zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Zasiłek chorobowy a wynagrodzenie chorobowe

Pracownikom niezdolnym do pracy z powodu choroby, przed nabyciem prawa do zasiłku, przysługuje wynagrodzenie płacone ze środków pracodawcy. Kontrole ZUS wykazują, że ci ostatni nadal popełniają wiele błędów w naliczaniu obu świadczeń. Najbardziej typowe z tych błędów zostaną omówione w poniższym opracowaniu.
  
Wynagrodzenie chorobowe
Zgodnie z art. 92 kodeksu pracy pracownik zachowuje prawo do określonej części wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy spowodowanej: chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, wypadkiem w drodze do lub z pracy, poddaniem się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddaniem się zabiegowi ich pobrania. Wynagrodzenie to nazywane jest wynagrodzeniem gwarantowanym albo chorobowym. Przysługuje ono jednak tylko przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. Na podstawie § 12 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. z 1976 r. Nr 3, poz. 19 ze zm.) również nakładcy mają prawo do omawianego wynagrodzenia. W myśl art. 92 § 3 pkt 2 k.p. nie przysługuje ono w przypadkach, w których nie występowałoby prawo do zasiłku chorobowego.
  
Od 34 dnia niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym zarówno pracownikom, jak i nakładcom przysługuje zasiłek chorobowy według zasad określonych w ustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267), zwanej dalej ustawą chorobową.
  
Zwróćmy uwagę, że od 1 stycznia 2003 r., wraz z wejściem w życie ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.), wynagrodzenie chorobowe nie jest wypłacane, jeśli niezdolność do pracy spowodowana jest jedną z wymienionych w nazwie ustawy przyczyn. Zgodnie z jej art. 8 ust. 2, w takim przypadku pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego już od pierwszego dnia niezdolności do pracy. Co istotne – zasiłek ten przysługuje bez tzw. okresu wyczekiwania. Oczywiście okres wypłaty takiego zasiłku nie wchodzi do limitu 33 dni, za które przysługuje wynagrodzenie chorobowe.
  
W praktyce może więc wystąpić sytuacja, że pracodawca wypłaci pracownikowi wynagrodzenie chorobowe, a dopiero później zostaną dostarczone dokumenty potwierdzające, że niezdolność do pracy spowodowana była wypadkiem lub chorobą zawodową i tym samym powinien być wypłacony zasiłek, a nie wynagrodzenie. W takim przypadku wypłacone wynagrodzenie powinno się potraktować jako zasiłek chorobowy przysługujący z ubezpieczenia wypadkowego. Wymagane jest przy tym złożenie w ZUS korekty dokumentów rozliczeniowych oraz ewentualnej dopłaty. Jeżeli dany pracodawca jest uprawniony do wypłaty świadczeń chorobowych, dokonuje jej samodzielnie, a jeśli nie ma takich uprawnień, zostanie ona dokonana przez ZUS na podstawie złożonych korekt. Pracodawca powinien wówczas rozliczyć wypłaconą kwotę w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne (traktując ją jak zasiłek chorobowy).
  
Wysokość wynagrodzenia chorobowego
Wysokość wynagrodzenia chorobowego zależy od przyczyny powstania niezdolności do pracy i wynosi odpowiednio:
  •  80 proc. – gdy niezdolność ta spowodowana jest chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, przy czym obowiązujące u pracodawcy przepisy mogą ustalać wyższe wynagrodzenie z tego tytułu,
  •  100 proc. – gdy przyczyną tą jest wypadek w drodze do lub z pracy albo choroba przypadająca na okres ciąży,
  •  100 proc. – gdy pracownik poddaje się badaniom przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub poddaje się zabiegowi ich pobrania.

W myśl art. 92 § 2 k.p. wynagrodzenie chorobowe oblicza się według zasad obowiązujących przy zasiłku chorobowym. Oznacza to, że odpowiednie zastosowanie będą tu miały m.in. następujące przepisy ustawy chorobowej:

  •  art. 3 – zawierający definicję przychodu pracownika, uwzględnianego przy obliczeniach,
  •  art. 36–38 – mówiące o okresie, z którego dochód należy przyjąć do obliczeń,
  •  art. 41 – określający, jakich przychodów nie bierzemy pod uwagę,
  •  art. 42 – ustalający zasady przyjmowania premii, nagród oraz innych składników wynagrodzeń,
  •  art. 45 – określający minimalną podstawę wymiaru.
  
Pobyt w szpitalu oraz opóźnienie w dostarczeniu zwolnienia
Przepis art. 92 § 2 k.p. wciąż jeszcze wprowadza pracodawców w błąd, co potwierdzają kontrole ZUS. W związku z tym, że przepis ten nakazuje przy obliczaniu wynagrodzenia chorobowego stosować przepisy ustawy chorobowej – za okres pobytu w szpitalu naliczają oni wynagrodzenie w wysokości 70 proc. oraz obniżają należne pracownikowi wynagrodzenie, jeśli dostarczy zwolnienie lekarskie z opóźnieniem. Tymczasem obie te zasady dotyczą tylko zasiłków. Wobec tego gdy pracownikowi za okres pobytu w szpitalu należy się wynagrodzenie chorobowe, powinno być wypłacone w wysokości co najmniej 80 proc.
  
                   PRZYKŁAD
Pracownik zachorował 7 kwietnia i był niezdolny do pracy do końca czerwca 2005 r. Było to jego pierwsze zwolnienie w tym roku kalendarzowym. W okresie od 2 do 20 maja przebywał w szpitalu. Osoba ta powinna otrzymać:
  •  wynagrodzenie gwarantowane w wysokości minimum 80 proc. za okres od 7 kwietnia do 9 maja,
  •  zasiłek chorobowy w wysokości 70 proc. za okres od 10 do 20 maja; chyba że jest uprawniona do wyższego zasiłku,
  •  zasiłek chorobowy w wysokości 80 proc. za okres od 21 maja do 30 czerwca; chyba że ma prawo do świadczenia w wysokości 100 proc.
Należy także pamiętać, że do wynagrodzenia chorobowego nie ma zastosowania art. 62 ustawy chorobowej i tym samym nie można obniżyć o 25 proc. wynagrodzenia przysługującego pracownikowi na podstawie art. 92 k.p. z powodu dostarczenia zwolnienia lekarskiego po upływie 7 dni od jego otrzymania. W przypadku gdy zaświadczenie to obejmuje okres, za który pracownikowi przysługuje wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy, obniżeniu ulega wyłącznie zasiłek.
  
                   PRZYKŁAD
W 2005 r. pracownicy wypłacono już wynagrodzenie chorobowe za 25 dni niezdolności do pracy. Osoba ta ponownie zachorowała i przebywała na zwolnieniu od 7 kwietnia do 9 maja. Zaświadczenie lekarskie zostało dostarczone pracodawcy dopiero 22 kwietnia. Termin 7 dni, w którym należało je złożyć, upłynął 14 kwietnia.
Za okres od 7 do 14 kwietnia pracownica powinna otrzymać wynagrodzenie chorobowe w pełnej wysokości, wynikającej z kodeksu pracy, mimo opóźnienia w dostarczeniu zaświadczenia. Natomiast wysokość zasiłku chorobowego, przysługującego za okres od 15 do 22 kwietnia, powinna być obniżona o 25 proc. ze względu na wspomniane opóźnienie.
  
Wynagrodzenie na przełomie roku
Kolejnym błędem popełnianym przez pracodawców jest sposób ustalania 33 dni, za które przysługuje wynagrodzenie chorobowe, gdy niezdolność do pracy przypada na przełomie roku kalendarzowego i 31 grudnia pracownik ma prawo właśnie do tego wynagrodzenia. Wyjaśnijmy więc, że w takim przypadku wspomniany okres 33 dni liczony jest – od 1 stycznia – od nowa. Nie są w nim uwzględniane dni choroby przypadające w końcówce roku ubiegłego, mimo że dana niezdolność do pracy ma charakter ciągły.
  
                   PRZYKŁAD
Pracownik stał się niezdolny do pracy z powodu choroby 20 grudnia. Była to jego pierwsza choroba w tym roku i trwała nieprzerwanie do 10 stycznia. Pracodawca ustalając okres 33 dni, za które tej osobie przysługiwać będzie wynagrodzenie gwarantowane w nowym roku, powinien uwzględnić tylko dni choroby przypadające od 1 stycznia. Oznacza to, że po zakończeniu tej niezdolności do pracy, pracownik będzie miał prawo do wynagrodzenia jeszcze przez 23 dni.
 
Zasiłek chorobowy – co się zmieniło?
Od 8 lutego 2005 r. weszło w życie kilka istotnych zmian w ustawie chorobowej, w tym obejmujących interesujące nas zasiłki. Wprowadzone one zostały ustawą z 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 10, poz. 71). Najważniejsze z nich przedstawiamy poniżej:
  •  aktualnie oprócz kobiet w ciąży i osób, których niezdolność do pracy powstała w wyniku wypadku w drodze do lub z pracy, do zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. uprawnione są także osoby, których niezdolność do pracy powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub poddania się zabiegowi ich pobrania; podstawą do wypłaty zasiłku w tej wysokości jest wówczas druk ZUS ZLA oraz dodatkowe zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym blankiecie, potwierdzające przyczynę niezdolności do pracy,
  •  zniesiono zasadę, że zasiłek chorobowy zostaje podwyższony do 100 proc. od 91 dnia nieprzerwanej niezdolności do pracy,
  •  podstawę wymiaru zasiłku ustala się z 12 miesięcy poprzedzających zachorowanie; poprzednio: 6 lub 12 miesięcy – w zależności od grupy zawodowej, do której należał dany pracownik,
  •  zaniechano waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego,
  •  okres zasiłkowy trwa 182 dni, a w przypadku gruźlicy – 270 dni, i nie ma możliwości jego przedłużenia, tak jak było to poprzednio; osoba nadal chora może wystąpić o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.
Zwróćmy uwagę, że zmianie uległy również przepisy szczególne, przyznające niektórym grupom pracowników prawo do rocznego okresu zasiłkowego – aktualnie obowiązują ich ogólne zasady. Dotyczy to m.in.:
  •  nauczycieli objętych Kartą nauczyciela,
  •  mianowanych urzędników państwowych oraz samorządowych,
  •  mianowanych pracowników Najwyższej Izby Kontroli,
  •  urzędników służby cywilnej,
  •  urzędników sądu lub prokuratury.
Nowe zasady dotyczą świadczeń, do których prawo powstało po wejściu w życie wspomnianej nowelizacji.
  
Podstawa wymiaru zasiłku przy krótkim stażu
Jak wcześniej zaznaczono, do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjmuje się dochody pracownika z konkretnego okresu (aktualnie 12 miesięcy). Nasuwa się pytanie: jak ustalić podstawę, jeśli pracownik nie posiada takiego stażu? Otóż będą miały tu zastosowanie art. 36 ust. 2 oraz art. 37 ustawy chorobowej. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, iż w sytuacji gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem wymienionego okresu, podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia (chorobowego).
  
Z kolei drugi przepis reguluje sposób postępowania w przypadku, gdy pracownik zachoruje przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego. Zgodnie z jego treścią do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się wówczas:
  •  wynagrodzenie miesięczne określone w umowie o pracę lub innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy, jeśli przysługuje ono w stałej miesięcznej wysokości,
                   PRZYKŁAD
Pracownik został zatrudniony od 1 czerwca 2005 r. W tym też miesiącu – przez okres 8 dni – był niezdolny do pracy z powodu choroby. Z przedstawionego świadectwa pracy wynika, że w poprzednim zakładzie wykorzystał już prawo do wynagrodzenia chorobowego.
W umowie o pracę wynagrodzenie tej osoby określono w stałej miesięcznej kwocie, wynoszącej 2280,00 zł. Ustalając podstawę wymiaru zasiłku, należy przyjąć właśnie tę sumę, pomniejszając ją o pełną składkę na ubezpieczenia społeczne finansowaną ze środków pracownika, którą pracodawca potrąciłby, gdyby osoba ta przepracowała pełny miesiąc. Wynosi ona 426,59 zł (18,71 proc. z 2280,00 zł). Oznacza to, że zasiłek powinien być liczony od kwoty 1853,41 zł (2280,00 zł – 426,59 zł), mimo że pracownik otrzymał – z powodu choroby – wynagrodzenie niższe od zapisanego w umowie.
  •  wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby, gdyby przepracował pełny miesiąc kalendarzowy, jeśli otrzymuje wynagrodzenie zmienne. Ustala się je w sposób następujący:
– w przypadku przepracowania choćby 1 dnia dzielimy wynagrodzenie osiągnięte za przepracowane dni robocze przez ich liczbę i mnożymy przez liczbę dni, które ubezpieczony był obowiązany przepracować w tym miesiącu,
– w przypadku nieosiągnięcia w danym miesiącu żadnego dochodu przyjmujemy kwotę zmiennych składników wynagrodzenia w przeciętnej miesięcznej wysokości wypłaconej za ten miesiąc pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku.
                   PRZYKŁAD
Pracownica podjęła pracę 1 lipca 2005 r. i już 21 tego miesiąca zachorowała. Niezdolność do pracy trwała przez 8 dni. Od pierwszego dnia choroby przysługiwał jej zasiłek, ponieważ wynagrodzenie chorobowe pobrała już u poprzedniego pracodawcy. We wspomnianym miesiącu przepracowała 14 dni, za które otrzymała wynagrodzenie w wysokości 920,00 zł. Natomiast wynagrodzenie, które osiągnęłaby, gdyby pracowała przez wszystkie dni robocze (21), wynosi 1121,80 zł (920,00 zł – 172,13 zł = 747,87 zł; 747,87 zł : 14 dni x 21 dni). Suma ta stanowi podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. Kwota 172,13 zł jest kwotą potrąconych składek na ubezpieczenia społeczne, finansowanych ze środków pracownika (18,71 proc. z 920,00 zł).
  
Podstawa wymiaru zasiłku – premie i inne składki wypłacane kwartalnie
Kolejne zgłaszane problemy dotyczą zasad uwzględniania w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego składników wynagrodzenia wypłacanych kwartalnie. W myśl art. 42 ust. 2 ustawy chorobowej należy je przyjąć w wysokości stanowiącej 1/12 kwoty wypłaconej za rok (cztery kwartały) poprzedzający miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
  
Zasady tej nie stosujemy jednak w sytuacji, gdy pracownik nie był zatrudniony u danego pracodawcy przez okres pełnych czterech kwartałów (roku) poprzedzających zachorowanie. Powodowałoby to bowiem zaniżenie podstawy wymiaru przysługującego mu zasiłku. Dlatego też w takim przypadku premie oraz inne składniki przysługujące za okresy kwartalne przyjmujemy w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych kalendarzowych miesięcy zatrudnienia w tych kwartałach, z których podlegają one uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku.
                   PRZYKŁAD
Pan Janusz podjął nowe zatrudnienie z dniem 1 maja. W lipcu dostarczył pracodawcy zwolnienie lekarskie potwierdzające kilkudniową niezdolność do pracy. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego w firmie wypłacana jest premia kwartalna. Za II kwartał p. Janusz otrzymał premię w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu, tj. za dwa miesiące (maj i czerwiec).
   
Ustalając podstawę wymiaru zasiłku chorobowego (prawo do wynagrodzenia chorobowego zostało już wykorzystane w poprzednim zakładzie), do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za okres od maja do czerwca należy doliczyć premię kwartalną w wysokości 1/2 kwoty wypłaconej za II kwartał.
  
Pracodawcy popełniają też błędy przy naliczaniu zasiłków chorobowych w sytuacji, gdy danej osobie przysługuje premia kwartalna, ale nie została ona wypłacona do czasu sporządzenia listy zasiłkowej. Zastosowanie będzie miał tu art. 42 ust. 5 ustawy chorobowej, zgodnie z którym do podstawy wymiaru przyjmujemy wówczas premię w wysokości wypłaconej za okres poprzedni.
  
                   PRZYKŁAD
Pracownik zachorował 1 sierpnia 2005 r. i od pierwszego dnia niezdolności do pracy nabył prawo do zasiłku. Zgodnie z aktualną wersją ustawy chorobowej podstawę jego wymiaru stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od sierpnia 2004 r. do lipca 2005 r.
  
Oprócz wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami osobie tej przysługuje premia kwartalna. W opisanej sytuacji należałoby uwzględnić premie wypłacone za III i IV kwartał poprzedniego roku oraz I i II kwartał roku bieżącego, ale do czasu sporządzenia listy zasiłkowej premia za II kwartał nie została jeszcze wypłacona i nie ma decyzji o zaprzestaniu jej wypłaty. W związku z czym, ustalając podstawę wymiaru zasiłku, płatnik powinien przyjąć premie za III i IV kwartał ub. r. oraz premię za I kwartał b.r. w podwójnej wysokości.
  
ZUS na swojej stronie internetowej (www.zus.pl) wyjaśnia, że w przedstawionej sytuacji, po wypłaceniu premii już po ustaleniu wysokości zasiłku chorobowego, nie ma potrzeby przeliczania podstawy jego wymiaru – chyba że dokonano wypłaty zaliczkowej. W takim bowiem przypadku po wyrównaniu premii należy wyrównać także wypłacony zasiłek.
  
                   PRZYKŁAD
Jeżeli w sytuacji przedstawionej w ostatnim przykładzie pracodawca wypłaciłby pracownikom – przed sporządzeniem listy zasiłkowej – premię za II kwartał w formie zaliczki, to wypłacone kwoty powinny znaleźć odzwierciedlenie w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego, o którym mowa w tym przykładzie. Natomiast po wyrównaniu premii do pełnej wysokości należy przeliczyć podstawę wypłaconego już zasiłku i dokonać odpowiedniej jego dopłaty.
  
Różnice między wynagrodzeniem chorobowym a zasiłkiem chorobowym
Mimo iż przy ustalaniu i wypłacie obu tych świadczeń obowiązują podobne zasady, występują też pewne różnice. Na część z nich zwróciliśmy już uwagę, część zaś przedstawiamy w poniższej tabeli.
  
  
Jan Beiger
PODSTAWA PRAWNA
art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.); § 12 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. z 1976 r. Nr 3, poz. 19 ze zm.); art. 3, 11, 36–38, 41, 42, 45, 62 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267); art. 8 ust. 2 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny