe w sektorze transportu morskiego, gdzie pomoc publiczna może objąć nawet 100 proc. kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. Natomiast niezależnie od spełnienia innych wymogów określonych ustawą, pomoc polegająca na refundacji wynagrodzeń i składek młodocianych nie może zostać udzielona pracodawcom prowadzącym działalność w sektorze górnictwa węgla.
  

Pomoc w kwocie przewyższającej 1 mln euro, udzielana przedsiębiorcy na jeden projekt szkoleniowy, podlega indywidualnej notyfikacji do Komisji Europejskiej (tzn. projekt takiej pomocy powinien zostać przekazany do Komisji w celu oceny jej zgodności ze wspólnym rynkiem).