zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

VAT w ewidencji księgowej

    Rozrachunki z tytułu VAT występują we wszystkich jednostkach będących podatnikami podatku od towarów i usług. Z uwagi na to, że jednostki te są zobowiązane do sporządzania deklaracji VAT-7 i wykazywania w niej m.in. VAT naliczonego oraz VAT należnego, konieczne jest prowadzenie ewidencji w taki sposób, aby możliwe było ustalenie oddzielnie tych wielkości oraz zobowiązania z tytułu VAT, w myśl obowiązujących przepisów.

Przedmiotem ewidencji księgowej jest każde zdarzenie gospodarcze, które powinno zostać odpowiednio udokumentowane.
Zgodnie z art. 20 i 21 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz.694 ze zm., zwanej dalej uor) dowody księgowe są podstawą zapisów w księgach rachunkowych i powinny być: rzetelne, kompletne i wolne od błędów rachunkowych. Należy jednak zwrócić uwagę, iż ewidencja prowadzona w myśl przepisu art. 109 ustawy o VAT stanowi księgi rachunkowe w jednostkach, do których ma zastosowanie uor.
Jednakże w odniesieniu do czynności opodatkowanych VAT obowiązek dokumentacyjny uregulowany jest dodatkowo w przepisach dotyczących VAT, które są nadrzędne w stosunku do przepisów uor.
Do udokumentowania obrotu w rozumieniu przepisów VAT służą przede wszystkim faktury VAT, faktury VAT RR, faktury wewnętrzne, faktury handlowe oraz faktury korygujące. Szczegółowe regulacje związane z fakturami znajdują się w rozporządzeniu z 25 maja 2005 r.
Podstawowym aktem prawnym regulującym opodatkowanie VAT jest ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.), zwana dalej ustawą o VAT.
W celu realizacji ciążących na podatnikach obowiązków bardzo ważne są także rozporządzenia wydawane na jej podstawie, np.:
– rozporządzenie ministra finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz.798 ze zm.),
– rozporządzenie ministra finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 97, poz. 970 ze zm.).

EWIDENCJA VAT

WYMAGANIA STAWIANE EWIDENCJI KSIĘGOWEJ W ZAKRESIE VAT
Rozrachunki z tytułu VAT występują we wszystkich jednostkach będących podatnikami podatku od towarów i usług. Mając na uwadze, że jednostki te muszą sporządzać deklaracje VAT-7 i wykazywać w niej VAT naliczony i VAT należny, konieczne jest prowadzenie ewidencji w taki sposób, aby była możliwość oddzielnego ustalenia tych wielkości oraz zobowiązania z tytułu VAT, zgodnie z przepisami ustawy o VAT.
Podatnicy, za wyjątkiem wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku (na podstawie art. 43 i 82 ust. 3 ustawy o VAT) oraz zwolnionych od podatku (na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT), są zobowiązani prowadzić ewidencję zawierającą następujące dane:
– kwoty, które podatnik obowiązany jest zaewidencjonować do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego,
– dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania,
– wysokość podatku należnego,
– kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego,
– kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu,
– inne dane, które mają służyć do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej (w sytuacjach określonych w art. 120 ust. 15, art. 125, art. 134 i art. 138 ustawy o VAT).
Poza ujęciem w księgach rachunkowych operacji opodatkowanych podatkiem VAT ważna jest prezentacja sald kont bilansowych w sprawozdaniu finansowym. Należy zwrócić szczególną uwagę na definicję ceny nabycia, przez którą rozumie się cenę zakupu składnika aktywów, obejmującą cenę należną sprzedającemu, bez podlegających odliczeniu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w przypadku importu powiększoną o obciążenia o charakterze publicznoprawnym oraz powiększoną o koszty bezpośrednio związane z zakupem lub wprowadzeniem do obrotu, a obniżoną o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia i odzyski (art. 28 ust. 2 uor).

KONTA KSIĘGOWE DLA ROZRACHUNKÓW I ROZLICZEŃ Z TYTUŁU VAT
Prawidłowe ujęcie w księgach rachunkowych i wykazanie w sprawozdaniach finansowych VAT wymaga wprowadzenia do wykazu kont księgi głównej co najmniej następujących kont:
“Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”,
“Rozliczenie VAT naliczonego”,
“Rozliczenie VAT należnego”.
Prowadzenie kont “Rozliczenie VAT naliczonego” i “Rozliczenie VAT należnego” jest niezbędne w przypadku wystąpienia czasowych różnic pomiędzy momentem powstania przychodu dla celów bilansowych oraz momentem powstania obowiązku podatkowego w zakresie VAT. Dotyczy to głównie czynności wykonanych w bieżącym okresie sprawozdawczym, przy których obowiązek podatkowy lub prawo do odliczenia podatku naliczonego występuje w okresie następnym.
Aby jednak prawidłowo ująć w księgach rachunkowych i wykazać w sprawozdaniach finansowych VAT, należy wprowadzić konta: “VAT naliczony” i “VAT należny”.
Należy pamiętać, że na kontach “VAT należny” i “VAT naliczony” na koniec okresu sprawozdawczego nie może wystąpić saldo końcowe.

VAT NALICZONY – EWIDENCJA KSIĘGOWA
Podstawowe zapisy księgowe na koncie “VAT naliczony” są następujące:
1. VAT naliczony wykazany w fakturach z tytułu odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług podlegający odliczeniu w bieżącym okresie sprawozdawczym:
Wn konto “VAT naliczony”/Ma konto “Rozrachunki z dostawcami”

2. VAT naliczony wykazany w fakturach z tytułu odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług podlegający odliczeniu w bieżącym okresie sprawozdawczym:
Wn konto “VAT naliczony”/Ma konto “Rozliczenie zakupu”

3. VAT naliczony do odliczenia z tytułu importu towarów wykazany w dokumentach celnych:
Wn konto “VAT naliczony”/Ma konto “Rozrachunki publicznoprawne z urzędem celnym”

4. Przeksięgowanie VAT naliczonego w momencie spełnienia warunków dających prawo do obniżenia podatku należnego:
Wn konto “VAT naliczony”/Ma konto “Rozliczenie VAT naliczonego”

5. VAT należny stanowiący jednocześnie VAT naliczony na podstawie faktur wewnętrznych np. z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów:
Wn konto “VAT naliczony”/Ma konto “VAT należny”

6. Przeksięgowanie podatku naliczonego do odliczenia na koniec okresu sprawozdawczego:
Wn konto “Rozrachunki publicznoprawne z tytułu VAT”/Ma konto “VAT naliczony”.


VAT NALEŻNY – EWIDENCJA KSIĘGOWA
Podstawowe zapisy księgowe na koncie “VAT należny” są następujące:
1. VAT należny wykazany w fakturach z tytułu odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług:
Wn konto “Rozrachunki z odbiorcami”/Ma konto “VAT należny”

2. VAT należny na podstawie faktur wewnętrznych, stanowiący równocześnie VAT naliczony:
Wn konto “VAT naliczony”/Ma konto “VAT należny”

3. Przeksięgowanie VAT należnego w momencie powstania obowiązku podatkowego:
Wn konto “Rozliczenie VAT naliczonego”/Ma konto “VAT należny”

4. VAT należny obciążający koszty operacyjne np. import usług związanych ze sprzedażą zwolnioną od opodatkowania VAT:
Wn konto “Podatki i opłaty”/Ma konto “VAT należny”

5. VAT należny obciążający pozostałe koszty operacyjne np. darowizny towarów:
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma konto “VAT należny”

6. VAT należny zwiększający cenę nabycia składnika aktywów, np. niepodlegający odliczeniu podatek należny przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu nowych środków transportu:
Wn różne konta aktywów/Ma konto “VAT należny”

7. Przeksięgowanie VAT należnego na koniec okresu sprawozdawczego:
Wn konto “VAT należny”/Ma konto “Rozrachunki publicznoprawne z tytułu VAT”.


ROZLICZENIE VAT NALICZONEGO – EWIDENCJA KSIĘGOWA
Po stronie Wn na koncie “Rozliczenie VAT naliczonego” księguje się:
1. VAT naliczony według faktur VAT, wykazany w deklaracji VAT-7 wynikający z rejestrów zakupu,
2. Zwiększenie VAT naliczonego z tytułu podwyższenia ceny, na podstawie faktury korygującej wystawionej przez dostawcę,
3. Korekta odliczenia podatku naliczonego z podatku należnego, dokonana na podstawie decyzji administracyjnej,
4. VAT niepodlegający odliczeniu od zakupów związanych ze sprzedażą zwolnioną i opodatkowaną, zaliczony do kosztów.

Po stronie Ma na koncie “Rozliczenie VAT naliczonego” księguje się:
1. Zmniejszenie VAT naliczonego na podstawie faktur korygujących wystawionych przez sprzedawcę,
2. Kwota podatku naliczonego zmniejszająca podatek należny pod datą ostatniego dnia miesiąca,
3. Kwota naliczonego VAT od zakupów podlegających bezpośrednio zwrotowi przez urząd skarbowy, pod datą złożenia wniosku.

PRZYKŁAD
1. Faktura dokumentująca zakup, od którego VAT nie podlega odliczeniu (wartość brutto):
Wn konto “Rozliczenie zakupu”/Ma konto “Rozrachunki z odbiorcami”

a) dotyczy zakupu materiałów, towarów i usług
Wn konto “Koszty według rodzajów”/Ma konto “Rozliczenie VAT naliczonego”

b) dotyczy zwiększenia wartości środków trwałych
Wn konto “Środki trwałe”/Ma konto “Rozliczenie VAT naliczonego”

c) dotyczy zwiększenia wartości inwestycji
Wn konto “Inwestycje”/Ma konto “Rozliczenie VAT naliczonego”

2. Zakup usług obcych udokumentowany fakturą VAT:
a) VAT naliczony w fakturze
Wn konto “Rozliczenie VAT naliczonego”/Ma konto “Rozliczenie zakupu”

b) wartość brutto
Wn konto “Koszty według rodzajów”/Ma konto “Rozliczenie zakupu”

c) zobowiązanie wobec dostawcy (wartość brutto)
Wn konto “Rozliczenie zakupu”/Ma konto “Rozrachunki z odbiorcami”

3. Faktura korygująca zmniejszająca podatek naliczony (zapis ujemny):
a) VAT naliczony z faktury
Wn konto “Rozliczenie VAT naliczonego”/Ma konto “Rozliczenie zakupu”

b) wartość brutto
Wn konto “Rozliczenie zakupu”/Ma konto “Rozrachunki z odbiorcami”

4. Faktura korygująca zwiększająca podatek naliczony:
a) VAT naliczony z faktury
Wn konto “Rozliczenie VAT naliczonego”/Ma konto “Rozliczenie zakupu”

b) wartość brutto
Wn konto “Rozliczenie zakupu”/Ma konto “Rozrachunki z odbiorcami”.


ROZLICZENIE VAT NALEŻNEGO – EWIDENCJA KSIĘGOWA
Po stronie Wn na koncie “Rozliczenie VAT należnego” księguje się:
1. Zmniejszenie podatku należnego wynikające z wystawionych faktur korygujących przez sprzedawcę,
2. Przeniesienie należnego VAT pod datą ostatniego dnia miesiąca na podstawie deklaracji VAT-7 na konto “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”.

Po stronie Ma na koncie “Rozliczenie VAT należnego” księguje się:
1. Kwoty należnego VAT, wynikające z faktur VAT wystawionych za sprzedane towary, materiały, środki trwałe oraz za wykonane usługi,
2. Podatek należny wynikający z faktur wewnętrznych,
3. Podatek należny ustalony za pomocą kas rejestrujących,
4. Zwiększenie podatku należnego wynikającego z faktur korygujących.

PRZYKŁAD
1. Sprzedaż towarów, materiałów, wyrobów, usług
a) wartość netto sprzedaży
Ma konto “Sprzedaż towarów” (materiałów, wyrobów, usług)

b) VAT należny
Ma konto “Rozliczenie VAT należnego”

c) wartość brutto
Wn konto “Rozrachunki z odbiorcami”

2. VAT należny od darowizn (na podstawie faktury wewnętrznej):
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma konto “Rozliczenie VAT należnego”

3. Faktura korygująca zmniejszająca podatek należny:
Wn konto “Rozliczenie VAT należnego”/Ma konto “Rozrachunki z odbiorcami”

4. Faktura zwiększająca podatek należny:
Wn konto “Rozrachunki z odbiorcami”/Ma konto “Rozliczenie VAT należnego”.


Kwoty ujęte na kontach do rozliczenia w następnych okresach sprawozdawczych nie mają odzwierciedlenia w rejestrach VAT w danym miesiącu. Konieczność prowadzenia tych kont wynika głównie z przesłanek czasowych pomiędzy momentem ujęcia przychodów ze sprzedaży zgodnie z prawem bilansowym i datą powstania obowiązku podatkowego oraz momentem ujęcia operacji zakupu dla celów bilansowych i prawem do odliczenia VAT naliczonego.
W rachunkowości ekonomicznym efektem sprzedaży są przychody netto ze sprzedaży.
Przez przychody netto ze sprzedaży operacyjnej rozumie się wpływające na wynik finansowy kwoty należne za sprzedane towary, materiały, produkty, przy uwzględnieniu dotacji, opustów, rabatów i innych zwiększeń lub zmniejszeń, bez VAT oraz pozostałe przychody operacyjne m.in. przychody netto ze sprzedaży środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych.
W myśl art. 6 uor, przychody ze sprzedaży zalicza się do okresów sprawozdawczych, których one dotyczą, i ujmuje się w księgach rachunkowych w dacie wydania lub wysłania towaru oraz wykonania usługi.
A zatem data powstania obowiązku podatkowego w VAT może być inna niż data powstania przychodów dla celów bilansowych.
Różnice czasowe dotyczą również zakupów towarów i usług. Do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego należy wprowadzić każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie (art. 20 ust. 1 uor). A zatem data otrzymania dokumentu, w tym przy zakupach rzeczowych składników i usług, nie ma znaczenia. Natomiast w ustawie o VAT, w odniesieniu do podatku naliczonego, istnieje zasada, w myśl której podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną, o czym stanowi art. 86 ustawy o VAT.
Aby jednak była możliwość do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego musi zostać spełnionych wiele warunków np.:
– obniżenie kwoty podatku należnego o podatek naliczony, nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument odprawy celnej i nie później niż w rozliczeniu za następny okres,
– obniżenie kwoty podatku należnego może nastąpić wcześniej niż w okresie nabycia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel lub z chwilą wykonania usługi,
– w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym u nabywcy odpowiednio od importu usług lub wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca,
– w rozliczeniu za okres, w którym przypada termin płatności, jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu dotyczy, w zakresie czynności wymienionych w ustawie np. dostaw energii elektrycznej czy usług telekomunikacyjnych.

PRZYKŁAD
8 stycznia 2006 r. otrzymano fakturę VAT z tytułu usługi wykonanej w grudniu 2005 r. związanej ze sprzedażą opodatkowaną. Wartość netto faktury wynosi 5000 zł, VAT 22 proc.
Zapisy na kontach będą następujące:



Kwota 1100 zł, która stanowi saldo konta “Rozliczenie VAT naliczonego” nie jest ujęta w rejestrze zakupów w grudniu 2005 r., ponieważ prawo do odliczenia przysługuje w styczniu lub w lutym 2006 r. Saldo końcowe należy wykazać w aktywach bilansu w pozycji B.IV. “Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe”.
Wprowadzenie do rejestru VAT w styczniu lub w lutym 2006 r. wymaga dokonania przeksięgowania VAT oraz wprowadzenia do rejestru zakupu, co należy ująć na kontach:


ROZRACHUNKI Z URZĘDEM SKARBOWYM Z TYTUŁU VAT– EWIDENCJA KSIĘGOWA
Po stronie Wn na koncie “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT” księguje się:
1. Naliczony VAT podlegający odliczeniu od podatku należnego lub zwrotowi przez urząd skarbowy od dokonanych zakupów,
2. Kwoty wydatkowane na zakup kasy rejestrującej, przysługujące do zwrotu,
3. Kwoty VAT przekazywane do urzędu skarbowego.
Po stronie Ma na koncie “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT” księguje się:
1. Należny VAT według faktur VAT i faktur korygujących oraz raportów z kasy fiskalnej, wystawionych w miesiącu, za który sporządza się deklarację VAT,
2. Należy VAT wynikający z faktur VAT wystawionych w poprzednim okresie sprawozdawczym, co do którego obowiązek podatkowy powstał w okresie bieżącym,
3. Kwoty VAT zwracane przez urząd skarbowy.

Objaśnienia do schematu:
1 – Przeksięgowanie przy miesięcznym (kwartalnym) rozliczeniu z urzędem skarbowym VAT naliczonego
2 – Przeksięgowanie przy miesięcznym (kwartalnym) rozliczeniu z urzędem skarbowym VAT należnego
3 – Przeksięgowanie VAT do rozliczenia z urzędem skarbowym jako zobowiązanie z tytułu VAT
4 – Przeksięgowanie VAT do rozliczenia z urzędem skarbowym jako należności z tytułu VAT

EWIDENCJA KSIĘGOWA KOREKTY ROCZNEJ
Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, ma on obowiązek dokonania korekty kwoty podatku odliczonego przy uwzględnieniu proporcji obliczonej w sposób określony przepisami prawa. Korekta ta polega na dostosowaniu odliczonego wstępnie podatku związanego ze sprzedażą opodatkowaną i nieopodatkowaną do faktycznej proporcji między sprzedażą opodatkowaną i nieopodatkowaną występującą w poprzednim roku podatkowym.
W księgach rachunkowych, korektę roczną należy ująć w następujący sposób:
1. Korekta roczna VAT zwiększająca podatek naliczony:
Wn konto “Rozliczenie VAT należnego”/Ma konto “Pozostałe przychody operacyjne”.
2. Korekta roczna VAT zmniejszająca podatek naliczony:
Wn konto “Pozostałe koszty operacyjne”/Ma konto “Rozliczenie VAT należnego”.

ROZLICZENIE NADPŁATY W VAT
W księgach rachunkowych nadpłatę w VAT można potraktować na trzy sposoby.
Po pierwsze nadpłata w VAT może podlegać zaliczeniu na poczet nieuregulowanych zobowiązań z tytułu VAT i wówczas księgowanie będzie następujące:
Wn konto “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”/Ma konto “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”.
Inne rozwiązanie to zaliczenie nadpłaty do pozostałych przychodów operacyjnych następująco:
Wn konto “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”/Ma konto “Pozostałe przychody operacyjne”.
Trzeci sposób, to zaklasyfikowanie nadpłaty do rozliczenia wyniku finansowego o ile jednostka potraktuje powstałą nadpłatę jako skutek błędu podstawowego (art. 54 ust. 3 uor). Księgowanie wtedy jest następujące:
Wn konto “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”/Ma konto “Rozliczenie wyniku finansowego”.

Beata Piotrowska
Autorka jest inspektorem w departamencie budżetu i finansów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, specjalistą ds. rachunkowości

PODSTAWA PRAWNA
ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.); ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz.694 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny