Doradca Podatnika 48/2006 Podatek dochodowy

Nasza spółka (cywilna) podpisała umowę leasingu operacyjnego ze spółką leasingową. Przedmiotem leasingu jest samochód ciężarowy; wartość kontraktu: 75 000 + VAT, liczba rat: 31, pierwsza rata: 15 proc. wartości kontraktu. Nasze pytanie dotyczy faktur VAT, które otrzymujemy od leasingodawcy - nie za bardzo wiemy, w których miesiącach je księgować w koszty - np. faktura jest wystawiona 21 września 2006 roku, data sprzedaży i data płatności to: 5 października 2006 roku, w tytule jest: "rata okresowa za październik 2006 roku". Czy należy tę fakturę zaksięgować we wrześniu, czy w październiku?

W przypadku prowadzenia księgi przychodów i rozchodów zasadą jest, że koszty rozpoznawane są jako koszty podatkowe w momencie ich poniesienia (faktycznej zapłaty). Niemniej jednak, stosownie do art. 22 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) możliwe jest tu także, tak jak w przypadku prowadzenia ksiąg rachunkowych, zastosowanie zasady memoriałowej określonej w art. 22 ust. 5 ustawy o PIT.

Przepisy ustawy o PIT określają szczególne zasady powstawania przychodu do opodatkowania z tytułu umów leasingu. Przepisy te nie przewidują już jednak szczególnych zasad dotyczących potrącalności kosztów leasingowych, tj. dotyczących momentu ich zaliczenia w koszty uzyskania przychodu. W konsekwencji, określenie tego momentu winno nastąpić na podstawie zasad ogólnych określonych w art. 22 ust. 4-6 ustawy o PIT. W przypadku prowadzenia księgi przychodów i rozchodów zasadą jest, że koszty rozpoznawane są jako koszty podatkowe w momencie ich poniesienia (faktycznej zapłaty).

Niemniej jednak, stosownie do art. 22 ust. 6 ustawa o PIT, możliwe jest tu także, tak jak w przypadku prowadzenia ksiąg rachunkowych, zastosowanie zasady memoriałowej określonej w art. 22 ust. 5 ustawy o PIT. W świetle art. 22 ust. 5 ustawy o PIT koszty uzyskania przychodu potrącane są w roku podatkowym, którego dotyczą, tj. są potrącane także koszty uzyskania przychodu poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że zarachowanie ich nie było możliwe; w takim wypadku są potrącane w roku, w którym zostały poniesione.

Aby odpowiedzieć na zadane wyżej pytanie, należy dokonać w pierwszej kolejności wykładni powyższego przepisu, co niestety, jak pokazuje praktyka, nie jest łatwe. Jedną z możliwych wykładni jest interpretacja uznająca, że:

• koszty, które można przypisać do określonego okresu rozliczeniowego, będą podlegać potrąceniu w okresie, którego dotyczą,
• koszty, które można przypisać do konkretnego przychodu, będą podlegać potrąceniu w okresie, w którym wykazany zostanie ten przychód,
• inne koszty, niezwiązane ani z konkretnym okresem rozliczeniowym, ani z konkretnym przychodem, potrącane byłyby w momencie ich poniesienia.

Mając powyższe na uwadze, należałoby uznać, że koszty, które ponoszone są przez spółkę na podstawie faktury określającej okres rozliczeniowy, jakiego ta faktura dotyczy, winny być potrącane w tym właśnie okresie. Tym samym, skoro otrzymana przez spółkę faktura dotyczy raty okresowej za październik (używania samochodu w październiku), to konsekwentnie faktura ta winna być ujęta w koszty podatkowe października.

W tym miejscu warto wspomnieć o linii orzecznictwa, zgodnie z którą przypisaniu do określonego okresu rozliczeniowego podlegać mogą tylko wydatki bezpośrednio związane z określonym przychodem. Wszelkie inne zaś wydatki, niezwiązane ze swej natury z żadnym konkretnym przychodem, czyli, innymi słowy, związane z całokształtem działalności gospodarczej podatnika, odnoszone mogłyby być w koszty uzyskania przychodu w dacie ich poniesienia.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.