zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Postępowanie układowe w księgach dłużnika

Konsekwencją ogłoszenia upadłości jednostki jest przejęcie obowiązków kierownika jednostki przez syndyka lub zarządcę, który z datą ogłoszenia upadłości staje się odpowiedzialny również za obowiązki w zakresie rachunkowości, ustalenie stanu aktywów i pasywów oraz weryfikację lub zmianę stosowanych zasad ich wyceny.

Zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami oraz skutki ogłoszenia upadłości, a także zasady postępowania naprawczego wobec przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalności reguluje ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (zwana dalej: puin).
Zgodnie z art. 10 puin, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.
Dłużnik składający wniosek o ogłoszenie upadłości musi określić, czy wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, czy też o ogłoszenie upadłości prowadzącej do likwidacji jego majątku. (art. 23 ust. 1 puin).
Do wniosku dłużnik powinien dołączyć:
– aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników,
– aktualne sprawozdanie finansowe, a jeżeli na podstawie odrębnych przepisów nie ma obowiązku sporządzania takiego sprawozdania – bilans sporządzony dla celów tego postępowania, na dzień nie późniejszy niż trzydzieści dni przed złożeniem wniosku,
– spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia,
– oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku,
– spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty,
– wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi,
– informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących jego majątku,
– miejsce zamieszkania i adresy reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni.
Jeżeli dłużnik wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, powinien ponadto dołączyć do wniosku:
– propozycje układowe wraz z propozycjami finansowania wykonania układu,
– rachunek przepływów pieniężnych za ostatnie dwanaście miesięcy, jeżeli dłużnik był zobowiązany do prowadzenia dokumentacji umożliwiającej sporządzenie takiego rachunku (art. 23 ust. 2 puin).

POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE Z MOŻLIWOŚCIĄ ZAWARCIA UKŁADU

ZAKRES UKŁADU
Procedury dotyczące układu określone zostały w art. 267–305 puin. W myśl art. 268 puin, jeżeli sąd ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, propozycje układowe może zgłosić upadły oraz syndyk i rada wierzycieli. Sąd zmieni postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego na postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu, jeżeli są podstawy do takiej zmiany. Propozycje układowe powinny określać sposób restrukturyzacji zobowiązań upadłego oraz zawierać uzasadnienie (art. 269 puin).
Zgodnie z art. 270 ust. 1 puin, propozycje restrukturyzacji zobowiązań upadłego mogą obejmować w szczególności:
– odroczenie wykonania zobowiązań,
– rozłożenie spłaty długów na raty,
– zmniejszenie sumy długów,
– konwersję wierzytelności na udziały
lub akcje,
– zmianę, zamianę lub uchylenie prawa zabezpieczającego określoną wierzytelność.

W myśl art. 272 ust. 1 puin układem obejmuje się wszystkie wierzytelności w stosunku do upadłego powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, łącznie z wierzytelnościami zabezpieczonymi przez przeniesienie na zabezpieczenie własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa. Ponadto układem obejmuje się odsetki od wierzytelności wymienionych w ust. 1 za cały czas opóźnienia spełnienia świadczenia. Układem obejmuje się także wierzytelności zależne od warunku, jeżeli warunek ziścił się w czasie wykonywania układu.
Układ nie obejmuje także wierzytelności ze stosunku pracy oraz wierzytelności zabezpieczonej na mieniu upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym i hipoteką morską, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na jej objęcie układem.

SKUTKI KSIĘGOWE OGŁOSZENIA UPADŁOŚCI
Konsekwencją ogłoszenia upadłości jednostki jest przejęcie obowiązków kierownika jednostki przez syndyka lub zarządcę, który z datą ogłoszenia upadłości staje się odpowiedzialny również za obowiązki w zakresie rachunkowości, ustalenie stanu aktywów i pasywów oraz weryfikację lub zmianę stosowanych zasad ich wyceny. W przypadku upadłości z możliwością zawarcia układu zarząd zwykły pozostawiono upadłemu, kontynuującemu działalność, a działania upadłego nadzoruje nadzorca sądowy.
W myśl art. 12 ust. 2 pkt 6 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (zwanej dalej uor), jednostka ma obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych na dzień poprzedzający postawienie jej w stan upadłości w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia oraz ich otwarcia na dzień wszczęcia postępowania upadłościowego, nie później jednak niż w ciągu 15 dni od tej daty (art. 12 ust. 1 pkt 5 uor).
Przed zamknięciem ksiąg rachunkowych jednostka powinna ustalić stan aktywów i pasywów na dzień poprzedzający postawienie jednostki w stan upadłości. Jak wynika z art. 68 i 69 puin, upadły musi ustalić skład masy upadłościowej na podstawie wpisów w księgach oraz dokumentów bezspornych, przy czym ustalenie składu masy upadłości następuje poprzez sporządzenie spisu inwentarza (bez względu na dalszy kierunek postępowania upadłościowego).
Inwentarz w myśl definicji art. 19 uor to wykaz aktywów i pasywów potwierdzony ich inwentaryzacją. W toku inwentaryzacji jednostka musi szczególną uwagę zwrócić na stan jakościowy i przydatność gospodarczą spisywanych z natury lub weryfikowanych składników majątkowych. Stanowi to warunek realnej ich wyceny, a więc ustalenia ich możliwej zdolności zaspokojenia roszczeń wierzycieli.
Zgodnie z art. 69 ust. 2 puin wraz ze spisem inwentarza jednostka dokonuje oszacowania majątku wchodzącego do masy upadłościowej.
W przypadku jednostek postawionych w stan upadłości z możliwością zawarcia układu wycena majątku powinna zostać dokonana zgodnie z art. 28 uor, ponieważ jednostka ma zamiar kontynuować działalność. Dzięki odpisom aktualizacyjnym powinno nastąpić urealnienie wartości majątku trwałego i obrotowego. Jeżeli propozycje układowe przewidują sprzedaż części środków trwałych dla zaspokojenia roszczeń wierzycieli, to należy sprawdzić, czy wartość księgowa takich obiektów nie przekracza ich cen rynkowych. Gdyby taka sytuacja zaistniała, to należy dokonać odpisów z tytułu trwałej utraty ich wartości.
W myśl art. 91 puin wszystkie zobowiązania upadłego stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości, a zobowiązania zamieniają się na pieniężne i również z tym dniem stają się płatne. W tej sytuacji sędzia-komisarz na wniosek syndyka może zarządzić odpisanie niezbywalnych ruchomości i nieściągalnych należności.
Jednostka objęta postępowaniem upadłościowym sporządza na dzień ogłoszenia upadłości sprawozdanie finansowe, które obejmuje: bilans, rachunek zysków i strat oraz wprowadzenie (art. 52 uor). Sprawozdanie to nie podlega ani zatwierdzeniu przez organ nadzorczy, ani badaniu przez biegłego rewidenta.
W postępowaniu upadłościowym, zarówno układowym jak i zmierzającym do likwidacji majątku, głównym celem jest zaspokojenie wierzycieli, czyli spłata wobec nich zobowiązań. Każdy wierzyciel powinien w terminie oznaczonym w postanowieniu o wszczęciu postępowania upadłościowego zgłosić sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność. Służy temu tzw. lista wierzytelności. Wierzytelności niezgłoszone w terminie, ale zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, skarbowym, zostają umieszczone na liście wierzytelności z urzędu.

SKUTKI KSIĘGOWE UKŁADU
W świetle art. 3 ust. 1 pkt 32 uor skutki postępowania układowego, jako mieszczącego się w ogólnym ryzyku prowadzenia działalności gospodarczej, ale pośrednio związane z działalnością operacyjną jednostki, należy odnosić w księgach rachunkowych na konto pozostałych kosztów i przychodów operacyjnych (o ile nie stanowią kosztów lub przychodów z operacji finansowych). Wyjątek stanowią umorzone w wyniku postępowania układowego zobowiązania dłużnika objęte układem.
Należy pamiętać, że wszystkie zobowiązania dłużnika umorzone w wyniku postępowania układowego traktowane są jako zobowiązania bezwarunkowo umorzone, a ich odpisanie na kapitał (fundusz) własny może nastąpić w zależności od postanowień układu:
– sukcesywnie – tzn. w miarę dokonywania spłaty rat zobowiązań nieumorzonych,
– jednorazowo – tj. po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o zakończeniu postępowania układowego.
Jeżeli dłużnik wykona warunki układu, to ewentualne zyski powstałe w trakcie postępowania powiększają jego kapitał własny, zgodnie z art. 36 ust. 2c uor.
Kwoty umorzonych zobowiązań w postępowaniu układowym nie wpływają zatem na wynik bilansowy dłużnika.

EWIDENCJA SKUTKÓW UKŁADU W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH DŁUŻNIKA
Zakładając, że nie nastąpiło połączenie kapitałów własnych dłużnika, zapisy księgowe w księgach rachunkowych dłużnika będą następujące:
1. Wartość zobowiązań przewidzianych do umorzenia na podstawie zatwierdzonego układu albo przewidzianych do konwersji na udziały lub akcje w dacie uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu układu:
Wn konto “Rozrachunki z dostawcami”
lub “Pozostałe rozrachunki”/Ma konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”
2. Zobowiązania bezwarunkowo umorzone (po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o zakończeniu postępowania):
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zapasowy”

3. Konwersja zobowiązań na udziały lub akcje w kwocie nominalnej wartości udziałów lub akcji:
a) z podwyższeniem kapitału zakładowego:
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zakładowy”,

b) bez podwyższenia kapitału zakładowego:
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zapasowy”

c) ewentualna nadwyżka wartości zobowiązań podlegających konwersji ponad wartość nominalną udziałów lub akcji:
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zapasowy”

4. Koszty postępowania związane z układem:
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma różne konta, np. zespołu środków pieniężnych czy rozrachunków.


