zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Odwołania od decyzji wydawanych przez ZUS

Do postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej ustawą o sus, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), chyba że ustawa o sus stanowi inaczej.

Biorąc pod uwagę fakt, że w postępowaniu przed ZUS zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego indywidualne sprawy mieszczące się w katalogu wymienionym w art. 83 ustawy o sus, tj. sprawy:
– zgłaszania do ubezpieczeń społecznych,
– przebiegu ubezpieczeń,
– ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek,
– ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
– wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
– rozstrzygane są w drodze decyzji administracyjnej.
Warto zwrócić uwagę, że katalog spraw określonych w art. 83, w których ZUS wydaje decyzję, jest katalogiem otwartym, świadczy bowiem o tym użyty zwrot “w szczególności”, co oznacza, że także w innych sprawach ZUS wydaje decyzje o ile sprawy te należą do jego właściwości i wymagają indywidualnego rozstrzygnięcia w drodze decyzji.
Poza tym należy pamiętać, że na podstawie art. 83b ustawy o sus ZUS wydaje decyzje zamiast postanowień w tych wszystkich sprawach, w których powinien wydać postanowienia kończące postępowanie w sprawie.
Wydawane przez ZUS decyzje powinny odpowiadać wymaganiom określonym w art. 107 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem decyzja powinna zawierać:
– oznaczenie organu administracji publicznej,
– datę wydania,
– oznaczenie strony lub stron,
– powołanie podstawy prawnej,
– rozstrzygnięcie,
– uzasadnienie faktyczne i prawne,
– pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie,
– podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.
Wszystkie elementy decyzji mają istotne znaczenie. Ich pominięcie w zależności od wagi uchybienia mogą skutkować wzruszeniem jej w trybie odwoławczym.
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Od uzasadnienia decyzji można odstąpić, jeżeli uwzględnia ona w całości żądanie strony. Uzasadnienie decyzji jest bardzo istotnym składnikiem. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie jej prawidłowości przez organ odwoławczy, a zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. W przypadku decyzji opartych na swobodnym uznaniu uzasadnienie służy ocenie, czy przy rozpatrywaniu sprawy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością (wyrok NSA z 23 października 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 225/97, podobnie wyrok NSA z 12 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 856/98).
W odniesieniu do formalnych elementów decyzji, tj. podstawy prawnej, należy stwierdzić, że mogą nią być jedynie przepisy obowiązującego prawa (wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1178/97). Nie mogą nią być żadne komunikaty oraz wewnętrzne uregulowania prawne organu, bowiem nie mieszczą się one w pojęciu powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Jak już wskazano, każda sprawa indywidualna wymagająca rozstrzygnięcia powinna być zakończona poprzez wydanie decyzji administracyjnej, chyba że przepis szczególny przewiduje inną formę rozstrzygnięcia. Może się jednak zdarzyć tak, że sprawa nie jest kończona decyzją administracyjną, a jedynie zwykłem pismem, które nie posiada wszystkich elementów decyzji. Jednakże w orzecznictwie utrwalony jest od wielu lat pogląd, że jeżeli w sprawie, w której przepisy prawa przewidują wydanie decyzji, zaś organ zobowiązany do jej wydania rozstrzygnie sprawę inaczej, wówczas to pismo organu traktowane jest jak decyzja ze wszystkimi wynikającymi z tego tytułu konsekwencjami. Brak zaś koniecznych elementów decyzji, a w szczególności pouczenia o prawie i terminie wniesienia odwołania ma ten skutek, że strona może wnieść odwołanie w każdym czasie. Pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są bowiem decyzjami pomimo niezachowania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 2 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji.
Do takich elementów zalicza się:
– oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt,
– wskazanie adresata aktu,
– rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ.
(wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt III SA 1067/96)
Zgodnie z art. 110 k.p.a. od chwili doręczenia decyzji organ administracji jest nią związany.

