zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Odpowiedzialność dyscyplinarna pracowników

Cechą odpowiedzialności dyscyplinarnej jest wyłączenie jej z uprawnień pracodawcy i powierzenie organom kolegialnym, najczęściej komisjom dyscyplinarnym. Podlegają jej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących stosunek pracy określonych grup pracowniczych, m.in. mianowani urzędnicy państwowi i samorządowi, mianowani nauczyciele, mianowani pracownicy jednostek badawczo-rozwojowych Polskiej Akademii Nauk, Najwyższej Izby Kontroli, nauczyciele akademiccy, mianowani pracownicy służby cywilnej, celnej, leśnej, a ponadto członkowie korporacji zawodowych (adwokaci, sędziowie, prokuratorzy), jeśli przewidują to pragmatyki służbowe regulujące ich prawa i obowiązki.
   
Na kilka pytań z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej odpowiada nasz ekspert.
Jaki jest zakres pracowniczej odpowiedzialności dyscyplinarnej?
   
Odpowiedzialność dyscyplinarna jest odpowiedzialnością, opartą na zasadzie winy, za postępowanie uchybiające obowiązkom pracownika wobec pracodawcy lub postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i godności zawodowej.
Jakie są podstawy prawne odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników?
  
W odróżnieniu od odpowiedzialności porządkowej wynikającej z kodeksu pracy odpowiedzialność dyscyplinarna nie opiera się na jednym, powszechnie obowiązującym, akcie prawnym. Ustalona jest w ustawach szczególnych określających prawa i obowiązki pracowników konkretnych służb i grup zawodowych świadczących pracę na podstawie stosunku pracy z mianowania. Pracownicza odpowiedzialność dyscyplinarna – uruchamiana z powodu uchybienia obowiązkom nałożonym na pracownika przez pracodawcę – ma zasięg ograniczony tylko do podmiotów podlegających regulacjom szczególnym.
Jaki jest przebieg postępowania dyscyplinarnego?
   
Tryb postępowania dyscyplinarnego określają, w odniesieniu do konkretnych służb lub grup pracowniczych, przepisy ustaw regulujących stosunki pracy tych grup. Generalnie można wyróżnić 3 etapy postępowania dyscyplinarnego:
– postępowanie przygotowawcze,
– postępowanie rozpoznawcze,
– postępowanie odwoławcze.
  
Szczegółowe cechy każdego z tych etapów mogą różnić się w poszczególnych regulacjach prawnych. Na ogół postępowanie wyjaśniające wszczyna rzecznik dyscyplinarny, a orzekają w systemie dwuinstancyjnym – komisje dyscyplinarne. Komisje odwoławcze najczęściej działają jako organy zewnętrzne w stosunku do pracodawcy; powoływane są w odpowiednich resortach, przy Marszałku Sejmu, Senatu, Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego itd.
Czym różni się pracownicza odpowiedzialność dyscyplinarna od odpowiedzialności porządkowej?
  
Cechą odróżniającą odpowiedzialność dyscyplinarną od odpowiedzialności porządkowej jest przede wszystkim to, że postępowanie dyscyplinarne nie jest prowadzone przez pracodawcę, lecz powierzone (przez ustawodawcę) do prowadzenia konkretnym organom – w pierwszej instancji komisjom dyscyplinarnym działającym w zakładzie pracy, a w systemie odwoławczym – organom zewnętrznym, działającym poza pracodawcą. Ponadto inny jest katalog kar, tryb ich orzekania i odwoływania się.
   
Odpowiedzialności porządkowej, na podstawie kodeksu pracy, podlegają wszyscy pracownicy za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bhp, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Natomiast odpowiedzialność dyscyplinarną osoby jej podlegające ponoszą wyłącznie za działanie sprzeczne z regułami służby lub zawodu.
Jakie są kary dyscyplinarne?
   
Katalog kar dyscyplinarnych nie jest ujednolicony pod względem rodzajów kar i stopnia ich dolegliwości. Przepisy regulujące dane pragmatyki zawodowe czy służbowe najczęściej przewidują kary – upomnienia, nagany, nagany z ostrzeżeniem, pozbawienia możliwości awansowania przez określony czas, przeniesienia na niższe stanowisko, a nawet wydalenia ze służby lub zawodu.
   
Niektóre pragmatyki, np. Karta Nauczyciela, oprócz kar dyscyplinarnych przewidują dodatkowe dolegliwości będące skutkiem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego – zawieszenie pracownika w pełnieniu obowiązków w okresie trwającego postępowania dyscyplinarnego, ograniczenia wysokości wynagrodzenia w tym okresie.
Jaki jest przebieg postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli mianowanych?
   
W sprawach dyscyplinarnych nauczycieli orzekają w pierwszej instancji komisje dyscyplinarne przy wojewodach dla nauczycieli wszystkich szkół na terenie województwa. Drugą instancją w tych sprawach jest odwoławcza komisja dyscyplinarna przy Ministrze Edukacji Narodowej i Sportu, a w stosunku do nauczycieli szkół artystycznych – odwoławcza komisja dyscyplinarna przy Ministrze Kultury.
  
Od prawomocnych orzeczeń odwoławczych komisji dyscyplinarnych stronom postępowania dyscyplinarnego przysługuje odwołanie do właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego, sądu apelacyjnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia komisji wraz z uzasadnieniem.
Czy każda osoba ukarana w postępowaniu dyscyplinarnym może dochodzić swych racji przed sądem?
    
Tak. Przepisy ustaw szczególnych regulujących prawa i obowiązki pracowników określonych służb i zawodów przewidują możliwość odwołania się stron postępowania dyscyplinarnego od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez organ drugiej instancji do sądu powszechnego. Na ogół jest to właściwy, ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego, sąd apelacyjny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. O właściwości sądu oraz terminie składania odwołania strony powinny zostać pouczone przez organ orzekający, a przede wszystkim powinny zapoznać się z przepisami regulującymi zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego obowiązujący w danych służbach i zawodach.
Na pytania odpowiedziała
Danuta Uchymiak
Autorka jest głównym specjalistą
w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich
PODSTAWA PRAWNA
art. 34–371 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.); art. 25–30 ustawy z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.); art.106–124 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 49, poz. 483 ze zm.); art. 75–85 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz.1112 ze zm.); art.126–137 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.); art. 39–40 ustawy z 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 33, poz. 388 ze zm.).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler