Doradca Podatnika 46/2006 Rachunkowość

Nasza spółka postanowiła zakupić dzieła sztuki, mając na uwadze, iż w przyszłości przyniosą one duży dochód. I tak w bieżącym roku zakupiono po raz pierwszy na aukcji obraz wybitnego malarza za cenę 20 000 zł. Jak należy ująć w księgach rachunkowych taki zakup, czy wydatek ten można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów?

Jeżeli spółka, mając wolne środki, zakupiła dzieło sztuki, które stanowi swego rodzaju lokatę, to należy stwierdzić, iż nie ma związku między ponoszonymi kosztami a uzyskanymi przychodami w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i nie można zaliczyć takiego wydatku bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1, tej ustawy.
Z przepisów wynika ponadto, że koszty uzyskania przychodów są potrącane w tym roku podatkowym, którego dotyczą, o ile odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, tak stanowi art. 15 ust. 4 wymienionej ustawy. Zapis taki oznacza, że poniesione wydatki, aby mogły być uznane za koszt uzyskania przychodów, powinny być w sposób bezpośredni lub pośredni związane z uzyskanym przychodem.

Dzieło sztuki jako inwestycja

Jeżeli dzieło sztuki spełnia warunki definicyjne inwestycji zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 17 ustawy o rachunkowości, to następnym krokiem jest zakwalifikowanie zakupionego dzieła sztuki do kategorii inwestycji długo- lub krótkoterminowych.

Gdy spółka nabyła dzieło sztuki z zamiarem pozostawienia w firmie przez czas dłuższy niż 12 miesięcy od dnia bilansowego, do wyceny tego aktywu stosuje się cenę nabycia pomniejszoną o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub wartość godziwą. Ustawa o rachunkowości zgodnie z art. 28 ust. 3 zezwala, by wartość w cenie nabycia takiej inwestycji przeszacować do wartości w cenie rynkowej, a więc do wartości godziwej.


Wprowadzenie dzieła sztuki jako inwestycji długoterminowej

1. Wzrost wartości inwestycji długotrminowej (wycena w wartości godziwej)


2. Spadek wartości inwestycji długoterminowej, gdy uprzednio inwestycję przezacowano "w górę"
3. Spadel wartości inwestycji długoterminowej poniżej wartości uprzednio zaewidencjonowanej na koncie "Kapitał z aktualizacji wyceny"


W przypadku gdy jednostka nabywa dzieło sztuki jako inwestycję z zamiarem pozostawienia w firmie na okres krótszy niż 12 miesięcy, licząc od dnia bilansowego lub od daty ich nabycia, to taką inwestycję traktuje się jako krótkoterminową.

Inwestycje krótkoterminowe wycenia się według ceny (wartości) rynkowej albo według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa, a krótkoterminowe inwestycje, dla których nie istnieje aktywny rynek - według w inny sposób określonej wartości godziwej. Wprowadzenie dzieła sztuki jako inwestycji krótkoterminowej Rozliczenie zakupu Inne inwestycje inwestycji krótkoterminowe krótkoterminowych

Wprowadzenie dzieła sztuki jako inwestycji krótkoterminowej


Dzieło sztuki jako środek trwały

Zakup dzieła sztuki można również zaliczyć do środków trwałych danej jednostki, jeżeli dzieło to przeznaczone jest do używania przez okres dłuższy niż rok, jeśli stanowi własność lub współwłasność jednostki gospodarczej, a także jeśli jest kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki.

Aby ustalić grupę, do jakiej należy zaliczyć dzieło sztuki, należy posłużyć się Klasyfikacją Środków Trwałych, która wyodrębnia dziesięć podstawowych grup środków trwałych. W grupie 8 "Narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie pozostałe" podgrupa 80 wymienia dzieła sztuki.


Ustawa o rachunkowości wskazuje, że wartość początkową środków trwałych - z wyjątkiem gruntów niesłużących wydobyciu kopalin metodą odkrywkową - zmniejszają odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe dokonywane w celu uwzględnienia utraty ich wartości na skutek używania lub upływu czasu.

W obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. brzmieniu art. 31 ust. 2 wskazywało się wyraźnie, że obok gruntów nie podlegały amortyzacji również dzieła sztuki i eksponaty muzealne. Przepis ten został zmieniony, jednak nie ma potrzeby dokonywać odpisów amortyzacyjnych dzieł sztuki, gdyż jako takie nie tracą na wartości, a wręcz przeciwnie - zazwyczaj ich wartość z upływem czasu w sposób naturalny rośnie.


Jak już wspomniano, dzieła sztuki zazwyczaj nie tracą na wartości, co nie oznacza, że nie może zdarzyć się sytuacja trwałej utraty wartości. Ustawa o rachunkowości w art. 32 ust. 4 nakazuje w takim przypadku dokonywać odpowiedniego odpisu aktualizującego wartość.


Ewidencja w księgach rachunkowych dzieła sztuki jako środka trwałego

Zaewidecnjonowanie ceny zakupu dzieła sztuki, powiększonej o koszty zakupu


1. Wprowadzenie dzieła sztuki do ewidencji środków trwałych na podstawie dokumentu OT


2. Ewidencja ewentualnej trwałej utraty wartości dzieła sztuki

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.