Doradca Podatnika 47/2006 Obrót gospodarczy

Ze wspólnikiem prowadzimy działalność w formie spółki cywilnej. Chcemy, aby nasz kontrahent wystawił weksel na zabezpieczenie naszej wierzytelności. Czy może to być weksel wystawiony na rzecz spółki?

Weksel według przepisów prawa wekslowego (art. 1 i 2 oraz 101 i 102) jest dokumentem mającym dokładnie przez prawo określoną formę. Jest to sformalizowanie, z którego wynika, iż nie jest wymagane spełnienie żadnych dalszych przesłanek, lecz od spełnienia wymaganych przesłanek uzależnione jest traktowanie dokumentu jako weksla - czyli ważność weksla (por. uchwała SN z 30 grudnia 1993 r., sygn. akt III CZP 146/93, OSNC 1994/5/94).

Weksel, który zawiera pośrednie określenie uprawnionego z weksla (remitenta), jest nieważny. W judykaturze dominuje pogląd, że spółka cywilna nie ma zdolności wekslowej. Powoduje to określone konsekwencje prawne. Jeżeli w wekslu jako uprawniony (remitent) zostanie wskazana jedynie spółka cywilna przez określenie jej nazwy - bez wskazania nazwisk wspólników, to taki weksel będzie nieważny. A to dlatego, że oznaczenie remitenta powinno nastąpić przez wpisanie nazwiska osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana (art. 1 prawa wekslowego).

W przypadku nieważności weksla nieważne będą również ewentualne czynności zmierzające do jego spłaty (np. wezwanie wystawcy weksla lub poręczyciela do wykupienia weksla). Oznaczenie remitenta jest warunkiem ważności weksla, który jest papierem wartościowym na zlecenie. Remitentem nie może być spółka cywilna, ponieważ nie ma ona osobowości prawnej ani zdolności do nabywania praw. Remitentami mogą być tylko jej wspólnicy, którzy powinni zostać wskazani na wekslu poprzez wpisanie ich nazwisk.

Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego: "Jedynie wskazanie wspólników spółki cywilnej przez wpisanie ich nazwisk mogłoby spowodować nabycie uprawnień przez nich, brak bowiem odrębnej od wspólników osobowości prawnej spółki cywilnej będzie zawsze skutkował związaniem jej wspólników stosunkiem wekslowym. Uczestnikami stosunku wekslowego mogą być zatem jedynie wspólnicy (wyrok SN z 27 listopada 2001 r., sygn. akt II CKN 531/99). űeby weksel mógł być podstawą skutecznych roszczeń remitenta, należy wskazać w nim remitenta w taki sposób, aby weksel był ważny.

W omawianym przypadku, wskazując jako remitenta spółkę cywilną, należy również podać jej wspólników albo najlepiej ograniczyć się w ogóle do wspólników. Dla ważności weksla, oprócz prawidłowego wskazania remitenta, niezbędne jest zachowanie kilku innych warunków, w tym prawidłowego podpisu wystawcy. Przy przyjmowaniu weksla na zabezpieczenie element ten będzie niezbędny.

Przyjmując weksle, należy zatem dopilnować, aby podpis był złożony w odpowiednim miejscu (na formularzu jest to prawy dolny róg weksla) w przewidzianej formie. W przypadku osoby fizycznej będzie to jej imię i nazwisko (podpis odręczny), prawnej - pełne oznaczenie osoby prawnej oraz podpis osoby (osób) ją reprezentujących.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.