ODWOŁANIA
Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o sus od wydanej przez ZUS decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.).
Zasadniczo dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych sądem I instancji będzie sąd okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, zaś tylko w ograniczonym zakresie wymienionym w art. 4778 § 1 k.p.c. sprawy te będą rozpatrywane przez sąd rejonowy.
Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej ZUS, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę. Odwołanie wraz z aktami sprawy ZUS zobowiązany jest przekazać niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania strony odwołującej się od decyzji. Jeżeli jednak ZUS uzna odwołanie za słuszne, wówczas zmienia lub uchyla decyzję niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania. W takich przypadkach odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu, bowiem wydawana jest nowa decyzja, od której przysługuje odwołanie na zasadach ogólnych.
Odwołanie od decyzji powinno być wniesione w terminie 30 dni od daty doręczenia stronie decyzji. Sąd odrzuca odwołania wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Należy jednak przestrzegać wskazanego terminu, bowiem w razie odrzucenia odwołania w trybie art. 4779 § 3 k.p.c. nie przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu na podstawie art. 168 k.p.c. (postanowienie Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 6 czerwca 1994 r., sygn. akt III AUz 61/94). Jeżeli jednak ZUS skorzystał z możliwości doręczenia pisma zwykłą przesyłką listową na podstawie art. 71a ustawy o sus wówczas ciężar udowodnienia faktu wniesienia odwołania po terminie spoczywa na ZUS.
Odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego lub płatnika albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
Jeżeli w odwołaniu zgłoszone zostaną nowe żądania, dotychczas nie rozpoznane przez ZUS, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania właściwej jednostce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Nieco odmienny tryb obowiązuje w przypadku decyzji dotyczących świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku oraz w sprawach o umorzenie zaległych należności z tytułu składek, albowiem w sprawach tych odwołanie nie przysługuje. Na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy o sus stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.
Są to trzy enumeratywnie wymienione przypadki spraw o:
–przyznanie świadczenia w drodze wyjątku,
–odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku,
–umorzenie zaległych należności z tytułu składek.
Dwa pierwsze przypadki dotyczą tych sytuacji, w których świadczenia przyznawane są w drodze wyjątku osobom, które nie mają prawa do tych świadczeń, ale w ocenie prezesa ZUS zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie danej osobie świadczenia. Trzeci przypadek dotyczy sytuacji, w której decyzje o umorzeniu zaległych należności z tytułu składek wydane są na podstawie uznania administracyjnego. W tych sytuacjach wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się do prezesa ZUS za pośrednictwem jednostki ZUS wydającej decyzję. Od wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzji przysługuje stronie prawo wystąpienia ze skargą do właściwego w tych sprawach wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Oprócz decyzji przedmiotem odwołania może być także niewydanie decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. W tym przypadku właściwym jest także sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. W przypadku niewydania decyzji odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia roszczenia.

UREGULOWANIA W ZAKRESIE STOSOWANIA ULG W OPŁACANIU SKŁADEK
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 11 stycznia 2001 r. wprowadziła zasadę, że odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy (art. 29 ust. 1a ustawy o sus). W tych przypadkach ustawodawca wskazała na inny niż wydanie decyzji sposób załatwienia sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem jedynie pozytywne rozstrzygnięcie uprawnia ZUS do załatwienia sprawy w drodze umowy. Wydawać by się zatem mogło, że w przypadku odmownego rozstrzygnięcia o żądaniu strony powinna być wydana decyzja. Jednakże Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 26 marca 2003 r. (sygn. akt III AUa 2016/01) stwierdził, że zarówno w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia o żądaniu strony, jaki i w przypadku odmownego rozpatrzenia ZUS nie wydaje decyzji. Jednakże z uwagi na fakt, że jest to jednostkowe orzeczenie, nie można na tej podstawie określić linii orzeczniczej.
Zauważyć należy, że udzielenie ulgi zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy systemowej uzależnione jest od wystąpienia względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na wykorzystanie. Przy podejmowaniu decyzji uwzględnia się także możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. W decyzji powinno być zatem zawarte uzasadnienie, z którego jasno powinno wynikać, czy w ocenie organu zachodzą wypadki gospodarczo lub społecznie uzasadnione, czy też stwierdzono ich brak. To organ podejmujący konkretną decyzję ma ocenić, czy zachodzą w sprawie wypadki gospodarczo lub społecznie uzasadnione. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w razie wniesienia odwołania od decyzji, bowiem fakt, że przy podejmowaniu decyzji występuje pewien luz decyzyjny nie oznacza zupełnej dowolności organu rozstrzygającego (wyrok WSA w Białymstoku z 14 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 968/95).

APELACJA
Od wydanego przez sąd okręgowy orzeczenia przysługuje apelacja do sądu apelacyjnego. Wnosi się ją w terminie i na zasadach określonych przepisami k.p.c. art. 367 i następne.
Zasadniczo sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są o świadczenie, a zatem dopuszczalne jest także wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Mirosław Łabanowski

PODSTAWA PRAWNA
– art. 29, art. 71a, art. 83, art. 83a, art. 83b, art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 138 poz. 887 ze zm.);
– art. 107, art. 110 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.);
– art. 168, art. 367, art. 47791 § 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43 poz. 296 ze zm.)

TO WARTO WIEDZIEĆ
Podstawa wymiaru składek od umowy-zlecenia

Ustalenie, od jakiej podstawy wymiaru naliczać składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za zleceniobiorcę zależy od tego, w jaki sposób została określona w umowie-zlecenia odpłatność za jej wykonanie. I tak, jeśli w zawartej umowie-zlecenia odpłatność za jej wykonanie określono kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie, wówczas podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany z tytułu zatrudnienia w ramach tej umowy. Jeżeli natomiast wynagrodzenie zostanie określone w inny sposób, do podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych przyjmuje się zadeklarowaną kwotę, nie niższą jednak niż minimalne wynagrodzenie (w 2006 r. – 899,10 zł).


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny