Doradca Podatnika 47/2006 VAT

Udzielamy naszym kontrahentom rabatów za dokonanie zakupu określonej partii towarów. Są to jakby nagrody za większe zakupy. Czy takie rabaty można traktować jak rabaty przewidziane przez ustawodawcę w art. 29 ust. 4 ustawy o VAT, czyli po-mniejszające obrót, kwotę należną z tytułu sprzedaży?

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że ustawodawca w art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) wprowadził ogólną zasadę, w myśl której podstawą opodatkowania jest obrót (z uwzględnieniem pewnych wyjątków). Z przepisu tego wynika, że podstawą opodatkowania jest kwota należna z tytułu sprzedaży (cena), pomniejszona o kwotę należnego podatku.

Oznacza to, że decydujący wpływ na ustalenie podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług ma wartość ustalona w drodze negocjacji pomiędzy stronami transakcji. Zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o VAT, obrót zmniejsza się o kwoty udokumentowanych, prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów (bonifikat, upustów). Generalnie rabaty możemy podzielić na dwie kategorie:

• przyznane przed ustaleniem ceny,
• przyznane po ustaleniu ceny, które są wynikiem np. zakupu dużej ilości towaru przez nabywcę.

Jak wspomniałem wyżej, rabaty udzielone przed ustaleniem ceny nie mają dla potrzeb art. 29 żadnego znaczenia. W takim przypadku obrót już uwzględnia rabat. Istotne jest, kiedy rabat przyznawany jest po ustaleniu ceny, wystawieniu faktury i pierwotnym określeniu obrotu. Aby rabat obniżał obrót, musi być udokumentowany i prawnie dopuszczalny.

Udokumentowanie to konieczność potwierdzenia udzielenia rabatu, co może zostać dokonane zarówno w formie aneksu do umowy, jak również w formie faktury wystawianej przez sprzedawcę (tego, który udziela rabatu). Rabat prawnie dopuszczalny to taki, który nie jest prawnie zabroniony. Wynika z tego, że istnieje pełna dowolność udzielania rabatów (należy jednak pamiętać, że rabat 100-proc. oznacza w rzeczywistości darowiznę towarów i jako taki będzie zakwalifikowany.

Konsekwencją tego będzie opodatkowanie takiego "rabatu" VAT!) Przyjmuje się, że rabaty powinny być określone kwotowo. Czym innym są rabaty towarowe, które polegają na tym, że sprzedawca udziela jak gdyby nagrody kupującemu za dokonanie zakupu określonej ilości towaru. Taki rabat nie jest rabatem w rozumieniu art. 29 ust. 4 ustawy o VAT.

Stanowisko takie zaprezentował NSA, który stwierdził, na gruncie art. 15 ust. 1 dotychczasowej ustawy, iż: "Nieodpłatnie przekazane przez podatnika towary określone jako tzw. rabaty towarowe nie są rabatami w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, które zgodnie z wymienionym przepisem zmniejszają obrót stanowiący podstawę opodatkowania. Rabat towarowy nie obniża obrotu, lecz stanowi darowiznę zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 tej ustawy.

Nie zmienia tego fakt, iż z ekonomicznego punktu widzenia u podłoża tej darowizny leży zamiar pozyskania sobie klienta" (wyrok NSA z 26 listopada 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1453/96). Z orzeczenia tego wynika, że podatnik udzielając rabatu towarowego nie dość, że nie pomniejszy obrotu, to ma miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu.

Tym samym NSA doszedł do wniosku, że skoro zasadą jest, że rabaty pomniejszają obrót (kwotę należną z tytułu sprzedaży), to rabaty towarowe nie mają tego charakteru.

Te ostatnie umożliwiają nieodpłatne otrzymanie innej partii towaru, co stanowi odrębną czynność dla potrzeb rozliczenia VAT. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu C-48/97(Kuwait Petroleum) stwierdził, że określeń "rabat" czy " pomniejszenie ceny" nie można odnosić do przypadku, gdy towar jest przekazywany nieodpłatnie.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.