Doradca Podatnika 46/2006 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jeden z pracowników mojego kontrahenta wyrządził mi szkodę, tj. w związku z prowadzonymi pracami remontowymi uszkodził należący do mojej spółki samochód. Czy umowa ubezpieczenia zwalnia od odpowiedzialności mojego kontrahenta? Pytanie to wynika z tego, że ubezpieczyciel w umowie zastrzegł sobie franszyzę redukcyjną o wartość, której pomniejsza odszkodowanie. Czy będę mógł o zwrot kwoty franszyzy wystąpić do mojego kontrahenta?

W praktyce ubezpieczeniowej regułą jest, iż firmy ubezpieczeniowe w warunkach umowy przewidują franszyzę redukcyjną, czyli tzw. udział własny ubezpieczonego w szkodzie. Zazwyczaj są to niewielkie kwoty, np. 200-1000 zł. Celem franszyzy jest zwolnienie zakładu od odpowiedzialności za małe szkody, tj. szkody wartości nieprzekraczającej kwoty określonej franszyzą.

Zapisy takie ograniczają odpowiedzialność ubezpieczycieli oraz ograniczają formalności (zapisy takie powodują, iż z reguły ubezpieczeni lub osoby objęci ochroną ubezpieczeniową nie występują do zakładu w przypadku niewielkich szkód, co przekłada się na obniżenie wymiaru tzw. papierkowej roboty). Dodatkowo zapis wpływa oczywiście korzystnie na finanse zakładu ubezpieczeń. Zapisy takie podyktowane są więc powodami natury finansowo-ekonomicznymi oraz praktyczno-organizacyjnymi.

Powstaje jednak problem, co może zrobić osoba objęta zakresem ochrony ubezpieczeniowej (osoba trzecia), która doznała szkody od osoby ubezpieczonej od takiego zdarzenia. Dla rozwiązania niniejszego problemu pomocne będą zapisy art. 415 i dalsze kodeksu cywilnego. Trzeba zauważyć, iż na mocy przedmiotowych przepisów osoba, która wyrządziła szkodę, jest zobowiązana do jej naprawienia w pełnej wysokości.

Osoba, która wyrządziła szkodę (lub osoba, która odpowiada za osobę, która szkodę wyrządziła) może uwolnić się od odpowiedzialności z tytułu powstałej szkody w wyniku zawarcia stosownego ubezpieczenia. W takim wypadku przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia.

Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Jeżeli jednak zakład ubezpieczeń naprawi szkodę wyrządzoną Panu (osobie trzeciej) przez kontrahenta (lub jego pracownika) jedynie częściowo, tj. należne odszkodowanie zostanie pomniejszone o franszyzę redukcyjną, wówczas oznaczać to będzie, iż ubezpieczyciel przejął na siebie odpowiedzialność za szkody powstałe na skutek zdarzeń objętych zakresem umowy jedynie w określonej części, co w konsekwencji oznacza, iż ubezpieczający (osoba, która wyrządziła szkodę) w wyniku zawarcia umowy ubezpieczenia uwolni się od odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę jedynie co do części zaspokojonej przez zakład ubezpieczeń.

W zakresie niezaspokojonej przez zakład części szkody kontrahent pozostanie nadal odpowiedzialny, a więc zobowiązany do jej naprawienia wobec poszkodowanego (w tym przypadku Pana). Podkreślić należy, iż sprawca szkody (lub podmiot odpowiedzialny za osobę sprawcy), co do zasady, zawsze ponosi odpowiedzialność do wysokości pełnej szkody, niezależnie od części jej zaspokojenia przez zakład ubezpieczeń.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż w przypadku, gdy zakład ubezpieczeń nie pokryje w całości roszczeń wynikających z powstałej szkody, wówczas będzie Pan mógł dochodzić pozostałej, niezaspokojonej części bezpośrednio od sprawcy, czyli w tym przypadku Pana kontrahenta.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.