zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Wczasy “pod gruszą” i świadczenie urlopowe – zasady dofinansowania urlopów wypoczynkowych

Poza wynagrodzeniem za czas urlopu wielu pracownikom przysługuje także dodatkowe wsparcie finansowe ze strony pracodawcy w zorganizowaniu wypoczynku urlopowego. Dla przeciętnego pracownika zakup usług turystycznych, np. wczasów rodzinnych, obozu czy kolonii dla dziecka, to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych, znacznie obciążający budżet rodzinny. Ze względu na trwający jeszcze sezon urlopowy przypominamy możliwości i zasady przyznawania pracownikom urlopowej pomocy z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo wypłaty pracownikom świadczenia urlopowego.
 
Fundusz tworzą pracodawcy zatrudniający co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz pracodawcy prowadzący gospodarkę finansową w formach określonych w przepisach o finansach publicznych (jednostki budżetowe i ich gospodarstwa pomocnicze oraz zakłady budżetowe) – bez względu na liczbę pracowników.
 
Podkreślić należy, że tych pracodawców nie obejmują przepisy ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (ustawy o ZFŚS) w części dotyczącej świadczenia urlopowego, co oznacza, że ich pracownicy nie mogą wywodzić prawa do tego świadczenia, przywołując odnośne przepisy ustawy o ZFŚS.

Pracownicy zatrudnieni u pracodawców prowadzących samodzielną gospodarkę finansową (przedsiębiorcy, spółki, spółdzielnie, samodzielne zoz, fundacje, stowarzyszenia itp.) muszą jednak wiedzieć, że ich pracodawcy mogą nie mieć środków na działalność socjalną, tzn. nie tworzyć ZFŚS, z którego najczęściej dopłaca się do wypoczynku. Ze względu na występujące zróżnicowanie sytuacji ekonomicznej pracodawców, ustawa przewiduje dla nich możliwość ustalenia niższych, niż przewiduje ustawa, wysokości odpisów na fundusz, aż do rezygnacji z jego tworzenia włącznie.
 
Takie decyzje podejmowane są w drodze zmiany prawa zakładowego (układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania). Nie dzieje się to jednak bez zgody samej załogi, która reprezentowana przez zakładowe organizacje związkowe, a w przypadku ich brak w osobie pracownika wybranego do reprezentowania jej interesów – aprobuje bądź nie, propozycje pracodawcy w tym zakresie.

WAŻNE
Dofinansowywanie krajowych usług wypoczynkowych to tylko jeden z celów działalności socjalnej pracodawcy. Obejmuje ona bowiem także usługi świadczone przez pracodawców na rzecz działalności kulturalno-oświatowej (bilety do kin, teatrów, muzeów, galerii itp.), sportowo-rekreacyjnej (basen, siłownia, kort tenisowy), udzielanie materialnej pomocy w formie finansowej lub rzeczowej (zapomogi w trudnych sytuacjach losowych lub życiowych, zakup lekarstw, podręczników szkolnych dla dzieci pracowników, bonów towarowych, żywności itp.) oraz zwrotnej (pożyczki) lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe, tzn. w pozyskaniu lub utrzymaniu mieszkania.

Nawet w przypadku tworzenia funduszu może się zdarzyć, że pracodawca w ogóle nie dopłaca do wypoczynku, gdyż na etapie tworzenia regulaminu ZFŚS uznano, że załodze będzie bardziej przydatna pomoc w formie innych świadczeń socjalnych, np. zapomóg lub pożyczek na cele mieszkaniowe. Działalność socjalna finansowana z ZFŚS obejmuje bowiem różne rodzaje i formy wydatków związanych z sytuacją materialną załogi.

Podkreślić należy, że przedmiotem regulacji zakładowych są:
  • rodzaje i formy wydatków, określonych w ustawowej definicji działalności socjalnej, ich wysokość, częstotliwość przyznawania,
  • zasady i warunki ubiegania się o świadczenia oraz tryb rozpatrywania wniosków o świadczenia.
Natomiast wśród najczęściej występujących nieprawidłowości w wydatkowaniu ZFŚS  wymienić należy finansowanie z jego środków: inwestycji socjalnych, kosztów prowadzenia przyzakładowego żywienia, kosztów utrzymania zakładowej służby zdrowia oraz dostępu do ponadstandardowej opieki medycznej (tzw. abonamenty), szczepień ochronnych, ubezpieczeń emerytalnych i na życie, dojazdów do pracy, wydatków związanych z obchodami świąt i jubileuszy zakładowych, badań i szczepień, upominków dla osób przechodzących na emeryturę, szkoleń i innych wydatków na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników.

ZASADY ANGAŻOWANIA ZFŚS W FINANSOWANIE USŁUG WYPOCZYNKOWYCH
Przepis art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS, definiujący działalność socjalną finansowaną z funduszu, obejmuje m.in. krajowe usługi wypoczynkowe, nie precyzując jednak konkretnych rodzajów usług wypoczynkowych. Oznacza to, że dopuszcza się dopłacanie z funduszu do wszelkich dostępnych na rynku turystycznym usług wypoczynkowych, pod warunkiem że będą one realizowane na terenie Polski. Organizatorzy wypoczynku oferują różnorodne usługi turystyczne, które w zależności od czasu trwania, programu, zawartości pakietu usług, wieku adresatów tych usług różnie są nazywane: wczasy rodzinne, wycieczki, kolonie, obozy, rajdy, zielone szkoły, zimowiska itp.

Dopłaty do różnych form wypoczynku dla pracowników i innych osób uprawnionych wraz z rodzinami stanowią z reguły najważniejszą pozycję w wydatkach funduszu w większości zakładów pracy tworzących ZFŚS. Na pewno problemem finansowym dla wielu rodziców jest organizacja wypoczynku dzieci w wieku szkolnym, które ze względu na organizację roku szkolnego mają przerwy wakacyjne. Stąd większość regulaminów przewiduje dopłaty do wypoczynku organizowanego dla dzieci i młodzieży.

WAŻNE
Wypoczynek dzieci i młodzieży do lat 18 stanowi jeden z priorytetów w polityce społecznej państwa. Z tego powodu dopłaty z ZFŚS do wypoczynku zorganizowanego w formie wczasów, obozów, kolonii itp. dla dzieci i młodzieży do lat 18 korzystają z nielimitowanego zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawy o PIT). Analiza tego przepisu jednak wskazuje, że ze zwolnienia podatkowego korzystają wyłącznie dopłaty do wypoczynku w formach zorganizowanych, a wypoczynek ten powinien być zorganizowany przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, czyli organizowanie wypoczynku w wymienionych formach dla dzieci i młodzieży musi być przedmiotem działalności tych podmiotów.

Ustawa o ZFŚS nie reguluje szczegółowych zasad przyznawania dopłat ani do wypoczynku dorosłych, ani dzieci. Zatem jest to przedmiot regulacji zakładowego regulaminu funduszu. W przypadku wypoczynku organizowanego w formach specjalnie przeznaczonych dla dzieci w wieku szkolnym sposób dokumentowania wydatków na ich zakup jest ważny nie tylko ze względu na konieczność potwierdzenia dokonanego wydatku, który będzie podstawą przyznania dopłaty z ZFŚS, ale także ze względu na preferencje podatkowe, z których korzystają dopłaty pracodawców z ZFŚS do
tego wypoczynku.

WAŻNE
Organizowanie wypoczynku dla dzieci i młodzieży jest regulowane, wydanym na podstawie przepisów o systemie oświaty, rozporządzeniem w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania. Oznacza to, że organizatorzy wypoczynku dla dzieci, np. w formie kolonii, muszą spełnić warunki określone tym rozporządzeniem.

Do regulacji wyżej wymienionego rozporządzenia nawiązuje przepis art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT. W związku z tym zawsze należałoby ustalić, czy organizator kolonii spełnił określone ww. rozporządzeniem warunki oraz czy dokument potwierdzający sprzedaż usługi wypoczynkowej (niekoniecznie faktura), który wystawił, byłby wystarczający dla właściwego urzędu skarbowego do zastosowania przedmiotowego zwolnienia podatkowego. Z wyjaśnień urzędów skarbowych zamieszczonych na stronie internetowej Ministerstwa Finansów wynika, że status organizacyjno-prawny organizatora wypoczynku nie ma w tym przypadku większego znaczenia.

WCZASY “POD GRUSZĄ”
Inną formą pomocy pracodawcy w organizowaniu wypoczynku urlopowego pracowników i ich rodzin jest udzielanie finansowej pomocy socjalnej, warunkowanej korzystaniem przez pracowników z urlopu wypoczynkowego, którego wymagany wymiar jest najczęściej odnoszony do przepisów kodeksu pracy regulujących zasady podziału na części przysługującego pracownikowi urlopu. Art. 162 k.p. stanowi, że co najmniej jedna część wypoczynku pracownika powinna obejmować 14 kolejnych dni kalendarzowych.
 
Tego rodzaju świadczenie, przyznawane w związku z urlopem wypoczynkowym, nazywane jest potocznie wczasami “pod gruszą” lub wczasami turystycznymi. Jest to po prostu wypoczynek organizowany przez pracowników we własnym zakresie, czyli bardziej dostosowany do indywidualnych gustów i potrzeb w sposobie wypoczywania, a także z reguły tańszy niż usługi turystyczne oferowane przez przedsiębiorców z branży turystycznej.

Jednakże, co należy szczególnie podkreślić, decyzje co do wyboru określonych rodzajów i form wypoczynku, jakie będą finansowane lub dofinansowywane z funduszu, z uwzględnieniem potrzeb załogi, stanowią przedmiot decyzji podejmowanych na poziomie zakładu. Należy dodać, że wszelkie dopłaty do wypoczynku pracowników i członków ich rodzin, z wyjątkiem dopłaty do zorganizowanego wypoczynku dla dzieci i młodzieży do lat 18, stanowią dla celów podatkowych przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

TERMIN WYPŁATY ŚWIADCZEŃ Z ZFŚS
W przypadku świadczeń finansowanych z ZFŚS termin ich wypłaty jest przedmiotem regulacji zakładowych. Dofinansowanie wypoczynku może być więc wypłacone tuż przed rozpoczęciem urlopu wypoczynkowego albo po urlopie. Jednak ze względu na przeznaczenie tego świadczenia, proponuje się raczej ustalać termin jego wypłaty przed rozpoczęciem urlopu. Przemawia za tym konieczność poniesienia przez pracownika wydatków związanych z rezerwacją określonych usług, np. noclegów, lub dojazdem do miejsca wypoczynku.

WAŻNE
Wartość dofinansowania wypoczynku pracownika, jak i członków jego rodziny (w tym dzieci i młodzieży do lat 18 korzystających np. z wczasów “pod gruszą”), pracodawca (płatnik) dolicza do wynagrodzenia pracownika wypłacanego w danym miesiącu i od łącznej wartości oblicza, pobiera i odprowadza podatek dochodowy według zasad przewidzianych dla opodatkowania przychodów ze stosunku pracy. Natomiast w przypadku byłych pracowników – emerytów i rencistów, przyznana im dopłata do wczasów “pod gruszą” jest opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 10 proc. należności (art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT).

OŚWIADCZENIE O DOCHODACH A OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS przyznanie świadczenia oraz jego wysokość uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej. Ze względu na to, że z jednej strony przepisy ustawy o ZFŚS nie określają sposobu pozyskiwania danych o sytuacji materialnej osoby zainteresowanej świadczeniem, ale z drugiej uzależniają przyznawanie świadczeń od sytuacji materialnej tej osoby – to pracodawca może i powinien, według zasad przyjętych w wewnętrznym regulaminie, zwrócić się do osoby ubiegającej się o świadczenie o przedstawienie informacji o jej sytuacji dochodowej.
 
Nie będzie to naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych, jeżeli informacje podane przez pracownika posłużą wyłącznie ustaleniu wysokości ewentualnego dofinansowania z funduszu. Praktykowane czasami uzależnianie wysokości dofinansowania wypoczynku jedynie od zarobków pracownika należy uznać za niewystarczające, gdyż zazwyczaj wynagrodzenie pracownika jest tylko jednym z elementów dochodu rodziny, oczywiście z wyjątkiem pracownika prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Na temat stosowania przepisów o ochronie danych osobowych w kontekście świadczeń socjalnych wypowiedziało się Biuro Generalnego Inspektora ds. Ochrony Danych Osobowych, które wyjaśniło, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne między innymi wtedy, gdy zezwalają na to przepisy prawa. W przypadku ZFŚS podstawę prawną takiego działania pracodawcy stanowi art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS, który uzależnia przyznanie i wysokość dopłat z funduszu od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej.
 
Regulamin ZFŚS powinien określać zasady przyznawania świadczeń socjalnych, w tym tryb udostępniania informacji niezbędnych do oceny sytuacji socjalnej pracownika. Taki pogląd jest zresztą zbieżny z orzecznictwem Sądu Najwyższego w tym zakresie.

CO NA TO SĄD
Pracodawca nie narusza dóbr osobistych pracownika zobowiązując go, zgodnie z regulaminem ZFŚS, do złożenia dokumentów obrazujących jego sytuację dochodową. Jeśli bowiem przyznawanie świadczeń socjalnych jest uzależnione od kryteriów socjalnych, to oczywiste się staje, że sytuacja pracownika lub innej osoby uprawnionej do korzystania z ZFŚS wymaga każdorazowo wyjaśnienia, ustalenia i oceny.
(Wyrok SN z 8 maja 2002 r., sygn. akt I PKN 267/01)
 
ŚWIADCZENIE URLOPOWE TO NIE WCZASY “POD GRUSZĄ”
W praktyce wymienione pojęcia są używane zamiennie. Tymczasem wbrew obiegowym opiniom nie są one tożsame.

Dla niektórych pracodawców, którzy chcieliby pomagać pracownikom w organizowaniu urlopowego wypoczynku, ustawa przewiduje możliwość wyboru prostszego rozwiązania niż tworzenie ZFŚS. Ma ono jednak podmiotowo ograniczone zastosowanie, gdyż dotyczy wyłącznie pracodawców spoza sfery budżetowej, zatrudniających według stanu na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o ZFŚS pracodawcy ci mogą tworzyć fundusz świadczeń socjalnych albo rezygnować z jego tworzenia i wypłacać corocznie swoim pracownikom jednorazowe świadczenie powiązane z korzystaniem przez pracownika z urlopu wypoczynkowego.
 
Zauważyć także należy, że pracodawcy uprawnieni do wypłaty świadczenia urlopowego mogą także decydować o niewypłacaniu i tego świadczenia. Przepisy dają im bowiem możliwość odstąpienia od stosowania rozwiązań przewidzianych ustawą. Tam, gdzie zgodnie z kodeksem pracy obowiązuje regulamin wynagradzania – decyzje o nietworzeniu funduszu oraz niewypłacaniu świadczenia urlopowego wprowadza się w drodze zmiany tego regulaminu.
 
U pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników – decyzje takie podejmuje on sam, przekazując stosowne informacje pracownikom do końca stycznia danego roku w sposób przyjęty w firmie.

ZASADY WYPŁATY ŚWIADCZENIA URLOPOWEGO
  • Świadczenie urlopowe wypłaca pracodawca raz w roku pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Przez te dni należałoby więc rozumieć wszystkie kolejno następujące po sobie dni kalendarzowe, a więc zarówno dni robocze, jak i niedziele i święta. W tych 14 kolejnych dniach liczba dni urlopu może być więc znacznie mniejsza,
  • Świadczenie urlopowe w maksymalnej wysokości odpowiada kwocie odpisu podstawowego na fundusz, określonego w art. 5 ust. 2, 2a i 3 ustawy o ZFŚS – odpowiednio do rodzaju zatrudnienia pracownika i proporcjonalnie do jego wymiaru czasu pracy. Na potrzeby danego zakładu wysokość świadczenia urlopowego może być niższa niż odpis na ZFŚS.
PRZYKŁAD
Wysokość świadczenia urlopowego w 2006 r. dla osoby zatrudnionej w tzw. normalnych warunkach pracy i w pełnym wymiarze czasu pracy – wynosi 764,25 zł brutto (taka jest wysokość odpisu na ZFŚS w 2006 r. na jeden pełny etat w tzw. normalnych warunkach pracy). Dla osoby zatrudnionej na pół etatu wysokość świadczenia będzie wynosić 382,13 zł brutto (tj. kwota ta zawiera także należną zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych).
  • Świadczenie urlopowe powinno być wypłacone pracownikowi nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.
  • Świadczenie urlopowe nie podlega składce na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pracowników. Wydatki pracodawcy na ten cel obciążają koszty prowadzonej przez niego działalności i na podstawie przepisów podatkowych są uznawane za koszt uzyskania przychodu.
    Świadczenie urlopowe może otrzymać tylko pracownik w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy. Świadczenia nie otrzymają osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. na podstawie umowy zlecenia, o dzieło, kontraktu menedżerskiego. Pracownik spełniający ustawowe warunki otrzyma to świadczenie tylko na siebie. W odróżnieniu od świadczeń finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, członkowie rodziny pracownika nie mają uprawnień do ubiegania się o świadczenie urlopowe.

Jadwiga Stefaniak
Autorka jest głównym specjalistą w Departamencie Wynagrodzeń Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej

PODSTAWA PRAWNA
- art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1–3, art. 5 ust. 2, 2a i 3, art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.)
- art. 21 ust. 1 pkt 78, art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 14,poz. 176 ze zm.)
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (Dz.U. nr 12, poz. 67 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz