Doradca Podatnika 48/2006 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Niedawno w ramach prowadzonej działalności wystąpiłem do sądu o wydanie nakazu zapłaty w trybie nakazowym przeciwko jednemu z moich dłużników (spółce z o.o.). W pozwie nie podawałem wszystkich dowodów (np. świadków). Czy jeżeli dłużnik złoży zarzuty i zacznie podważać nakaz, będę mógł później zgłosić nowe dowody i zarzuty?

Z treści pytania wynika, iż pańska sprawa toczy się w trybie postępowania nakazowego jako sprawa gospodarcza. Sprawy nakazowe, a do tego gospodarcze (toczące się między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności) żądzą się szczególnymi regułami. Sąd w sprawie nakazowej wyda nakaz zapłaty między innymi, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonymi do pozwu:

1. dokumentem urzędowym,
2. zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,
3. wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,
4. zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Sąd wydaje również nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości. Powód powinien dołączyć do pozwu odpis reklamacji lub wezwania do dobrowolnego spełnienia żądania i oświadczenia co do stanowiska pozwanego w tym przedmiocie oraz informację lub odpisy pism świadczących o próbie wyjaśnienia spornych kwestii w drodze rokowań.

Zazwyczaj dokumentem stanowiącym podstawę wydania nakazu zapłaty będzie weksel lub potwierdzona przez odbiorcę faktura VAT. Do wydania nakazu wystarczy zatem, zasadniczo, dołączenie do pozwu faktury podpisanej przez dłużnika. Zgłaszanie innych dowodów (np. świadków) na tym etapie zazwyczaj będzie zbędne i niczym nieuzasadnione.

Zgodnie jednak z treścią art. 47912 § 1 kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) w pozwie (w sprawie gospodarczej) powód jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później.


W opisanej sprawie mamy zatem do czynienia z przenikaniem się dwóch procedur szczególnych - postępowania w sprawach gospodarczych oraz postępowania nakazowego. Przyjąć należy, iż we wzajemnych stosunkach procedura nakazowa będzie szczególna wobec postępowania w sprawach gospodarczych, co oznacza, iż zastosowanie będą miały przepisy o postępowaniu nakazowym, a dopiero, gdy brak w nich regulacji - przepisy o postępowaniu w sprawach gospodarczych.

W postępowaniu nakazowym skuteczne wniesienie zarzutów powoduje wyznaczenie przez sąd rozprawy, na której sprawa będzie rozstrzygana (nie dochodzi w tym wypadku, jak w przypadku postępowania upominawczego, do uchylenia nakazu w wyniku samego wniesienia zarzutów przez pozwanego). Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje wyrok, w którym nakaz zapłaty w całości lub w części utrzymuje w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też postanowieniem uchyla nakaz zapłaty i pozew odrzuca lub postępowanie umarza.


Postępowanie toczące się po zgłoszeniu zarzutów od nakazu zapłaty nadal więc będzie postępowaniem nakazowym. Oznacza to, iż zastosowanie w tej sytuacji będzie miał art. 495 k.p.c. Wyrok powyższy jest o tyle istotny, iż przychyla się on do poglądu, iż w postępowaniu nakazowym wyłącza się zasadę prekluzji dowodowej, jaka obowiązuje w postępowaniu w sprawach gospodarczych.

Prekluzja dowodowa w sprawach gospodarczych polega zaś na tym, że między przedsiębiorcami wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie, co do zasady, muszą być podane w pozwie, pod rygorem utraty prawa do powoływania ich w toku postępowania.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.