PRZYKŁAD
I. Spółka z o.o. złożyła w styczniu 2005 r. w sądzie rejonowym – gospodarczym wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu w trybie przepisów ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Do wniosku spółka dołączyła następujące załączniki:

1) spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listy zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli oraz na majątku spółki wraz z datami ich ustanowienia; z dokumentu tego wynika, że:
a) 10 wierzycieli, których wierzytelności nie przekraczają indywidualnie kwoty 15 000 zł, zaś łącznie wynoszą 135 000 zł, w tym:
– odsetki należne – 2500 zł
– wierzytelności główne – 132 500 zł
b) 5 wierzycieli, których wierzytelności przekraczają indywidualnie kwotę 15 000 zł, a łącznie wynoszą 460 000 zł, w tym:
– odsetki należne – 40 000 zł
– wierzytelności główne – 420 000 zł
2) propozycje układowe i propozycje finansowania wykonania układu.

II. Sąd zatwierdził układ przyjęty przez zgromadzenie wierzycieli, w którym postanowiono:

1) wierzyciele, których wierzytelności wraz z odsetkami nie przekraczają 15 000 zł, zostaną spłaceni w całości w ciągu 90 dni od uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzenie układu – 135 000 zł
2) w stosunku do pozostałych wierzycieli:
a) 50 proc. odsetek zostanie umorzone w dacie uprawomocnienia się postanowienia sądu o wykonaniu układu – 20 000 zł (40 000 zł x 50 proc.)
b) 30 proc. wierzytelności głównych zostanie zamienione na udziały w kapitale zakładowym spółki o wartości nominalnej (420 000 zł x 30 proc.) = 100 udziałów po 1260 zł = 126 000 zł
c) 20 proc. wierzytelności głównych będzie spłacane w 24 ratach podwyższonych o 10 proc. kwoty spłaconej z tytułu odsetek umownych
(420 000 zł x 20 proc.) = 84 000 zł:
– rata główna: (84 000 zł : 24 raty) = 3500 zł
– odsetki doliczane: (84 000 zł x 10 proc. : 24 raty) = 350 zł
– łącznie: 3850 zł
d) 50 proc. odsetek oraz 20 proc. wierzytelności głównych, czyli łącznie 104 000 zł (20 000 zł + 84 000 zł) będzie podlegać umorzeniu pod datą spłaty poszczególnych rat; rata łączna umorzonych zobowiązań będzie wynosiła:
– z tytułu wierzytelności głównych: (84 000 zł : 24 raty) = 3500 zł
– z tytułu odsetek: (20 000 zł : 24 raty) = 833,33 zł ~ 833 zł
– łącznie: (104 000 zł : 24 raty) = 4333,33 zł ~ 4333 zł.

III. Rzeczywiście poniesione koszty postępowania układowego wyniosły 15 240 zł.

IV. Na dzień złożenia wniosku spółka posiadała:

– kapitał zakładowy: (220 udziałów x 1260 zł) = 277 200 zł
– kapitał zapasowy: 70 000 zł.
Spółka nie podjęła decyzji o połączeniu kapitałów własnych w jeden kapitał podstawowy.

V. W bilansie na 31 grudnia 2005 r., który został dołączony do wniosku spółka uwzględniła w zobowiązaniach odsetki za zwłokę w kwocie ogółem 41 550 zł, z tego:
– naliczone od drobnych zobowiązań: 1950 zł,
– naliczone od zobowiązań pozostałych: 39 600 zł.

VI. Spółka wykonała warunki układu.

Zapisy w księgach rachunkowych spółki z o.o. będą następujące:
1. Doliczenie w księgach bieżącego okresu odsetek należnych wierzycielom za okres 2005 r., do dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu:
(2500 zł + 40 000 zł) – 41 550 zł = 950 zł
Wn konto “Koszty finansowe”/Ma konto “Rozrachunki z dostawcami”

2. Opłata sądowa od złożonego wniosku opłacona z zaliczki pobranej uprzednio z kasy – 1000 zł
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma konto “Kasa”

3. Wartość zobowiązań przewidzianych do konwersji na udziały oraz do umorzenia (księgowanie w dacie uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu układu)
(20 000 zł + 126 000 zł + 104 000 zł) = 250 000 zł
Wn konto “Rozrachunki z dostawcami”/Ma konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”

4. Konwersja części zobowiązań głównych na udziały w kapitale zakładowym – 126 000 zł
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zakładowy”

5. Zapłata w ciągu 90 dni zobowiązań wobec wierzycieli posiadających wierzytelności mniejsze niż 15 000 zł – 135 000 zł
Wn konto “Rozrachunki z dostawcami”/Ma konto “Rachunek bieżący”

6. Spłata rat wierzytelności głównych z doliczonymi bieżącymi odsetkami (dla potrzeb przykładu za cały okres):
a) wierzytelność główna – 84 000 zł (24 raty x 3 500 zł)
Wn konto “Rozrachunki z dostawcami”

b) uiszczone odsetki od raty – 8400 zł (24 raty x 350 zł)
Wn “Koszty finansowe”

c) łącznie: 92 400 zł (24 raty x 3850 zł)
Ma konto “Rachunek bieżący”

7. Bezwarunkowe umorzenie części zobowiązań (dla potrzeb przykładu za cały okres): (24 raty x 4333,33 zł) = 103 999,92 zł ~ 104 000 zł
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zapasowy”

8. Koszty postępowania układowego – 15 240 zł
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma różne konta zespołów 1, 2, 3 i innych

9. Bezwarunkowe umorzenie zobowiązań z tytułu części odsetek pod datą uprawomocnienia się postanowienia sądu o wykonaniu układu – 20 000 zł
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zapasowy”.


Należy zauważyć, że jeżeli dłużnik nie wykonuje postanowień układu lub jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany (art. 302 ust. 1 puin), sąd uchyli układ w trybie tego przepisu, zmieniając postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, zgodnie z art. 304 puin.
W takiej sytuacji ewidencja księgowa skutków uchylenia układu w księgach rachunkowych dłużnika będzie przedstawiała się jak w podanym przykładzie od operacji 1 do operacji 5 włącznie. Treść zdarzeń gospodarczych od I do IV pozostają bez zmian.

PRZYKŁAD
Dodatkowe założenia do podanego przykładu:
V. Spółka z o.o. po spłaceniu 10 rat wystąpiła do sądu z wnioskiem o uchylenie układu, ze względu na to, że nie może dalej go wykonywać.
VI. Sąd wydał postanowienie o uchyleniu układu, zaś należne wierzycielom odsetki od niezaspokojonych należności wyniosły na dzień uprawomocnienia się postanowienia o uchyleniu układu 6500 zł.
VII. Następnie spółka ujęła skutki uchylenia układu w swoich księgach rachunkowych w dacie uprawomocnienia się postanowienia sądu.

Zapisy w księgach rachunkowych spółki z o.o. będą następujące:
6. Spłata rat wierzytelności głównych wraz z doliczonymi bieżącymi odsetkami (dla potrzeb przykładu za 10 miesięcy):
a) wierzytelność główna – 38 500 zł (10 rat x 3850 zł)
Wn konto “Rozrachunki z dostawcami”

b) odsetki bieżące od rat – 3500 zł (10 rat x 350 zł)
Wn konto “Koszty finansowe”

c) łącznie – 42 000 zł
Ma konto “Rachunek bieżący”

7. Bezwarunkowe umorzenie części zobowiązań (dla potrzeb przykładu za 10 miesięcy) – 51 670 zł (10 rat x 5167 zł)
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”/Ma konto “Kapitał zapasowy”

8. Wydatki związane z postępowaniem układowym – 15 240 zł
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma różne konta zespołów 1, 2, 3 i innych

9. Zwiększenie zobowiązań wobec wierzycieli w związku z uprawomocnieniem się postanowienia sądu o uchylenie układu:
a) o bezwarunkowo umorzoną kwotę zobowiązań ujętą na zwiększenie kapitału zapasowego w datach spłaty rat zobowiązań nieumorzonych – 51 670 zł
Wn konto “Kapitał zapasowy”

b) o kwotę zobowiązań przewidzianych do umorzenia, a nieumorzonych na dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o uchyleniu układu – 94 330 zł (270 000 zł – 124 000 zł – 51 670 zł)
Wn konto “Rozliczenia międzyokresowe przychodów”

c) ogółem kwota zwiększająca zobowiązanie w związku z uchyleniem układu – 146 000 zł (51 670 zł + 94 330 zł)
Ma konto “Rozrachunki z dostawcami”

10. Zwiększenie zobowiązania o dodatkową kwotę naliczonych odsetek – 6500 zł
Wn konto “Koszty finansowe”/Ma konto “Rozrachunki z dostawcami”.

Barbara Kołodziej
Autorka jest specjalistką prawa bilansowego

PODSTAWA PRAWNA
ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.); ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny