zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Czy sprzedaż przedsiębiorstwa jest opodatkowana

Sprzedaż przedsiębiorstwa nie jest odrębnym źródłem przychodu, podlegającym opodatkowaniu na innych zasadach niż dochody ze zwykłej działalności gospodarczej, w związku z czym łączy się z pozostałymi przychodami podatnika.

Pojęcie przedsiębiorstwa

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawy o PIT) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawy o CIT) definiują dla celów podatku dochodowego pojęcie przedsiębiorstwa, odnosząc się bezpośrednio do uregulowań zawartych w przepisach kodeksu cywilnego (dalej: k.c.).

Wielość elementów stanowi podstawowy warunek uznania za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. Jest to przy tym warunek konieczny, ale niewystarczający, gdyż drugą zasadniczą cechą charakteryzującą przedsiębiorstwo jest element organizacji jego składników. Zwrócenie uwagi na element organizacji jako warunek konieczny uznania za przedsiębiorstwo, niezależnie od innych okoliczności, powoduje, iż żaden ze składników przedsiębiorstwa nie może być jako taki uznany za przedsiębiorstwo.

Ustawodawca w przepisie art. 551 k.c. wskazał, jakiego rodzaju elementy wchodzą w skład kompleksu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, czyli przedsiębiorstwa, które może być przedmiotem czynności prawnej. Nie wszystkie jednak elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa są na tyle istotne, by bez ich zbycia nie można było mówić o zbyciu przedsiębiorstwa.

Dlatego też zbycie przedsiębiorstwa powinno obejmować co najmniej te składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwo. Przy ocenie, czy dany zespół składników może być traktowany jako przedsiębiorstwo, należy brać pod uwagę zarówno aspekt funkcjonalny definicji przedsiębiorstwa, zawartej w art. 55 k.c., tj. realizację określonych zadań gospodarczych, jak i aspekt organizacyjny, tj. zespół określonych składników zorganizowany jako całość i dopiero spełnienie tych wszystkich wymagań warunkuje dopuszczenie konstruowania umowy jako transakcji zbycia przedsiębiorstwa.

WAŻNE
Przedsiębiorstwem jest zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmujący w szczególności:
  1. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa),
  2. własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości,
  3. prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych,
  4. wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne,
  5. koncesje, licencje i zezwolenia,
  6. patenty i inne prawa własności przemysłowej,
  7. majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne,
  8. tajemnice przedsiębiorstwa,
  9. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Ze sprzedażą przedsiębiorstwa mamy również do czynienia w sytuacji, gdy zbyciu podlega zorganizowana jego część. O ile przepisy podatkowe w zakresie pojęcia przedsiębiorstwa odwołują się wprost do kodeksu cywilnego, o tyle pojęcie zorganizowanej części przedsiębiorstwa zdefiniowane zostało bezpośrednio w przepisach ww. ustaw podatkowych.

Zatem dla celów podatku dochodowego za zorganizowaną część przedsiębiorstwa uważa się organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespól składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Przychód ze sprzedaży przedsiębiorstwa

Osoby fizyczne Sprzedaż przedsiębiorstwa (lub zorganizowanej jego części) oznacza zbycie składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Uzyskany z tej sprzedaży przychód należy zaliczyć do wymienionego w art. 10 ust. 3 ustawy o PIT przychodu z działalności gospodarczej.

Mając na uwadze szczegółowo zdefiniowane w art. 14 ustawy o PIT przychody z tego źródła, w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie przede wszystkim przepisy art. 14 ust. 2 pkt 1 zaliczające do przychodów z działalności przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą składników majątku będących:
a) środkami trwałymi,
b) składnikami, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza 1500 zł,
c) wartościami niematerialnymi i prawnymi, - ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b).

W świetle art. 14 ust. 1 ustawy o PIT przychodem ze sprzedaży składników majątkowych są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o PIT dochodem z odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, wykorzystywanych na potrzeby działalności gospodarczej, jest przychód z odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. b), a w pozostałych przypadkach dochodem lub stratą jest różnica między przychodem z odpłatnego zbycia a wartością początkową, wykazana w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, powiększona o sumę odpisów amortyzacyjnych dokonanych od tych składników.

Sprzedaż składników majątku obrotowego i praw majątkowych, wynikających z zawartych umów oraz udzielonych koncesji i zezwoleń, o ile warunki tych umów, koncesji czy zezwoleń nie ograniczają zmiany użytkownika, związanych z działalnością zbywanego przedsiębiorstwa - jest przychodem z działalności gospodarczej na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o PIT, a koszty uzyskania w tym zakresie ustalane są na zasadach ogólnych określonych w przepisach art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy.

WAŻNE
Zasady ustalania przychodów ze sprzedaży przedsiębiorstwa nie mają zastosowania do sprzedaży składników rzeczowych o wartości mniejszej niż 1500 zł i tych, które ze względu na przewidywany okres użytkowania nie zostały zaliczone do środków trwałych.

W przypadku wystąpienia takich składników w momencie sprzedaży przedsiębiorstwa (lub jego zorganizowanej części), jeżeli powstanie dochód do opodatkowania, będzie miał zastosowanie przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy o PIT dotyczący przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Gdy okres między sprzedażą a nabyciem składników niezaliczonych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 1 do przychodów z działalności będzie odpowiednio długi - przychód podatkowy nie powstanie, w przeciwnym przypadku będzie podlegał opodatkowaniu według skali podatkowej na ogólnych zasadach, jako dochód z odrębnego źródła przychodu, który w zeznaniu należy wykazać w rubryce "inne źródła".

Osoby prawne

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o CIT, przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym, jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty. W ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych generalnie nie wymienia się przychodów w ujęciu rodzajowym.

WAŻNE
Za przychody związane z działalnością gospodarczą, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się przychody należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Pojęcie "przychody należne" w ujęciu materialno-podatkowym oznacza kwoty należne, wydania których podatnik może zażądać niezależnie od tego, czy zostaną otrzymane.

Z regulacji zawartych w art. 12 wynika, że przy ustalaniu dochodu do opodatkowania przyjmuje się przychody faktycznie otrzymane, wyszczególnione w ust. 1, oraz przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, o których mowa w ust. 3 tego artykułu.

Sprzedaż majątku, w tym także w postaci przedsiębiorstwa bądź zorganizowanej jego części, jest związana z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Oznacza to, iż sprzedaż ta, stosownie do postanowień art. 12 ust. 3 ustawy, generuje przychód należny. Przychodem zaś z odpłatnego zbycia przedmiotowej rzeczy, na podstawie przepisu art. 14 ustawy, jest jej wartość wyrażona w cenie określonej w umowie.
 
Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Natomiast przepisy art. 12 ust. 3a ustawy o CIT konkretyzują datę uzyskania przychodu należnego. Zgodnie z regulacją w nich zawartą, za datę powstania przychodu uważa się dzień wystawienia faktury (rachunku), nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym nastąpiło m.in. wydanie rzeczy, zbycie prawa majątkowego (...).

Wobec powyższej regulacji za datę uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, co do zasady, uznaje się dzień, w którym wystawiona jest faktura. Jeżeli jednak zbywca nie wystawia faktury, za datę uzyskania przychodu z tytułu tej sprzedaży uznać należy datę zawarcia aktu notarialnego, chyba że z treści czynności prawnej opisanej w akcie notarialnym wynika inny termin przeniesienia własności przedsiębiorstwa. Wówczas za moment rozpoznania przychodu uznać należy termin wyznaczony w akcie notarialnym.

Reasumując, sprzedaż przedsiębiorstwa nie jest odrębnym źródłem przychodu podlegającym opodatkowaniu na innych zasadach, niż dochody ze zwykłej działalności gospodarczej. W świetle obecnie obowiązujących przepisów przychód ze sprzedaży przedsiębiorstwa łączy się z pozostałymi przychodami podatnika. Ceną przedsiębiorstwa jest natomiast jego wartość ustalona przez strony transakcji w zawartej umowie sprzedaży.

Koszty sprzedaży przedsiębiorstwa

Osoby prawne

Kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży przedsiębiorstwa będą wydatki na nabycie jego aktywów, niezaliczone uprzednio do kosztów podatkowych. A zatem w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa kosztami uzyskania przychodów będą po stronie podatnika:
  • wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie zbywalnych środków obrotowych i innych materialnych składników mienia niebędących środkami trwałymi, wchodzących w skład przedsiębiorstwa,
  • wydatki na nabycie lub wytworzenie środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, a także wydatki na ulepszenie środków trwałych, które powiększają wartość początkową środków trwałych stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych, zmniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, bez względu na czas ich poniesienia,
  • w przypadku zbywanych w ramach przedsiębiorstwa gruntów bądź praw wieczystego użytkowania gruntów kosztem będą wydatki na ich nabycie, bez względu na czas ich poniesienia,
  • wydatki na objęcie lub nabycie przez podatnika papierów wartościowych (w tym pochodnych instrumentów finansowych) wchodzących w skład przedsiębiorstwa, niezależnie od daty ich nabycia,
  • wierzytelności przeniesione na kupującego, które uprzednio zostały zarachowane do przychodów.
Osoby fizyczne

W przypadku sprzedaży w ramach przedsiębiorstwa wymienionych aktywów przez osoby fizyczne koszty uzyskania przychodu ustala się podobnie jak w przypadku osób prawnych. Niemniej jednak w przypadku osób fizycznych nie zawsze kosztem będą tylko wydatki na nabycie aktywów sprzedawanych w ramach przedsiębiorstwa.

Między innymi, gdy w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa zbywany jest również znak towarowy, to przysługują 50-proc. koszty uzyskania przychodu. Na podstawie bowiem art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT koszty uzyskania przychodów z tytułu zapłaty za przeniesienie prawa własności projektu wynalazczego, topografii układu scalonego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego przez pierwszego właściciela - koszt określa się w wysokości 50 proc. uzyskanego przychodu.


Zgodnie z art. 22 ust. 12 do przychodów, o których mowa w art. 14, tj. przychodów z działalności gospodarczej, nie mają zastosowania koszty uzyskania przychodów określone w art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy. Koszty w wysokości 50 proc. mogą mieć zastosowanie do przychodów uzyskiwanych w ramach działalności gospodarczej, na podstawie cytowanego art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT, m.in. do przeniesienia prawa własności znaku towarowego w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa.

Ponadto, zgodnie z art. 22 ust. 10 ustawy, jeżeli podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż wynikające z zastosowania zryczałtowanych kosztów w wysokości 50 proc., może przyjąć koszty uzyskania w wysokości faktycznie poniesionej. Nie mogą być to jednak wydatki uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodu z działalności gospodarczej.

WAŻNE
Wydatki staną się dla podatników kosztem uzyskania przychodów w momencie osiągnięcia przychodów ze sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części i będą pomniejszały sumę przychodów dla ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, w danym miesiącu, który należy wykazać w deklaracji: PIT-5 (osoby fizyczne), PIT-5L (osoby fizyczne opodatkowane podatkiem liniowym) lub CIT-2 (osoby prawne).

Niezależnie do formy prawnej podatnika na zasadach ogólnych kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży składników majątku przedsiębiorstwa będą wszelkie inne ponoszone koszty towarzyszące transakcji sprzedaży, w tym: koszty obsługi prawnej, rzeczoznawców, koszty opinii i ekspertyz związane z transakcją, a także podatek od czynności cywilnoprawnych, jeśli wydatek ten poniesie podatnik.

Dariusz Drygajło
pracownik organów skarbowych

Podstawa prawna
  • art. 10 ust. 3, art. 14 ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 1 i 9, art. 23 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.)
  • art. 7 ust. 1, art. 12, art. 14 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja