Doradca Podatnika 46/2006 Podatek dochodowy

Wolna od podatku jest wartość napojów oraz posiłków wydawanych załodze wyłącznie podczas pracy i dotyczy to posiłków, których przygotowanie, wydawanie i nadzór nad nimi ciąży na pracownikach również je spożywających.

Prowadzenie działalności gospodarczej nakłada na pracodawcę obowiązek zatrudnienia osób w celu wykonywania zawodu, oraz pracowników, którzy pomogą w wypełnianiu obowiązków oraz obsłudze klientów.

Zatrudnienie pracowników nakłada na pracodawcę nowe obowiązki polegające m.in. na zapewnieniu godziwych warunków pracy, stworzeniu odpowiednich stanowisk, w odpowiednim wymiarze czasowym oraz opracowaniu pełnej dokumentacji z tym związanej. Pracodawca ma też obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, co wynika m.in. z art. 66 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Rozwinięciem tego obowiązku są przepisy kodeksu pracy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, jak również przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy. Minister pracy i polityki socjalnej nałożył na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom wody nadającej się do spożycia lub innych napojów.

Do warunków pracy i potrzeb fizjologicznych pracowników należy dostosować ilość, rodzaj i temperaturę podawanych im napojów. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów określa szczegółowe zasady zaopatrywania pracowników pracujących w warunkach szczególnie uciążliwych.

Prężnie rozwijające się i dynamicznie działające firmy mogą pracownikom zaoferować także inne, różne formy pomocy, np. w postaci dofinansowania posiłków, obiadów, a także usług medycznych (niektóre pracodawcy mają obowiązek finansować).

Na gruncie podatku dochodowego owo dofinansowanie może mieć różne formy, np. wykupienie talonów o określonej wartości bądź bezpośrednie rozliczenie się z firmą, która świadczy usługi gastronomiczne i jest w stanie określić listę osób korzystających z posiłków.


Obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych, pracowników powstaje już w momencie otrzymania danego bonu żywnościowego niezależnie od tego, czy pracownik będzie korzystał z tego rodzaju pomocy. Pracodawca jest zobowiązany zwiększyć przychód pracownika z tytułu wynagrodzenia po ustaleniu, jakie świadczenie w danym miesiącu uzyskał pracownik.

Nadmienić należy tu także treść art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawy o PIT), który za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa m.in. świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak też wartość innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 12 ustawy o PIT od podatku wolna jest wartość napojów oraz posiłków wydawanych załodze wyłącznie podczas pracy i dotyczy to posiłków, których przygotowanie, wydawanie i nadzór nad nimi ciąży na pracownikach również je spożywających. A także innych, jeśli otrzymanie ich wynika z odrębnych ustaw lub aktów wykonawczych, bądź układów zbiorowych pracy albo regulaminów wynagradzania. Jeśli prawo to jest konsekwencją układów zbiorowych pracy bądź regulaminu wynagradzania, ze zwolnienia od podatku można korzystać tylko do kwoty 190 zł miesięcznie. Ewentualną powstałą nadwyżkę należy dodać do przychodu pracownika i co za tym idzie - opodatkować.

Dodać należy, że pracownikom nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niespożycie posiłku. Jeśli pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów BHP, nie ma możliwości wydawania posiłków czy napojów - wartość bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających pracowników do spożycia posiłków na ich podstawie jest zwolniona od podatku na mocy art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT.

Na podstawie art. 21 ust. 11b ustawy o PIT od 1 stycznia 2003 r. ze zwolnienia mogą korzystać wszystkie talony i bony uprawniające do spożycia posiłków, a także napojów, pod warunkiem zawarcia przez pracodawcę umowy z jednostką wyspecjalizowaną w przygotowywaniu i podawaniu posiłków, a przedmiotem tej umowy powinno być wydawanie napojów bezalkoholowych, a także posiłków gotowych. Pracownik może otrzymywać kilka różnych świadczeń i z różnych tytułów na podstawie art. 21 ust. 11, zaś ze zwolnienia skorzystać może tylko w przypadku jednego świadczenia.


Nasuwa się jedna wątpliwość - czy koszty te będą stanowiły koszt uzyskania przychodu? Otóż obie ustawy podatkowe - zarówno ustawa o PIT, jak i ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych - pozwalają zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów koszty związane z dofinansowaniem posiłków pracowniczych.

Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów i mogą one być związane z przychodami dwojako - pośrednio bądź bezpośrednio.

Dofinansowanie posiłków stanowi wyjątkową, specyficzną formę wynagrodzenia pracowniczego i jest świadczeniem na rzecz pracowników, i bez najmniejszych wątpliwości możemy je uznać za koszt pośrednio wpływający na uzyskanie przychodów naszego przedsiębiorstwa.

Wnioski Pracodawcy mają obowiązek dofinansowywać posiłki, napoje i obiady swojej załodze, wliczając te wydatki w koszty uzyskania przychodów. Ze strony pracowników świadczenia te są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ale pod warunkiem, że ich wartość nie przekracza 190 zł, a pracownik korzysta wyłącznie z jednego świadczenia. n

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.